Công văn 907/GSQL-GQ3 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm triển khai thí điểm hệ thống tiếp nhận bản khai hàng hóa điện tử (e-Manifest) đối với tàu thuyền nhập cảnh, xuất cảnh. Việc thí điểm này được thực hiện theo Quyết định 19/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm thực hiện cơ chế một cửa quốc gia, đánh dấu bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa ngành hải quan.

- Mục đích và phạm vi áp dụng thí điểm e-Manifest

• Đơn giản hóa thủ tục: Chuyển đổi phương thức khai báo thông tin hàng hóa, hành khách và phương tiện từ thủ công (bản giấy) sang phương thức điện tử, giúp giảm thiểu thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp.
• Phạm vi áp dụng: Áp dụng thí điểm tại các cảng biển lớn thuộc quản lý của các Cục Hải quan tỉnh, thành phố được lựa chọn tham gia chương trình Cơ chế một cửa quốc gia.
• Đối tượng thực hiện: Các hãng tàu, đại lý hãng tàu, công ty giao nhận vận chuyển (forwarder) và các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng biển bao gồm Hải quan, Cảng vụ và Biên phòng.

- Quy trình khai báo và tiếp nhận thông tin điện tử

• Thời hạn khai báo: Người khai báo (hãng tàu, đại lý hoặc forwarder) có trách nhiệm gửi thông tin e-Manifest đến Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi tàu cập cảng hoặc khởi hành theo thời hạn quy định cụ thể đối với từng tuyến đường vận chuyển.
• Phương thức gửi dữ liệu: Dữ liệu phải được chuẩn hóa theo định dạng chuẩn (XML) và truyền trực tiếp từ hệ thống của doanh nghiệp hoặc khai báo trực tuyến trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
• Tiếp nhận và phản hồi: Hệ thống hải quan tự động tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu và phản hồi kết quả tiếp nhận hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung cho người khai báo bằng thông điệp điện tử.

- Trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thí điểm

• Đối với người khai hải quan: Phải chủ động chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin, đăng ký tài khoản truy cập hệ thống và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các thông tin đã khai báo điện tử.
• Đối với Cục Hải quan địa phương: Bố trí cán bộ công chức có năng lực để vận hành hệ thống, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình truyền dữ liệu và thực hiện thông quan hàng hóa.
• Đối với Cục Giám sát quản lý về Hải quan: Chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, tổng hợp các vướng mắc phát sinh trong quá trình thí điểm để báo cáo Tổng cục Hải quan đưa ra phương án xử lý kịp thời.

- Xử lý sự cố kỹ thuật và quy định chuyển tiếp

• Phương án dự phòng khi gặp sự cố: Trong trường hợp hệ thống Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố kỹ thuật không thể truyền nhận dữ liệu, doanh nghiệp được phép sử dụng phương thức khai báo bằng văn bản giấy hoặc các phương thức thay thế khác theo hướng dẫn của cơ quan hải quan để tránh ách tắc hàng hóa.
• Phối hợp khắc phục: Các bên liên quan phải thông báo ngay cho bộ phận hỗ trợ kỹ thuật của Tổng cục Hải quan để phối hợp khắc phục sự cố trong thời gian ngắn nhất.

Tóm lại, Công văn 907/GSQL-GQ3 đóng vai trò là kim chỉ nam kỹ thuật và nghiệp vụ, giúp các bên liên quan thực hiện đồng bộ, hiệu quả việc thí điểm e-Manifest, tạo tiền đề vững chắc cho việc triển khai chính thức cơ chế một cửa quốc gia trên phạm vi toàn quốc.