Công văn số 3121/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và làm rõ các quy định liên quan đến thủ tục hải quan, chính sách quản lý đối với mặt hàng đường tinh luyện nhập khẩu theo loại hình sản xuất xuất khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thống nhất thực hiện, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành về quản lý ngoại thương và thuế.

• Áp dụng hạn ngạch thuế quan: Theo quy định pháp luật về quản lý ngoại thương, mặt hàng đường tinh luyện thuộc danh mục hàng hóa quản lý theo hạn ngạch thuế quan. Tuy nhiên, đối với trường hợp nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu (mã loại hình E31), doanh nghiệp không phải áp dụng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu, phù hợp với các quy định khuyến khích sản xuất và xuất khẩu của Chính phủ.
• Điều kiện nhập khẩu: Doanh nghiệp thực hiện nhập khẩu đường tinh luyện để sản xuất xuất khẩu phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất thực tế và phải thực hiện thông báo cơ sở sản xuất, hợp đồng gia công, sản xuất xuất khẩu với cơ quan hải quan theo đúng quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các văn bản hướng dẫn thi hành.

• Thủ tục hải quan: Doanh nghiệp thực hiện khai báo hải quan theo loại hình nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất xuất khẩu. Hồ sơ hải quan và quy trình thực hiện tuân thủ theo quy định tại Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC).
• Giám sát hải quan đối với quá trình sản xuất: Cơ quan hải quan nơi quản lý cơ sở sản xuất có trách nhiệm kiểm tra, giám sát chặt chẽ quá trình nhập khẩu, lưu kho, đưa vào sản xuất và xuất khẩu sản phẩm. Điều này nhằm đảm bảo toàn bộ lượng đường tinh luyện nhập khẩu được sử dụng đúng mục đích sản xuất xuất khẩu, tránh tình trạng tự ý tiêu thụ nội địa hoặc chuyển mục đích sử dụng trái phép.
• Báo cáo quyết toán: Doanh nghiệp có nghĩa vụ lập và nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu (đường tinh luyện) với cơ quan hải quan theo năm tài chính. Mọi sự chênh lệch không rõ nguyên nhân giữa lượng nhập khẩu và lượng xuất khẩu thực tế sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về thuế và hải quan.

• Khai báo thay đổi mục đích: Trường hợp doanh nghiệp không sử dụng hết lượng đường tinh luyện nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu mà chuyển sang tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký tờ khai hải quan mới, kê khai và nộp đủ các loại thuế (bao gồm thuế nhập khẩu theo mức thuế suất ngoài hạn ngạch nếu có, thuế giá trị gia tăng) và các khoản phạt chậm nộp theo quy định.
• Biện pháp chế tài: Các hành vi gian lận, tự ý tẩu tán mặt hàng đường tinh luyện nhập khẩu sản xuất xuất khẩu ra thị trường nội địa mà không khai báo hải quan sẽ bị coi là hành vi trốn thuế và bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

Công văn số 3121/TCHQ-GSQL khẳng định chủ trương tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất xuất khẩu của doanh nghiệp, đồng thời siết chặt công tác quản lý chống gian lận thương mại đối với mặt hàng đường. Các doanh nghiệp cần chủ động hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán, quản lý định mức sản xuất rõ ràng và tuân thủ nghiêm ngặt chế độ báo cáo quyết toán để tránh các rủi ro pháp lý trong quá trình thông quan và kiểm tra sau thông quan.