Công văn số 2901/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về công tác quản lý, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chuyển cửa khẩu. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình vận chuyển hàng hóa giữa các cửa khẩu nhập, cửa khẩu xuất, cảng biển, cảng hàng không quốc tế, cảng cạn (ICD) và các địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa tập trung.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của văn bản

Văn bản hướng dẫn áp dụng đối với các Cục Hải quan tỉnh, thành phố, các Chi cục Hải quan cửa khẩu, Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu trực tiếp thực hiện thủ tục chuyển cửa khẩu. Đồng thời, đối tượng chịu sự tác động trực tiếp bao gồm các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics, vận tải đa phương thức và các đơn vị kinh doanh kho, bãi, cảng.

Quy trình giám sát và niêm phong hải quan đối với hàng hóa chuyển cửa khẩu

• Yêu cầu về niêm phong: Tất cả hàng hóa vận chuyển chuyển cửa khẩu phải được niêm phong bằng seal hải quan hoặc các phương tiện niêm phong chuyên dụng khác nhằm bảo đảm tính nguyên trạng của hàng hóa từ cửa khẩu đi đến cửa khẩu đến.
• Ứng dụng công nghệ giám sát: Khuyến khích và bắt buộc áp dụng việc gắn thiết bị định vị GPS đối với các lô hàng thuộc danh mục rủi ro cao hoặc hàng hóa quá cảnh, hàng hóa chuyển cửa khẩu có hành trình vận chuyển dài để giám sát trực tuyến hành trình của phương tiện.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi đi: Thực hiện kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng bên ngoài của container, phương tiện chứa hàng; thực hiện niêm phong đúng quy chuẩn; cập nhật đầy đủ thông tin bàn giao lên Hệ thống thông tin nghiệp vụ hải quan và bàn giao hồ sơ cho người vận chuyển.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi đến: Tiếp nhận hồ sơ, đối chiếu thông tin niêm phong trên Hệ thống; kiểm tra thực tế tình trạng niêm phong khi phương tiện đến nơi; thực hiện xác nhận hoàn thành việc vận chuyển trên Hệ thống và phản hồi thông tin ngay cho Chi cục Hải quan nơi đi.

Xử lý các sự cố phát sinh trong quá trình vận chuyển

• Trường hợp bất khả kháng: Khi xảy ra tai nạn, thiên tai hoặc các sự cố dọc đường làm ảnh hưởng đến niêm phong hoặc tình trạng hàng hóa, người vận chuyển phải thông báo ngay cho cơ quan hải quan nơi gần nhất hoặc chính quyền địa phương để lập biên bản xác nhận hiện trạng.
• Xử lý quá thời hạn vận chuyển: Nếu quá thời hạn đăng ký vận chuyển mà hàng hóa chưa đến cửa khẩu đích, Chi cục Hải quan nơi đi có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Chi cục Hải quan nơi đến để tiến hành truy tìm, xác minh nguyên nhân và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để phòng ngừa tẩu tán hàng hóa trốn thuế.

Tăng cường phối hợp và nâng cao hiệu quả quản lý

• Phối hợp liên đơn vị: Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố phải chỉ đạo sát sao các Chi cục trực thuộc thực hiện nghiêm túc quy trình bàn giao, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng chậm trễ trong việc xác nhận hàng đến trên Hệ thống nghiệp vụ.
• Sử dụng trang thiết bị hiện đại: Tận dụng tối đa hệ thống camera giám sát tại các khu vực cảng, kho bãi và các thiết bị kiểm tra chuyên dụng để kiểm soát chặt chẽ luồng di chuyển của hàng hóa chuyển cửa khẩu.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Công văn số 2901/TCHQ-GSQL có hiệu lực hướng dẫn thực hiện ngay kể từ ngày ban hành. Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan địa phương quán triệt nội dung hướng dẫn đến toàn thể cán bộ, công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ giám sát; trong quá trình triển khai nếu có vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo về Tổng cục để được hướng dẫn, giải quyết cụ thể.