Công văn 861/TCT/TTf do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về việc xác định hành vi vi phạm và áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các cơ quan thuế địa phương thống nhất thực hiện các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và đúng pháp luật.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của văn bản

Văn bản hướng dẫn áp dụng đối với toàn bộ hệ thống cơ quan thuế từ trung ương đến địa phương, bao gồm các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các Chi cục Thuế. Đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp là các tổ chức, cá nhân người nộp thuế có hành vi vi phạm pháp luật về thuế, cùng các công chức thuế thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Các nội dung cốt lõi về xác định và xử lý vi phạm hành chính về thuế

1. Nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính về thuế

• Việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ vào các chứng cứ khách quan, hồ sơ khai thuế, tài liệu kế toán và kết quả thanh tra, kiểm tra thực tế tại trụ sở người nộp thuế.
• Phân định rõ ràng giữa hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp (hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, được miễn, giảm) với hành vi trốn thuế để áp dụng khung hình phạt phù hợp.
• Trường hợp người nộp thuế tự phát hiện sai sót và chủ động khai bổ sung hồ sơ khai thuế trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thì không bị xử phạt về hành vi trốn thuế hoặc khai sai, nhưng phải nộp tiền chậm nộp theo quy định.

2. Áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trong xử phạt

• Các tình tiết giảm nhẹ được xem xét áp dụng bao gồm: người nộp thuế đã tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách; người vi phạm tự nguyện khai báo, thành khẩn nhận lỗi; vi phạm do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn không do mình gây ra.
• Các tình tiết tăng nặng bao gồm: vi phạm hành chính nhiều lần hoặc tái phạm trong cùng một lĩnh vực; trốn tránh, che giấu hành vi vi phạm; không hợp tác với cơ quan thuế trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

3. Thẩm quyền và thủ tục lập biên bản, ra quyết định xử phạt

• Khi phát hiện hành vi vi phạm, người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải lập biên bản vi phạm hành chính về thuế theo đúng mẫu quy định, đảm bảo ghi nhận đầy đủ, trung thực các tình tiết vụ việc.
• Thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính thuộc về Chi cục trưởng Chi cục Thuế, Cục trưởng Cục Thuế và các cá nhân được giao quyền theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Quyết định xử phạt phải được gửi cho cá nhân, tổ chức bị xử phạt và các cơ quan liên quan để tổ chức thi hành trong thời hạn quy định.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả và cưỡng chế thi hành

• Biện pháp khắc phục hậu quả chủ yếu bao gồm buộc nộp đủ số tiền thuế thiếu, tiền thuế trốn, tiền chậm nộp tiền thuế vào tài khoản thu ngân sách nhà nước.
• Người nộp thuế có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh quyết định xử phạt trong thời hạn mười ngày kể từ ngày nhận được quyết định. Quá thời hạn này, nếu không tự nguyện chấp hành sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn tổ chức thực hiện

Công văn 861/TCT/TTf có hiệu lực hướng dẫn áp dụng ngay từ ngày ban hành. Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố quán triệt nội dung hướng dẫn đến từng cán bộ, công chức thuế, đồng thời tuyên truyền, phổ biến rộng rãi đến người nộp thuế trên địa bàn để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế, hạn chế tối đa các vi phạm hành chính phát sinh.