Giới thiệu chung về Công văn số 4185/TCT-CS

Công văn số 4185/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải đáp các vướng mắc của doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương về việc áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với các công trình xây dựng dở dang. Nội dung văn bản tập trung làm rõ cách xác định thuế suất GTGT trong bối cảnh có sự thay đổi về chính sách giảm thuế (từ 10% xuống 8%) đối với các khối lượng công trình được nghiệm thu, bàn giao chuyển tiếp giữa các thời kỳ hiệu lực của luật.

Thời điểm xác định thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt

Căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành về thuế GTGT, Tổng cục Thuế thống nhất nguyên tắc xác định thời điểm tính thuế đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt như sau:

• Theo quy định tại Khoản 5 Điều 8 Thông tư số 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính, thời điểm xác định thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm cả đóng tàu) là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
• Nguyên tắc này áp dụng đồng nhất cho tất cả các loại hợp đồng xây dựng, không phụ thuộc vào tiến độ thanh toán hay việc tạm ứng vốn của chủ đầu tư. Khối lượng công việc chỉ phát sinh nghĩa vụ thuế GTGT khi đã hoàn thành việc nghiệm thu và bàn giao trên thực tế.

Nguyên tắc áp dụng thuế suất thuế GTGT đối với công trình xây dựng dở dang

Đối với các công trình xây dựng dở dang kéo dài qua nhiều thời kỳ có mức thuế suất thuế GTGT khác nhau (giai đoạn áp dụng thuế suất 10% và giai đoạn được giảm thuế xuống 8% theo các Nghị định giảm thuế của Chính phủ), việc áp dụng thuế suất được thực hiện theo nguyên tắc phân bổ theo mốc thời gian nghiệm thu thực tế:

• Trường hợp nghiệm thu trong giai đoạn giảm thuế: Đối với khối lượng xây dựng, lắp đặt đã hoàn thành, được nghiệm thu và bàn giao trong khoảng thời gian chính sách giảm thuế GTGT (xuống 8%) đang có hiệu lực thi hành, thì khối lượng công việc này được áp dụng thuế suất thuế GTGT ưu đãi là 8%.
• Trường hợp nghiệm thu ngoài giai đoạn giảm thuế: Đối với khối lượng xây dựng, lắp đặt được nghiệm thu, bàn giao trước hoặc sau thời gian chính sách giảm thuế GTGT có hiệu lực, doanh nghiệp phải áp dụng mức thuế suất phổ thông là 10%. Thời điểm ký kết hợp đồng xây dựng hay thời điểm thanh toán tiền không quyết định thuế suất áp dụng cho khối lượng công việc này.
• Trường hợp nghiệm thu theo giai đoạn hoặc hạng mục: Nếu công trình dở dang được chia thành nhiều hạng mục hoặc giai đoạn thi công độc lập, mỗi hạng mục hay giai đoạn khi hoàn thành và nghiệm thu bàn giao ở thời điểm nào thì áp dụng mức thuế suất thuế GTGT có hiệu lực tại đúng thời điểm đó.

Hướng dẫn về việc lập hóa đơn và xử lý tiền tạm ứng

Công văn cũng đưa ra hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc lập hóa đơn đối với các khoản tiền tạm ứng và thanh toán khối lượng hoàn thành:

• Đối với khoản tiền tạm ứng hợp đồng: Việc tạm ứng tiền theo hợp đồng xây dựng không được coi là thời điểm nghiệm thu, bàn giao khối lượng xây dựng hoàn thành. Do đó, khoản tiền tạm ứng này chưa đủ điều kiện để áp dụng thuế suất ưu đãi nếu tại thời điểm tạm ứng chưa có khối lượng công việc hoàn thành được nghiệm thu tương ứng.
• Trách nhiệm lập hóa đơn của cơ sở kinh doanh: Khi nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, đơn vị thi công phải lập hóa đơn GTGT theo đúng thời điểm nghiệm thu bàn giao và áp dụng đúng thuế suất thuế GTGT tương ứng với thời điểm đó. Việc chậm trễ lập hóa đơn so với thời điểm nghiệm thu bàn giao sẽ bị xử lý vi phạm hành chính về hóa đơn và thuế theo quy định của pháp luật.

Ý nghĩa và tác động của hướng dẫn từ Tổng cục Thuế

Hướng dẫn tại Công văn số 4185/TCT-CS mang lại sự rõ ràng, minh bạch cho cả cơ quan quản lý thuế và người nộp thuế trong quá trình thực thi pháp luật:

• Giúp các nhà thầu xây dựng và chủ đầu tư xác định chính xác nghĩa vụ thuế GTGT đối với các dự án chuyển tiếp, tránh rủi ro bị truy thu thuế và phạt vi phạm hành chính do áp dụng sai thuế suất.
• Đảm bảo tính nhất quán trong việc áp dụng chính sách miễn, giảm thuế của Nhà nước, thúc đẩy tiến độ giải ngân và quyết toán các công trình đầu tư công cũng như dự án tư nhân dở dang một cách nhanh chóng và đúng luật.