Công văn số 1068 TCT/PCCS được Tổng cục Thuế ban hành ngày 12/04/2004 hướng dẫn về chính sách thuế đối với tài sản bị tổn thất của doanh nghiệp. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp doanh nghiệp xác định rõ nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) khi phát sinh các khoản tổn thất tài sản trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

1. Nguyên tắc xử lý thuế Giá trị gia tăng (GTGT) đối với tài sản bị tổn thất

• Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào: Theo quy định chung, thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ, tài sản cố định mua vào dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT thì được khấu trừ toàn bộ.
• Trường hợp tài sản bị tổn thất không được khấu trừ: Đối với các loại tài sản, hàng hóa bị tổn thất do thiên tai, hỏa hoạn, mất mát, hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng mà không còn giá trị sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT, doanh nghiệp không được kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào của số tài sản bị tổn thất này.
• Nghĩa vụ điều chỉnh thuế GTGT: Trường hợp doanh nghiệp đã kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào của tài sản, nhưng sau đó tài sản đó bị tổn thất và không đưa vào sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tương ứng với giá trị tài sản bị tổn thất tại kỳ tính thuế phát sinh tổn thất.

2. Nguyên tắc xử lý thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với giá trị tài sản bị tổn thất

• Xác định giá trị tổn thất tính vào chi phí hợp lý: Phần giá trị tài sản bị tổn thất thực tế sau khi đã trừ đi các khoản bồi thường từ tổ chức bảo hiểm (nếu có) và trách nhiệm bồi thường của các cá nhân, tập thể liên quan trực tiếp đến tổn thất sẽ được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Yêu cầu về hồ sơ và thủ tục pháp lý: Để được ghi nhận phần giá trị tổn thất vào chi phí hợp lý, doanh nghiệp phải thiết lập đầy đủ hồ sơ chứng minh theo quy định của pháp luật, bao gồm:
  • Biên bản kiểm kê xác định giá trị tài sản bị tổn thất của doanh nghiệp.
  • Văn bản xác nhận của cơ quan chức năng có thẩm quyền (như cơ quan công an, chính quyền địa phương đối với các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ).
  • Quyết định xử lý tổn thất tài sản của Ban giám đốc hoặc Hội đồng quản trị doanh nghiệp, trong đó xác định rõ trách nhiệm bồi thường của từng cá nhân, tổ chức (nếu có).
  • Hồ sơ bồi thường thiệt hại của cơ quan bảo hiểm (nếu tài sản có tham gia bảo hiểm).
• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ tổn thất tài sản và xuất trình đầy đủ chứng từ khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra tại đơn vị.

3. Trách nhiệm hướng dẫn và giám sát của cơ quan thuế địa phương

• Hướng dẫn thực hiện: Cục Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm phổ biến, hướng dẫn các doanh nghiệp trên địa bàn quản lý thực hiện đúng tinh thần hướng dẫn tại Công văn này về việc kê khai, điều chỉnh thuế GTGT và quyết toán thuế TNDN đối với tài sản bị tổn thất.
• Công tác thanh tra, kiểm tra: Cơ quan thuế địa phương cần tăng cường kiểm tra, đối chiếu hồ sơ tổn thất tài sản của doanh nghiệp nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách để khai khống chi phí, trốn thuế hoặc chuyển các khoản chi phí không hợp lệ vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.