Tóm tắt Công văn số 1055/TCHQ-GSQL ngày 11/03/2004 của Tổng cục Hải quan

Công văn số 1055/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và giám sát đối với các loại xe ô tô, xe gắn máy được tạm nhập khẩu miễn thuế vào Việt Nam. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng gửi đến Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm chấn chỉnh quy trình kiểm soát phương tiện của các đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao hoặc các đối tượng nước ngoài khác làm việc tại Việt Nam.

1. Mục tiêu quản lý và đối tượng áp dụng

Văn bản tập trung vào việc siết chặt quản lý đối với phương tiện giao thông đường bộ (bao gồm xe ô tô và xe gắn máy) do các tổ chức, cá nhân nước ngoài tạm nhập khẩu miễn thuế. Các đối tượng chịu sự điều chỉnh bao gồm:

• Các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế có trụ sở tại Việt Nam.
• Thành viên của các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện tổ chức quốc tế được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao.
• Các chuyên gia nước ngoài thực hiện các chương trình, dự án ODA hoặc các đối tượng khác được phép tạm nhập khẩu xe miễn thuế theo quy định riêng của Chính phủ.

2. Kiểm soát thời hạn tạm nhập khẩu và thủ tục gia hạn

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp quản lý thời gian lưu hành của phương tiện:

• Theo dõi sát sao thời hạn tạm nhập: Cơ quan Hải quan nơi làm thủ tục tạm nhập khẩu phải lập hồ sơ theo dõi riêng cho từng phương tiện, ghi rõ thời hạn được phép tạm nhập căn cứ theo thời hạn trên chứng minh thư ngoại giao hoặc thời hạn công tác, làm việc của đối tượng sở hữu tại Việt Nam.
• Thủ tục gia hạn nghiêm ngặt: Việc gia hạn thời gian tạm nhập khẩu phải được thực hiện đúng quy trình. Đối tượng sở hữu phải xuất trình đầy đủ giấy tờ chứng minh thời gian công tác hoặc hoạt động tại Việt Nam được kéo dài bởi cơ quan có thẩm quyền (như Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan chủ quản dự án).

3. Quy định về chuyển nhượng, tái xuất và tiêu hủy phương tiện

Để tránh tình trạng lợi dụng chính sách ưu đãi miễn thuế để trục lợi, chuyển nhượng trái phép hoặc tẩu tán tài sản, Công văn hướng dẫn chi tiết các phương án xử lý khi phương tiện hết thời hạn tạm nhập hoặc khi chủ xe kết thúc nhiệm kỳ:

• Tái xuất khẩu: Khi kết thúc nhiệm kỳ hoặc thời hạn công tác tại Việt Nam, chủ xe phải thực hiện thủ tục tái xuất khẩu phương tiện ra khỏi lãnh thổ Việt Nam theo đúng thời hạn quy định.
• Chuyển nhượng (bán lại): Việc chuyển nhượng xe cho tổ chức, cá nhân khác tại Việt Nam phải được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng) theo trị giá tính thuế tại thời điểm chuyển nhượng.
• Tiêu hủy phương tiện: Trong trường hợp xe bị tai nạn, hư hỏng nặng không thể sử dụng hoặc không thể tái xuất, việc tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan Hải quan và các cơ quan chức năng liên quan, đồng thời phải lập biên bản xác nhận cụ thể.

4. Trách nhiệm phối hợp và chế độ báo cáo của cơ quan Hải quan

Công văn nhấn mạnh vai trò chủ động và trách nhiệm của Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trong công tác quản lý liên ngành:

• Phối hợp liên ngành: Chủ động phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông đường bộ để kiểm tra, đối chiếu thông tin đăng ký xe và biển số xe, kịp thời phát hiện các trường hợp xe lưu hành quá thời hạn tạm nhập mà không làm thủ tục gia hạn hoặc chuyển nhượng theo quy định.
• Chế độ báo cáo định kỳ: Các Cục Hải quan địa phương có trách nhiệm tổng hợp số liệu, báo cáo định kỳ về Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý về Hải quan) về tình hình quản lý, danh sách các xe đã quá hạn tạm nhập nhưng chưa giải quyết thủ tục để có biện pháp xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Tóm lại, Công văn số 1055/TCHQ-GSQL là cơ sở pháp lý quan trọng giúp cơ quan Hải quan chuẩn hóa quy trình giám sát, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại liên quan đến xe ô tô, xe gắn máy tạm nhập khẩu miễn thuế, đồng thời đảm bảo thực hiện đúng các cam kết quốc tế về ưu đãi miễn trừ ngoại giao.