Công văn số 3849/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa đối với Chứng nhận xuất xứ (C/O) có hóa đơn thương mại do bên thứ ba phát hành, đảm bảo việc áp dụng thống nhất pháp luật hải quan và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản hướng dẫn trực tiếp đến Cục Hải quan các tỉnh, thành phố và các chi cục hải quan cửa khẩu trên toàn quốc. Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp là các doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu có sử dụng C/O kèm hóa đơn do bên thứ ba cấp để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt.

Quy định về việc chấp nhận C/O có hóa đơn do bên thứ ba cấp

• Nguyên tắc kiểm tra tính hợp lệ: Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra tính hợp lệ của C/O có hóa đơn do bên thứ ba cấp dựa trên các quy định cụ thể tại Hiệp định thương mại tự do tương ứng. Việc hóa đơn thương mại được phát hành bởi một công ty có trụ sở tại nước thứ ba (không phải nước thành viên xuất khẩu) không phải là lý do để từ chối C/O, miễn là hàng hóa đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ.
• Yêu cầu khai báo thông tin trên C/O: Tên và nước của công ty phát hành hóa đơn bên thứ ba phải được thể hiện rõ ràng trên C/O. Thông thường, các thông tin này phải được ghi nhận tại ô số 7 (Description of goods) hoặc ô ghi chú tương ứng tùy thuộc vào từng mẫu C/O cụ thể (ví dụ: C/O mẫu D, mẫu E, mẫu AK, mẫu KV).
• Đánh dấu ô "Third Party Invoicing": Trên C/O bắt buộc phải được đánh dấu (tick) vào ô "Third Party Invoicing" hoặc "Subject of third-party invoicing". Việc thiếu sót thông tin đánh dấu này khi có sự xuất hiện của hóa đơn bên thứ ba sẽ là cơ sở để cơ quan hải quan nghi ngờ và có thể từ chối hiệu lực của C/O.
• Sự phù hợp giữa các chứng từ: Tên của nhà xuất khẩu trên C/O, nhà sản xuất và người nhận hàng phải đảm bảo tính logic, thống nhất với các chứng từ vận tải (như vận đơn đường biển, vận đơn hàng không) và tờ khai hải quan nhập khẩu.

Hướng dẫn xử lý các trường hợp vướng mắc cụ thể

• Hóa đơn do bên thứ ba thuộc nước không phải thành viên FTA: Tổng cục Hải quan hướng dẫn vẫn chấp nhận C/O trong trường hợp hóa đơn được phát hành bởi một công ty nằm ngoài các nước thành viên ký kết FTA, miễn là các thông tin về xuất xứ hàng hóa được xác minh rõ ràng và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xuất xứ của Hiệp định.
• Xử lý sai sót nhỏ không ảnh hưởng đến xuất xứ: Đối với các lỗi kỹ thuật nhỏ, lỗi đánh máy hoặc sự khác biệt không trọng yếu về cách ghi tên công ty, địa chỉ trên hóa đơn bên thứ ba và C/O, nếu không gây ra sự nghi ngờ về nguồn gốc thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan được hướng dẫn xem xét chấp nhận để tạo thuận lợi cho thông quan.
• Thủ tục xác minh xuất xứ (Verification): Trong trường hợp phát hiện có sự mâu thuẫn thông tin giữa hóa đơn bên thứ ba và các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan, hoặc có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của C/O, chi cục hải quan nơi đăng ký tờ khai sẽ tiến hành gửi báo cáo về Tổng cục Hải quan để thực hiện thủ tục xác minh với cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu. Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa vẫn được thông quan theo thuế suất thông thường (MFN) hoặc bảo lãnh thuế.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Công văn số 3849/TCHQ-GSQL có hiệu lực hướng dẫn ngay từ ngày ban hành. Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan địa phương quán triệt nội dung văn bản đến từng công chức hải quan làm công tác kiểm tra xuất xứ, tránh việc tự ý yêu cầu thêm các chứng từ ngoài quy định gây khó khăn cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận xuất xứ.