Công văn số 3252/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với mặt hàng gỗ tròn, gỗ xẻ có nguồn gốc nhập khẩu khi xuất khẩu ra nước ngoài. Văn bản này tập trung vào việc siết chặt quản lý nguồn gốc lâm sản, đảm bảo tính hợp pháp và ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại.

1. Quy định về hồ sơ lâm sản khi thực hiện thủ tục xuất khẩu

Tổng cục Hải quan hướng dẫn chi tiết về các chứng từ mà doanh nghiệp phải xuất trình và nộp cho cơ quan hải quan khi làm thủ tục xuất khẩu gỗ tròn, gỗ xẻ có nguồn gốc nhập khẩu:

• Bảng kê lâm sản: Doanh nghiệp phải nộp bản chính bảng kê lâm sản xuất khẩu do chủ lâm sản lập theo đúng mẫu quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Bảng kê này phải thể hiện chi tiết các thông tin về tên thương mại, tên khoa học của loài gỗ, quy cách, kích thước, số lượng và thể tích của từng khúc gỗ hoặc thanh gỗ.
• Hồ sơ chứng minh nguồn gốc nhập khẩu: Doanh nghiệp phải xuất trình tờ khai hải quan nhập khẩu (bản sao có xác nhận của doanh nghiệp) đối với chính lô hàng gỗ đó khi nhập khẩu vào Việt Nam. Trường hợp doanh nghiệp xuất khẩu mua lại gỗ từ một đơn vị nhập khẩu khác trong nước, phải cung cấp thêm hóa đơn giá trị gia tăng hoặc chứng từ mua bán, chuyển nhượng hợp pháp theo quy định của pháp luật.
• Giấy phép CITES (nếu có): Đối với các loài gỗ thuộc Phụ lục của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), doanh nghiệp bắt buộc phải nộp giấy phép CITES xuất khẩu do Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam cấp.

2. Quy trình kiểm tra và giám sát của cơ quan hải quan

Để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc lâm sản và tránh việc hợp thức hóa gỗ lậu, cơ quan hải quan tại cửa khẩu xuất thực hiện các bước kiểm tra nghiêm ngặt:

• Đối chiếu hồ sơ lâm sản: Công chức hải quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm đối chiếu kỹ lưỡng thông tin trên bảng kê lâm sản xuất khẩu với tờ khai hải quan nhập khẩu ban đầu. Việc đối chiếu này nhằm xác định sự trùng khớp về chủng loại gỗ, số lượng, khối lượng và tính hợp pháp của nguồn gốc gỗ nhập khẩu.
• Kiểm tra thực tế hàng hóa (kiểm hóa): Công tác kiểm tra thực tế được thực hiện nhằm xác minh tính chính xác giữa hàng hóa thực tế xuất khẩu với khai báo trên hồ sơ hải quan. Cơ quan hải quan tập trung kiểm tra các tiêu chí như chủng loại gỗ, kích thước, quy cách xẻ và thể tích thực tế của lô hàng.
• Xử lý các trường hợp nghi vấn: Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện có dấu hiệu nghi ngờ về nguồn gốc lâm sản, sự không đồng nhất giữa hồ sơ và thực tế, hoặc nghi ngờ về tính hợp pháp của chứng từ, cơ quan hải quan sẽ tạm dừng thông quan và phối hợp với cơ quan kiểm lâm địa phương hoặc các cơ quan chức năng có liên quan để tiến hành xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.

3. Trách nhiệm và nghĩa vụ của doanh nghiệp xuất khẩu

Văn bản nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm pháp lý của các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu gỗ tròn, gỗ xẻ có nguồn gốc nhập khẩu:

• Chịu trách nhiệm về tính chính xác: Doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của các thông tin khai báo trên tờ khai hải quan, bảng kê lâm sản và tính hợp pháp của các chứng từ chứng minh nguồn gốc gỗ.
• Lưu trữ hồ sơ đầy đủ: Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ đầy đủ hồ sơ lâm sản, chứng từ nhập khẩu, hóa đơn mua bán và sổ sách kế toán liên quan đến lô hàng để phục vụ cho công tác kiểm tra sau thông quan hoặc thanh tra chuyên ngành khi có yêu cầu.
• Tuân thủ quy định chuyên ngành: Doanh nghiệp phải chấp hành nghiêm túc các quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý lâm sản, truy xuất nguồn gốc gỗ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng như các quy định về quản lý ngoại thương.