Giới thiệu về Công văn số 3319/TCT-PCCS

Công văn số 3319/TCT-PCCS do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các vướng mắc về chính sách thuế đối với hoạt động doanh nghiệp vay, mượn tài sản của cá nhân (thường là thành viên góp vốn, cổ đông hoặc giám đốc) để làm tài sản thế chấp vay vốn tại các tổ chức tín dụng phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các nội dung trọng tâm và hướng dẫn chi tiết từ Tổng cục Thuế

- Bản chất của giao dịch mượn tài sản thế chấp

• Việc doanh nghiệp mượn tài sản (như quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc các tài sản khác) của cá nhân để thế chấp ngân hàng là quan hệ dân sự về mượn tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự.
• Giao dịch này không phải là hoạt động mua bán, chuyển nhượng tài sản nên không phát sinh nghĩa vụ thuế chuyển nhượng tài sản tại thời điểm ký hợp đồng mượn tài sản.

- Điều kiện khấu trừ thuế GTGT và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN

• Đối với chi phí lãi tiền vay: Khoản chi phí lãi vay phát sinh từ hợp đồng tín dụng với ngân hàng (được bảo đảm bằng tài sản mượn) được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện: Khoản vay thực tế phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; có đầy đủ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định đối với các khoản thanh toán từ 20 triệu đồng trở lên; có hợp đồng tín dụng và chứng từ trả lãi vay hợp pháp.
• Đối với các chi phí liên quan đến việc mượn tài sản: Các khoản chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến tài sản mượn để thế chấp (như phí công chứng hợp đồng thế chấp, lệ phí đăng ký giao dịch bảo đảm, chi phí định giá tài sản) nếu được hai bên thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng mượn tài sản là do doanh nghiệp chi trả và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ mang tên, mã số thuế của doanh nghiệp thì được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

- Nghĩa vụ thuế đối với hoạt động cho mượn tài sản không thu tiền

• Trường hợp cá nhân cho doanh nghiệp mượn tài sản không thu tiền (mượn miễn phí) để thế chấp vay vốn ngân hàng thì hoạt động này không phát sinh doanh thu, do đó cá nhân cho mượn không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
• Doanh nghiệp mượn tài sản không phải ghi nhận thu nhập khác từ việc mượn tài sản này do đây là quan hệ mượn tài sản để bảo đảm nghĩa vụ nợ, không phải là nhận tặng cho tài sản hay nhận hỗ trợ tài chính trực tiếp.

- Trường hợp mượn tài sản có phát sinh chi phí trả cho người cho mượn

• Nếu hợp đồng quy định doanh nghiệp phải trả một khoản phí (bản chất là thuê tài sản) cho cá nhân cho mượn tài sản, thì khoản phí này được coi là chi phí thuê tài sản.
• Doanh nghiệp được tính khoản chi phí này vào chi phí được trừ nếu có đầy đủ hợp đồng thuê hoặc mượn tài sản có trả phí, chứng từ thanh toán và chứng từ nộp thuế thay cho cá nhân (nếu doanh nghiệp nộp thay) hoặc hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
• Cá nhân phát sinh doanh thu từ việc cho thuê tài sản vượt quá 100 triệu đồng/năm phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo quy định về thuế đối với hoạt động cho thuê tài sản của cá nhân.

Khuyến nghị áp dụng thực tế cho doanh nghiệp

Để đảm bảo tính hợp pháp và an toàn về mặt pháp lý thuế, doanh nghiệp khi thực hiện mượn tài sản của cá nhân để thế chấp ngân hàng cần lưu ý:

• Xây dựng hợp đồng mượn tài sản rõ ràng, quy định cụ thể mục đích mượn (để thế chấp vay vốn tại ngân hàng nào, cho khoản vay nào), thời hạn mượn, và nghĩa vụ chi trả các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc thế chấp tài sản.
• Lưu trữ đầy đủ hồ sơ bao gồm: Hợp đồng mượn tài sản, hợp đồng thế chấp tài sản ký giữa ba bên (ngân hàng, chủ tài sản và doanh nghiệp), hợp đồng tín dụng, các chứng từ giải ngân, chứng từ trả lãi vay và các hóa đơn, chứng từ của các chi phí liên quan.