Tổng quan về Công văn 83/GSQL-GQ2 năm 2021

Công văn 83/GSQL-GQ2 được ban hành bởi Cục Giám sát quản lý về hải quan nhằm hướng dẫn và tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến việc lập, nộp và kiểm tra báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu, hàng hóa xuất khẩu của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất cách hiểu và thực hiện giữa cơ quan hải quan địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

1. Nguyên tắc lập báo cáo quyết toán theo quy định

Công văn nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi mà doanh nghiệp cần tuân thủ khi lập báo cáo quyết toán:

• Sử dụng số liệu kế toán làm gốc: Số liệu trên báo cáo quyết toán phải được xây dựng trên cơ sở số liệu chi tiết của sổ kế toán, chứng từ kế toán theo các tài khoản tương ứng như Tài khoản 152 (nguyên liệu, vật tư), Tài khoản 155 (thành phẩm), Tài khoản 156 (hàng hóa) và các tài khoản liên quan khác.
• Sự phù hợp giữa hải quan và kế toán: Doanh nghiệp phải đảm bảo tính thống nhất, giải trình được sự chênh lệch (nếu có) giữa số liệu quản lý lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu thực tế tại kho của doanh nghiệp với số liệu đã khai báo trên các tờ khai hải quan.
• Phương pháp xác định định mức: Định mức sử dụng nguyên liệu thực tế phải được theo dõi, ghi chép và kết chuyển phù hợp với quy trình sản xuất sản phẩm thực tế của doanh nghiệp.

2. Đối tượng áp dụng và thời hạn nộp báo cáo

Văn bản hướng dẫn cụ thể về các nhóm đối tượng có nghĩa vụ thực hiện báo cáo quyết toán:

• Đối tượng bắt buộc: Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài, sản xuất hàng hóa xuất khẩu từ nguyên liệu nhập khẩu, và các doanh nghiệp chế xuất nằm trong khu phi thuế quan.
• Thời hạn nộp báo cáo: Báo cáo quyết toán phải được nộp cho cơ quan hải quan quản lý trực tiếp trong thời hạn chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp.
• Sửa đổi, bổ sung báo cáo: Trong trường hợp phát hiện sai sót sau khi đã nộp báo cáo, doanh nghiệp được phép sửa đổi, bổ sung báo cáo quyết toán trong thời hạn quy định trước khi cơ quan hải quan ban hành quyết định kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp.

3. Hướng dẫn xử lý chênh lệch số liệu và kiểm tra hải quan

Một trong những nội dung trọng tâm của Công văn 83/GSQL-GQ2 là việc xử lý các tình huống phát sinh sai lệch số liệu giữa hệ thống hải quan và sổ sách kế toán:

• Giải trình nguyên nhân chênh lệch: Doanh nghiệp có trách nhiệm chủ động rà soát, đối chiếu và chuẩn bị các chứng từ chứng minh nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch (ví dụ: do hao hụt tự nhiên, phế liệu phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất, hoặc do sai sót trong khâu khai báo tờ khai).
• Kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp: Cơ quan hải quan sẽ thực hiện kiểm tra báo cáo quyết toán dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro. Các doanh nghiệp có dấu hiệu nghi vấn hoặc chênh lệch số liệu lớn không giải trình được sẽ bị đưa vào danh sách kiểm tra sau thông quan hoặc kiểm tra tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư tại trụ sở.
• Xử lý vi phạm: Các trường hợp cố ý khai báo sai lệch, không nộp báo cáo đúng hạn hoặc không chứng minh được nguồn gốc, đường đi của nguyên liệu nhập khẩu miễn thuế sẽ bị xử lý vi phạm hành chính về hải quan và truy thu thuế theo quy định của pháp luật thuế hiện hành.

4. Trách nhiệm của Cơ quan Hải quan địa phương

Để đảm bảo tính đồng bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, Cục Giám sát quản lý về hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp: Chủ động tổ chức các buổi tập huấn, đối thoại để hướng dẫn doanh nghiệp cách thức lập báo cáo quyết toán theo đúng mẫu biểu quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.
• Tăng cường phối hợp liên ngành: Phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận giám sát quản lý, bộ phận kiểm tra sau thông quan và bộ phận quản lý thuế để xử lý nhanh chóng các vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp trong quá trình nộp báo cáo.
• Ứng dụng công nghệ thông tin: Khuyến khích doanh nghiệp truyền dữ liệu báo cáo quyết toán qua hệ thống điện tử nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính bằng giấy và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.