Công văn số 351/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 24/01/2003 nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc phát sinh đối với hàng hóa đã hoàn thành thủ tục hải quan xuất khẩu nhưng gặp sự cố hoặc có sự thay đổi, không thể xuất khẩu theo kế hoạch ban đầu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp cơ quan hải quan địa phương và doanh nghiệp thống nhất phương án xử lý, đảm bảo quản lý chặt chẽ và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Nội dung hướng dẫn xử lý hàng hóa đã làm thủ tục xuất khẩu nhưng gặp sự cố

Văn bản tập trung giải quyết các trường hợp cụ thể khi hàng hóa đã thông quan xuất khẩu nhưng phát sinh thay đổi ngoài ý muốn của doanh nghiệp, bao gồm các nội dung cốt lõi sau:

• Trường hợp hàng hóa đưa trở lại nội địa: Đối với hàng hóa đã làm thủ tục xuất khẩu, đã đưa vào khu vực giám sát hải quan (như cảng, kho bãi) nhưng do đối tác nước ngoài hủy hợp đồng, phương tiện vận chuyển gặp sự cố hoặc lý do bất khả kháng khác mà doanh nghiệp phải đưa hàng trở lại nội địa. Cơ quan hải quan sẽ kiểm tra thực tế hàng hóa, đối chiếu với hồ sơ xuất khẩu ban đầu để làm thủ tục hủy tờ khai hải quan xuất khẩu hoặc làm thủ tục tái nhập khẩu theo quy định, đảm bảo hàng hóa chưa thực tế xuất khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
• Trường hợp thay đổi phương tiện vận chuyển hoặc cửa khẩu xuất: Khi doanh nghiệp cần thay đổi tàu vận chuyển, thay đổi cửa khẩu xuất khẩu do hãng tàu thay đổi lịch trình hoặc sự cố logistics. Văn bản hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện khai bổ sung thông tin hải quan, cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai phối hợp với cơ quan hải quan nơi giám sát để thực hiện chuyển cửa khẩu hoặc xác nhận thay đổi phương tiện giám sát, đảm bảo tính liên tục và khớp đúng của hồ sơ hải quan.
• Xử lý về thuế và hoàn thuế: Quy định rõ việc xử lý nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa quay trở lại nội địa. Doanh nghiệp phải thực hiện các nghĩa vụ thuế liên quan (nếu có) và cơ quan hải quan sẽ không thực hiện hoàn thuế xuất khẩu hoặc thu hồi quyết định hoàn thuế, không thu thuế nhập khẩu đối với lượng hàng hóa thực tế không xuất khẩu này nhằm tránh thất thu ngân sách nhà nước.
• Trách nhiệm giám sát của cơ quan Hải quan: Chi cục Hải quan cửa khẩu nơi lưu giữ hàng hóa có trách nhiệm giám sát chặt chẽ tình trạng nguyên niêm phong, nguyên trạng của lô hàng từ khi hoàn thành thủ tục xuất khẩu cho đến khi có quyết định xử lý chính thức (cho phép xuất khẩu tiếp bằng phương tiện khác hoặc cho phép đưa trở lại nội địa).

Ý nghĩa và tầm quan trọng của văn bản

Công văn số 351/TCHQ-GSQL đóng vai trò là cơ sở pháp lý tháo gỡ khó khăn kịp thời cho doanh nghiệp xuất khẩu trong các tình huống khẩn cấp, giảm thiểu thiệt hại chi phí lưu kho bãi. Đồng thời, văn bản giúp chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ của cán bộ hải quan, ngăn ngừa các hành vi lợi dụng chính sách để gian lận thương mại hoặc hoàn thuế bất hợp pháp.