Công văn 7889/TCHQ-GSQL năm 2013 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc và thống nhất thực hiện quy định về địa điểm kiểm tra thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu. Văn bản này đóng vai trò chủ chốt trong việc tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Mục đích và phạm vi áp dụng của hướng dẫn

Văn bản hướng dẫn chi tiết việc xác định địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu nhằm tối ưu hóa quy trình thông quan, giảm thiểu chi phí logistics cho doanh nghiệp và hạn chế tình trạng ùn tắc tại các cửa khẩu biên giới. Phạm vi áp dụng bao gồm:

• Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Các Chi cục Hải quan cửa khẩu và Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu.
• Các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu hàng hóa trên phạm vi cả nước.

Các địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu được chấp thuận

Theo nội dung hướng dẫn, việc kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu được thực hiện linh hoạt tại các địa điểm sau đây tùy thuộc vào tính chất hàng hóa và điều kiện thực tế của doanh nghiệp:

• Kiểm tra tại khu vực cửa khẩu xuất: Đây là địa điểm kiểm tra truyền thống đối với các lô hàng được hệ thống phân luồng đỏ hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hải quan cần phải kiểm tra trực tiếp trước khi xếp lên phương tiện vận tải xuất cảnh.
• Kiểm tra tại địa điểm ngoài cửa khẩu: Bao gồm các cảng cạn (ICD), địa điểm kiểm tra tập trung đã được cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận. Việc kiểm tra tại đây giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong khâu đóng gói và vận chuyển.
• Kiểm tra tại cơ sở sản xuất, công trình hoặc kho của doanh nghiệp: Áp dụng đối với các trường hợp đặc thù như hàng hóa siêu trường, siêu trọng, thiết bị toàn bộ, hàng hóa phục vụ dự án đầu tư, hoặc các mặt hàng có yêu cầu bảo quản đặc biệt mà không thể thực hiện kiểm tra tại cửa khẩu. Chi cục trưởng Chi cục Hải quan nơi tiếp nhận tờ khai sẽ xem xét và quyết định dựa trên văn bản đề nghị của doanh nghiệp.

Trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc thực hiện kiểm tra

Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Bố trí nhân sự kịp thời: Cử công chức hải quan có năng lực thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa đúng địa điểm và thời gian đã thống nhất với doanh nghiệp, tránh gây chậm trễ ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.
• Giám sát chặt chẽ quá trình vận chuyển: Đối với hàng hóa kiểm tra ngoài cửa khẩu, cơ quan hải quan phải thực hiện niêm phong hải quan theo đúng quy định và giám sát chặt chẽ quá trình di chuyển từ địa điểm kiểm tra đến cửa khẩu xuất thực tế.
• Phối hợp liên ngành: Tăng cường phối hợp giữa hải quan nơi đăng ký tờ khai và hải quan cửa khẩu xuất để xử lý nhanh chóng các phát sinh trong quá trình thông quan.

Nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp xuất khẩu

Doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu phải tuân thủ các quy định sau:

• Chuẩn bị điều kiện kiểm tra: Đảm bảo các điều kiện về mặt bằng, ánh sáng, phương tiện nâng hạ và nhân lực hỗ trợ công chức hải quan trong quá trình mở container hoặc kiện hàng để kiểm tra.
• Chịu trách nhiệm về thông tin khai báo: Cam kết tính chính xác, trung thực của hồ sơ hải quan và tình trạng nguyên vẹn của hàng hóa cũng như niêm phong hải quan trong suốt quá trình vận chuyển.