Giới thiệu chung về Công văn 7865/BKHĐT-KTĐN

Công văn 7865/BKHĐT-KTĐN được Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành nhằm hướng dẫn các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiến hành rà soát, cập nhật Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài giai đoạn 2018-2020. Đây là văn bản quan trọng nhằm điều chỉnh chính sách sử dụng vốn vay nước ngoài trong bối cảnh Việt Nam đã trở thành quốc gia có thu nhập trung bình thấp và các nguồn viện trợ không hoàn lại giảm dần.

Bối cảnh và mục tiêu cập nhật định hướng

Việc cập nhật định hướng thu hút vốn ODA và vốn vay ưu đãi giai đoạn 2018-2020 được đặt ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam có nhiều thay đổi, đặc biệt là việc tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi ngày càng khắt khe hơn với mức lãi suất cao hơn. Mục tiêu của việc cập nhật bao gồm:

• Đảm bảo việc thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi phù hợp với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020 và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020.
• Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, kiểm soát chặt chẽ các chỉ số an toàn nợ công và nợ nước ngoài của quốc gia trong giới hạn cho phép.
• Chuyển dần từ phương thức tiếp cận vốn vay ưu đãi sang các hình thức vay thương mại có tính chất định hướng thị trường khi Việt Nam tốt nghiệp ODA.

Nguyên tắc cốt lõi trong thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi

Công văn nhấn mạnh các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm quản lý hiệu quả nguồn vốn ngoại tệ này:

• Chỉ sử dụng cho đầu tư phát triển: Nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi chỉ được bố trí cho các dự án đầu tư phát triển, tuyệt đối không sử dụng cho chi thường xuyên.
• Tập trung vào các dự án trọng điểm: Ưu tiên các chương trình, dự án lớn, có tính chất lan tỏa, thúc đẩy liên kết vùng và có khả năng tự cân đối nguồn vốn để trả nợ.
• Phù hợp với khả năng trả nợ: Các địa phương và đơn vị sử dụng vốn phải chứng minh được năng lực tài chính, phương án trả nợ rõ ràng trước khi đề xuất dự án.
• Hạn chế tối đa bảo lãnh Chính phủ: Giảm dần tỷ lệ cấp phát từ ngân sách trung ương, tăng cường áp dụng cơ chế cho vay lại đối với các dự án có khả năng thu hồi vốn trực tiếp.

Các lĩnh vực ưu tiên thu hút nguồn vốn giai đoạn 2018-2020

Định hướng tập trung nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi vào các lĩnh vực then chốt mang tính chất thúc đẩy bền vững:

• Hạ tầng giao thông và đô thị: Đầu tư xây dựng hệ thống đường cao tốc, đường sắt đô thị, các cảng biển lớn và hạ tầng giao thông kết nối vùng.
• Năng lượng và môi trường: Phát triển nguồn năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, các dự án cấp thoát nước, xử lý chất thải và ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Y tế và giáo dục: Hiện đại hóa trang thiết bị y tế cho các bệnh viện tuyến trung ương và tỉnh; nâng cao chất lượng giáo dục đại học, dạy nghề và chuyển giao công nghệ.
• Nông nghiệp và phát triển nông thôn: Hỗ trợ xây dựng nông thôn mới, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và hệ thống thủy lợi thích ứng với thiên tai.

Cơ chế tài chính trong nước áp dụng cho các dự án

Công văn yêu cầu làm rõ cơ chế tài chính áp dụng đối với từng loại hình dự án để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình:

• Đối với dự án thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương: Áp dụng cơ chế cấp phát toàn bộ từ ngân sách trung ương.
• Đối với dự án thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương: Áp dụng cơ chế tỷ lệ cấp phát và cho vay lại theo quy định của pháp luật về quản lý nợ công và ngân sách nhà nước.
• Đối với dự án có khả năng thu hồi vốn: Áp dụng cơ chế cho vay lại toàn bộ hoặc một phần tùy thuộc vào hiệu quả tài chính của dự án.

Tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo

Để triển khai hiệu quả định hướng này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư yêu cầu các cơ quan chủ quản thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Khẩn trương rà soát danh mục các dự án đang chuẩn bị đầu tư và đề xuất danh mục dự án dự kiến sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi giai đoạn 2018-2020 gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Phối hợp với Bộ Tài chính để đánh giá tác động nợ công và xác định cơ chế tài chính cụ thể cho từng dự án trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư.
• Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo định kỳ về tình hình giải ngân, tiến độ thực hiện dự án và các vướng mắc phát sinh để kịp thời tháo gỡ.