Công văn số 1420/TTg-KTTH do Thủ tướng Chính phủ ban hành là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy hoạt động thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới đường bộ (biên mậu). Trong bối cảnh hoạt động giao thương biên giới gặp nhiều trở ngại, Công văn đưa ra các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm lưu thông hàng hóa thông suốt, giảm thiểu ùn tắc tại cửa khẩu nhưng vẫn bảo đảm công tác kiểm soát dịch bệnh và an ninh biên giới.

Mục tiêu và định hướng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ

• Tháo gỡ ách tắc hàng hóa: Tập trung giải quyết triệt để tình trạng ùn ứ hàng hóa xuất nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông sản, thủy sản tươi sống tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc.
• Đảm bảo mục tiêu kép: Vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động thông quan hàng hóa, vừa thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng, chống dịch bệnh tại khu vực biên giới.
• Thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch: Khuyến khích và tạo điều kiện chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu tiểu ngạch sang xuất khẩu chính ngạch để nâng cao tính bền vững và giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Nhiệm vụ cụ thể của các Bộ, ngành Trung ương

• Bộ Công Thương: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi sát sao tình hình thị trường, kịp thời trao đổi, đàm phán với phía đối tác nước ngoài để thống nhất các biện pháp tạo thuận lợi cho thông quan; điều tiết tiến độ vận chuyển hàng hóa lên biên giới phù hợp với năng lực thông quan của các cửa khẩu.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Hướng dẫn các địa phương, doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc quy chuẩn về bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch thực vật, động vật đáp ứng tiêu chuẩn của nước nhập khẩu; thúc đẩy đàm phán mở cửa thị trường cho các sản phẩm nông sản thế mạnh của Việt Nam.
• Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan): Chỉ đạo lực lượng Hải quan tại các cửa khẩu biên giới tối ưu hóa quy trình thủ tục, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, bố trí lực lượng làm việc ngoài giờ để đẩy nhanh tốc độ thông quan hàng hóa; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tại cửa khẩu để phân luồng phương tiện hợp lý.
• Bộ Ngoại giao: Phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các địa phương biên giới trong công tác ngoại giao, đàm phán cấp cao và cấp địa phương với phía bạn nhằm duy trì và mở rộng các kênh thông quan hàng hóa.
• Bộ Y tế: Hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương xây dựng và áp dụng các quy trình kiểm soát dịch bệnh đồng bộ, khoa học tại khu vực cửa khẩu, bảo đảm an toàn cho lực lượng chức năng và lái xe vận chuyển hàng hóa.

Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh biên giới

• Chủ động điều phối hoạt động tại cửa khẩu: Thiết lập các vùng đệm, khu vực trung chuyển hàng hóa an toàn; quản lý chặt chẽ đội ngũ lái xe chuyên trách và người lao động tại khu vực cửa khẩu.
• Thông tin kịp thời cho doanh nghiệp: Thường xuyên cập nhật, thông báo rộng rãi về tình hình thông quan, năng lực tiếp nhận tại các cửa khẩu để các doanh nghiệp, chủ hàng chủ động điều tiết lượng hàng đưa lên biên giới, tránh thiệt hại kinh tế do ùn ứ kéo dài.
• Đầu tư hạ tầng dịch vụ logistics: Nâng cấp hạ tầng giao thông, kho bãi, dịch vụ hỗ trợ tại khu vực cửa khẩu nhằm nâng cao năng lực thông quan và bảo quản hàng hóa.

Khuyến nghị đối với doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng

• Chuyển đổi phương thức giao thương: Chủ động chuyển sang hình thức mua bán theo hợp đồng thương mại quốc tế (chính ngạch), đáp ứng đầy đủ các quy định về chất lượng, kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc của nước nhập khẩu.
• Nâng cao năng lực cạnh tranh: Cải tiến công nghệ thu hoạch, chế biến, đóng gói để kéo dài thời gian bảo quản nông sản, giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sự cố chậm thông quan tại biên giới.