Công văn 9982/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2014 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố về việc thực hiện thủ tục, hồ sơ xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt đối với các doanh nghiệp đã bị tuyên bố phá sản. Văn bản này nhằm thống nhất quy trình xử lý các khoản nợ đọng không có khả năng thu hồi, giúp làm sạch số liệu nợ thuế trong toàn ngành hải quan.

1. Đối tượng và điều kiện được xem xét xóa nợ thuế

Văn bản xác định rõ các đối tượng doanh nghiệp được cơ quan hải quan lập hồ sơ đề nghị xóa nợ bao gồm:

• Doanh nghiệp đã bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản theo quy định của pháp luật về phá sản.
• Doanh nghiệp đã thực hiện các phương án phân chia tài sản theo quyết định của Tòa án hoặc cơ quan thi hành án nhưng giá trị tài sản thu hồi không đủ để thanh toán các khoản nợ thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt phát sinh trước đó.
• Các khoản nợ đề nghị xóa phải là những khoản nợ thực tế không còn đối tượng để thu hồi do pháp nhân doanh nghiệp đã chấm dứt tồn tại sau khi hoàn tất thủ tục phá sản.

2. Thành phần hồ sơ đề nghị xóa nợ thuế

Để đảm bảo tính pháp lý và chặt chẽ, Tổng cục Hải quan hướng dẫn các đơn vị hải quan địa phương thu thập và hoàn thiện bộ hồ sơ đề nghị xóa nợ bao gồm các tài liệu cốt lõi sau:

• Quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp của Tòa án nhân dân có thẩm quyền (bản chính hoặc bản sao y bản chính có chứng thực).
• Quyết định phân chia tài sản của Tòa án hoặc văn bản phân chia tài sản của cơ quan thi hành án dân sự thể hiện rõ phần tài sản được chia cho khoản nợ thuế (nếu có) và phần nợ thuế còn lại không thể thu hồi.
• Văn bản xác nhận của cơ quan thi hành án dân sự về việc đã kết thúc việc thi hành quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp.
• Tờ trình hoặc văn bản đề nghị xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt của Cục Hải quan tỉnh, thành phố nơi trực tiếp quản lý khoản nợ của doanh nghiệp phá sản.

3. Quy trình lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ

Quy trình xử lý hồ sơ xóa nợ được thực hiện chặt chẽ qua các bước phối hợp giữa các cấp:

• Bước 1: Chi cục Hải quan nơi phát sinh nợ thuế tiến hành rà soát, thu thập hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp phá sản, lập tờ trình báo cáo Cục Hải quan tỉnh, thành phố.
• Bước 2: Cục Hải quan tỉnh, thành phố kiểm tra tính đầy đủ, hợp pháp của hồ sơ. Nếu hồ sơ đủ điều kiện, Cục trưởng Cục Hải quan địa phương ký văn bản đề nghị và gửi toàn bộ hồ sơ về Tổng cục Hải quan.
• Bước 3: Cục Thuế xuất nhập khẩu thuộc Tổng cục Hải quan chịu trách nhiệm thẩm định hồ sơ. Trường hợp hồ sơ chưa hoàn chỉnh, Tổng cục Hải quan sẽ có văn bản yêu cầu đơn vị địa phương bổ sung, giải trình.
• Bước 4: Trình cấp có thẩm quyền (Bộ Tài chính hoặc Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan tùy theo phân cấp thẩm quyền tại thời điểm áp dụng) ban hành quyết định xóa nợ thuế cho doanh nghiệp.

4. Trách nhiệm của các đơn vị hải quan địa phương

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nâng cao trách nhiệm trong công tác quản lý nợ thuế:

• Chủ động phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân và cơ quan thi hành án dân sự tại địa phương để nắm bắt kịp thời thông tin về các doanh nghiệp đang làm thủ tục phá sản, từ đó đăng ký quyền thu hồi nợ thuế kịp thời.
• Chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan về tính chính xác, trung thực của số liệu nợ thuế và tính hợp pháp của các chứng từ trong hồ sơ đề nghị xóa nợ.
• Ngay sau khi nhận được quyết định xóa nợ của cấp có thẩm quyền, phải thực hiện cập nhật kịp thời, chính xác trạng thái nợ của doanh nghiệp trên hệ thống thông tin quản lý thuế tập trung của ngành Hải quan.