Giới thiệu về Công văn số 3583/TCT-CS

Công văn số 3583/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi đến các Cục Thuế địa phương và doanh nghiệp nhằm làm rõ phương án hạch toán chi phí đối với lãi tiền vay khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Văn bản tập trung giải quyết vướng mắc về tính hợp lệ của chi phí lãi vay trong trường hợp doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ góp đủ vốn điều lệ theo tiến độ cam kết.

Quy định cốt lõi về chi phí lãi vay khi chưa góp đủ vốn điều lệ

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế, nguyên tắc xác định chi phí lãi vay được trừ và không được trừ đối với các doanh nghiệp chưa góp đủ vốn điều lệ được thực hiện nhất quán theo các trường hợp cụ thể sau:

• Trường hợp số tiền vay nhỏ hơn hoặc bằng phần vốn điều lệ còn thiếu: Toàn bộ chi phí trả lãi tiền vay phát sinh từ khoản vay này không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN của doanh nghiệp.
• Trường hợp số tiền vay lớn hơn phần vốn điều lệ còn thiếu theo tiến độ góp vốn: Doanh nghiệp phải thực hiện phân bổ chi phí lãi vay. Phần chi phí lãi vay tương ứng với tỷ lệ phần vốn điều lệ còn thiếu sẽ bị loại trừ, không được tính vào chi phí hợp lý. Phần chi phí lãi vay vượt quá phần vốn điều lệ còn thiếu sẽ được xem xét tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hóa đơn, chứng từ hợp pháp và phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Phương pháp xác định và phân bổ chi phí lãi vay không được trừ

Để đảm bảo tính chính xác khi quyết toán thuế, doanh nghiệp cần áp dụng phương pháp phân bổ chi phí lãi vay không được trừ theo nguyên tắc:

• Số chi phí lãi vay không được trừ được tính toán dựa trên số vốn điều lệ còn thiếu nhân với lãi suất của khoản vay (hoặc mức lãi suất bình quân gia quyền của các khoản vay trong trường hợp doanh nghiệp phát sinh nhiều khoản vay khác nhau).
• Thời điểm xác định số vốn điều lệ còn thiếu phải căn cứ vào tiến độ góp vốn ghi trong Điều lệ doanh nghiệp và số liệu thực tế trên sổ sách kế toán tại từng thời điểm phát sinh khoản vay.

Các điều kiện bắt buộc để chi phí lãi vay được tính vào chi phí hợp lệ

Đối với phần chi phí lãi vay hợp pháp (không thuộc phần vốn điều lệ còn thiếu), doanh nghiệp chỉ được khấu trừ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý sau:

• Khoản vay phải có đầy đủ hợp đồng vay vốn, chứng từ thu, chi và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo đúng quy định của pháp luật đối với các giao dịch vay giữa các doanh nghiệp.
• Lãi suất tiền vay không được vượt quá 150% mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh khoản vay (áp dụng đối với các khoản vay từ các đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc tổ chức kinh tế).
• Mục đích sử dụng vốn vay phải chứng minh được là phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh tạo ra doanh thu chịu thuế của doanh nghiệp.

Khuyến nghị thực thi dành cho doanh nghiệp

Nhằm hạn chế tối đa rủi ro bị cơ quan thuế truy thu và xử phạt vi phạm hành chính về thuế khi thanh tra, kiểm tra, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Thường xuyên rà soát, đối chiếu tiến độ góp vốn thực tế của các thành viên sáng lập hoặc cổ đông so với cam kết trong Điều lệ công ty.
• Chủ động bóc tách và loại trừ phần chi phí lãi vay tương ứng với phần vốn góp còn thiếu khi lập tờ khai quyết toán thuế TNDN năm.
• Hoàn thiện và lưu trữ khoa học toàn bộ hồ sơ vay vốn, chứng từ giải ngân, chứng từ thanh toán lãi vay để phục vụ công tác giải trình số liệu với cơ quan thuế khi có yêu cầu.