Công văn số 3601/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và thống nhất thực hiện các thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi kho ngoại quan. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan được chặt chẽ, phòng chống gian lận thương mại, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp.

- Thủ tục đưa hàng hóa từ nước ngoài vào kho ngoại quan

Quy trình đưa hàng hóa từ nước ngoài vào gửi tại kho ngoại quan được hướng dẫn chi tiết nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, số lượng và chủng loại hàng hóa ngay từ cửa khẩu nhập:

• Khai báo hải quan: Người khai hải quan phải thực hiện khai chỉ tiêu thông tin tờ khai nhập kho ngoại quan theo đúng mẫu quy định. Việc khai báo phải đảm bảo tính chính xác về tên hàng, số lượng, chủng loại, trị giá hải quan và mã số HS của hàng hóa.
• Hồ sơ hải quan bắt buộc: Bao gồm tờ khai hải quan, hợp đồng thuê kho ngoại quan (đã được đăng ký và còn hiệu lực), vận đơn hoặc các chứng từ vận tải tương đương, và các chứng từ kiểm tra chuyên ngành (nếu hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành khi đưa vào kho ngoại quan).
• Giám sát hải quan trong quá trình vận chuyển: Cơ quan hải quan nơi quản lý cửa khẩu nhập và cơ quan hải quan quản lý kho ngoại quan phối hợp giám sát chặt chẽ quá trình di chuyển của hàng hóa. Hàng hóa phải được vận chuyển đúng tuyến đường, thời gian quy định và phải được niêm phong hải quan hoặc niêm phong của hãng vận chuyển suốt quá trình di chuyển.

- Thủ tục xuất kho ngoại quan để đưa ra nước ngoài hoặc nhập khẩu vào nội địa

Việc di chuyển hàng hóa ra khỏi kho ngoại quan được phân định rõ ràng theo hai hướng tiêu thụ chính với các quy định nghiêm ngặt:

• Xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài: Doanh nghiệp phải thực hiện khai tờ khai xuất kho ngoại quan. Hàng hóa khi xuất khẩu phải được vận chuyển đúng cửa khẩu xuất đã đăng ký và chịu sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan cho đến khi thực xuất qua biên giới. Mọi thay đổi về cửa khẩu xuất phải được sự chấp thuận của cơ quan hải quan quản lý.
• Nhập khẩu hàng hóa vào thị trường nội địa: Hàng hóa gửi kho ngoại quan khi nhập khẩu vào nội địa phải làm thủ tục hải quan như đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài. Doanh nghiệp phải nộp đầy đủ các loại thuế (thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt nếu có) và tuân thủ đầy đủ các chính sách quản lý mặt hàng, kiểm tra chuyên ngành tại thời điểm mở tờ khai nhập khẩu vào nội địa.
• Chuyển quyền sở hữu hàng hóa trong kho: Trường hợp có sự chuyển quyền sở hữu hàng hóa giữa các chủ hàng trong kho ngoại quan, chủ hàng cũ hoặc chủ hàng mới phải thông báo bằng văn bản cho Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan để theo dõi, quản lý. Việc chuyển quyền sở hữu không làm thay đổi thời hạn gửi hàng tại kho ngoại quan và không phải làm lại thủ tục nhập, xuất kho nếu hàng hóa không di chuyển ra khỏi kho.

- Công tác quản lý, giám sát của cơ quan Hải quan và trách nhiệm của doanh nghiệp

Để ngăn ngừa các hành vi lợi dụng loại hình kho ngoại quan để buôn lậu, thẩm lậu hàng hóa vào thị trường nội địa, văn bản nhấn mạnh các biện pháp quản lý sau:

• Trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan: Phải trang bị hệ thống camera giám sát kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan quản lý, đảm bảo hình ảnh rõ nét tại các khu vực cổng ra vào, khu vực xếp dỡ và lưu trữ hàng hóa. Đồng thời, doanh nghiệp phải sử dụng phần mềm quản lý hàng hóa nhập, xuất, tồn kho đáp ứng chuẩn dữ liệu đầu ra để cơ quan hải quan có thể tra cứu, kiểm tra đột xuất hoặc định kỳ.
• Chế độ báo cáo định kỳ: Định kỳ hàng tháng, doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan phải thực hiện báo cáo tình trạng hàng hóa đưa vào, đưa ra và lượng hàng còn tồn kho cho Chi cục Hải quan quản lý. Mọi sai lệch giữa số liệu thực tế và số liệu trên hệ thống phải được giải trình rõ ràng.
• Xử lý hàng hóa quá thời hạn gửi kho: Đối với các lô hàng gửi kho ngoại quan quá thời hạn quy định (bao gồm cả thời gian gia hạn hợp đồng thuê kho) mà chủ hàng không đưa ra khỏi kho hoặc không thực hiện các nghĩa vụ liên quan, cơ quan hải quan sẽ tiến hành thanh lý, xử lý tiêu hủy hoặc bán đấu giá sung công quỹ theo quy định của pháp luật về hải quan.