Công văn số 5591/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu. Trọng tâm của công văn hướng đến việc giải quyết các vướng mắc, hướng dẫn chi tiết thủ tục nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng theo các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là Quyết định số 18/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

- Quy định về hồ sơ và tài liệu chứng minh khi làm thủ tục nhập khẩu

Để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ chất lượng và nguồn gốc của máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, Tổng cục Hải quan yêu cầu người khai hải quan phải cung cấp đầy đủ các chứng từ sau trong bộ hồ sơ hải quan:

• Bản sao có chứng thực Quyết định chủ trương đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, kèm theo bản chính Danh mục máy móc, thiết bị đã qua sử dụng dự kiến nhập khẩu trong trường hợp nhập khẩu theo dự án đầu tư.
• Văn bản cam kết của doanh nghiệp nhập khẩu về việc máy móc, thiết bị đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Chứng thư giám định được cấp bởi tổ chức giám định được chỉ định hoặc thừa nhận theo quy định. Chứng thư này phải kết luận rõ ràng về tuổi thiết bị (không quá 10 năm tính từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu) và tiêu chuẩn sản xuất phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam, hoặc tiêu chuẩn của các nước G7, Hàn Quốc về an toàn và bảo vệ môi trường.

- Thủ tục đưa hàng về bảo quản để thực hiện giám định

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo công tác quản lý nhà nước, công văn hướng dẫn cụ thể quy trình đưa hàng về bảo quản:

• Doanh nghiệp được phép đưa hàng hóa về địa điểm bảo quản để thực hiện việc giám định sau khi đã đăng ký tờ khai hải quan và có đơn đề nghị đưa hàng về bảo quản gửi cơ quan hải quan.
• Cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai có trách nhiệm kiểm tra điều kiện kho bãi bảo quản của doanh nghiệp, thực hiện niêm phong hải quan (nếu cần thiết) và giám sát quá trình vận chuyển hàng hóa từ cửa khẩu về địa điểm bảo quản.
• Trong thời hạn quy định kể từ ngày đưa hàng về bảo quản, doanh nghiệp phải nộp chứng thư giám định đạt yêu cầu cho cơ quan hải quan để hoàn thành thủ tục thông quan. Trường hợp kết quả giám định không đạt yêu cầu hoặc doanh nghiệp không xuất trình được chứng thư đúng hạn, cơ quan hải quan sẽ tiến hành xử lý vi phạm hành chính và buộc tái xuất lô hàng ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

- Trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan địa phương

Tổng cục Hải quan giao nhiệm vụ cụ thể cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố và các Chi cục Hải quan cửa khẩu trong việc kiểm soát dòng hàng hóa này:

• Công chức hải quan phải thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa một cách nghiêm ngặt đối với các lô hàng máy móc, thiết bị đã qua sử dụng thuộc diện phải kiểm tra thực tế (luồng đỏ). Chú trọng đối chiếu các thông số kỹ thuật, nhãn mác, số máy, số khung và năm sản xuất thực tế dập trên máy với khai báo của doanh nghiệp và nội dung ghi trên chứng thư giám định.
• Tăng cường công tác phối hợp, trao đổi thông tin với các tổ chức giám định được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định để xác minh tính trung thực, khách quan của các chứng thư giám định khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc phát hiện sai lệch thông tin.
• Kiên quyết từ chối thông quan và áp dụng các biện pháp cưỡng chế, buộc tái xuất đối với các trường hợp nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng không đáp ứng tiêu chuẩn về tuổi thiết bị hoặc không có chứng thư giám định hợp lệ theo quy định.

- Hướng dẫn xử lý các trường hợp đặc thù và vướng mắc phát sinh

Văn bản cũng đưa ra các giải pháp tháo gỡ cho một số trường hợp đặc biệt phát sinh trong thực tế:

• Đối với các dự án đầu tư có tính chất đặc thù, công nghệ hiện đại nhưng tuổi của máy móc, thiết bị đã qua sử dụng vượt quá 10 năm, doanh nghiệp chỉ được phép nhập khẩu khi có văn bản chấp thuận hoặc cho phép của Bộ Khoa học và Công nghệ hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
• Đối với linh kiện, phụ tùng, bộ phận thay thế đã qua sử dụng nhập khẩu kèm theo máy móc chính, cơ quan hải quan phải kiểm tra tính đồng bộ, sự cần thiết và mục đích sử dụng để ngăn chặn hành vi lợi dụng nhập khẩu phế liệu, chất thải công nghiệp gây ô nhiễm môi trường.