Giới thiệu về Công văn số 147/TCT-PCCS

Công văn số 147/TCT-PCCS do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các biện pháp nghiệp vụ và nguyên tắc xử lý đối với các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từ các doanh nghiệp đã giải thể, bỏ trốn hoặc ngừng hoạt động. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương thống nhất phương án xử lý thuế, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế thực tế có giao dịch mua bán, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận hóa đơn.

Nguyên tắc phân loại và xử lý hóa đơn của doanh nghiệp đã giải thể

Tổng cục Thuế đưa ra nguyên tắc cốt lõi dựa trên thời điểm lập hóa đơn và tính xác thực của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ. Cụ thể được chia thành hai trường hợp rõ rệt:

• Trường hợp hóa đơn phát sinh trước thời điểm doanh nghiệp bán giải thể: Nếu hóa đơn được lập trong thời gian doanh nghiệp bán vẫn đang hoạt động hợp pháp theo đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế sẽ tiến hành kiểm tra tính thực tế của giao dịch. Nếu chứng minh được giao dịch có thật, doanh nghiệp mua sẽ được chấp nhận khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Trường hợp hóa đơn phát sinh sau thời điểm doanh nghiệp bán giải thể: Các hóa đơn được lập sau ngày doanh nghiệp bán đã hoàn tất thủ tục giải thể hoặc có thông báo ngừng hoạt động từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền được xác định là hóa đơn bất hợp pháp. Doanh nghiệp mua hoàn toàn không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và không được hạch toán chi phí được trừ đối với các hóa đơn này.

Điều kiện để được chấp nhận khấu trừ và tính chi phí đối với hóa đơn hợp pháp

Để các hóa đơn mua hàng từ doanh nghiệp đã giải thể (nhưng phát sinh trước thời điểm giải thể) được cơ quan thuế chấp nhận, doanh nghiệp mua phải cung cấp đầy đủ các hồ sơ, chứng từ chứng minh tính minh bạch của giao dịch bao gồm:

• Hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được ký kết hợp pháp giữa hai bên.
• Biên bản giao nhận hàng hóa, nghiệm thu dịch vụ có chữ ký và đóng dấu xác nhận của đại diện hai bên doanh nghiệp.
• Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (đối với các giao dịch có giá trị từ mức quy định phải thanh toán qua ngân hàng) hoặc chứng từ thanh toán hợp lệ khác.
• Hồ sơ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa (nếu có) và việc sử dụng hàng hóa, dịch vụ đó vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mua.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan thuế trong quá trình rà soát

Văn bản cũng nêu rõ vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan trong việc xử lý các trường hợp này:

• Đối với doanh nghiệp mua hàng: Có trách nhiệm tự rà soát, đối chiếu danh sách các nhà cung cấp đã giải thể hoặc bỏ trốn để chủ động giải trình với cơ quan thuế. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của các hồ sơ, tài liệu cung cấp.
• Đối với cơ quan thuế trực tiếp quản lý: Có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp bán để xác minh tình trạng hoạt động, kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn. Trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu mua bán hóa đơn khống nhằm trốn thuế, cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.