Tóm tắt Công văn số 5849/TCHQ-GSQL về thủ tục hải quan đối với hàng hoá gia công cho thương nhân nước ngoài

Công văn số 5849/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hoạt động gia công hàng hóa cho thương nhân nước ngoài. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các Chi cục Hải quan địa phương và doanh nghiệp thống nhất phương thức thực hiện, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hải quan và thuế.

1. Quy định về quản lý và giám sát nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công

Công văn tập trung làm rõ các nguyên tắc quản lý đối với nguyên liệu, vật tư do bên đặt gia công cung cấp hoặc do bên nhận gia công tự cung ứng:

• Doanh nghiệp phải thực hiện thông báo cơ sở sản xuất, nơi lưu giữ nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị và sản phẩm xuất khẩu cho cơ quan hải quan trước khi nhập khẩu lô hàng đầu tiên của hợp đồng gia công.
• Mọi biến động về địa điểm lưu giữ hoặc thay đổi cơ sở sản xuất đều phải được thông báo kịp thời bằng văn bản hoặc qua hệ thống dữ liệu điện tử của ngành hải quan.
• Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công phải được sử dụng đúng mục đích của hợp đồng gia công đã ký kết, không được tự ý chuyển nhượng, tiêu thụ nội địa khi chưa hoàn thành thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng và nộp đủ thuế.

2. Thủ tục hải quan đối với máy móc, thiết bị thuê, mượn phục vụ hợp đồng gia công

Đối với máy móc, thiết bị do bên đặt gia công cho thuê, cho mượn để thực hiện hợp đồng gia công, Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể:

• Doanh nghiệp nhận gia công phải làm thủ tục tạm nhập - tái xuất đối với số máy móc, thiết bị này. Thời hạn tạm nhập phải phù hợp với thời hạn hiệu lực của hợp đồng gia công hoặc các phụ lục hợp đồng liên quan.
• Khi hết thời hạn thực hiện hợp đồng gia công, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tái xuất hoặc chuyển mục đích sử dụng (nếu được bên đặt gia công tặng, cho hoặc bán lại) và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành.

3. Hướng dẫn xử lý nguyên liệu dư thừa, phế liệu, phế phẩm sau khi kết thúc hợp đồng gia công

Việc giải quyết lượng nguyên liệu, vật tư dư thừa và phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình gia công được quy định chặt chẽ nhằm tránh thất thu thuế:

• Trong thời hạn quy định kể từ ngày hợp đồng gia công hết hiệu lực hoặc chấm dứt hiệu lực, doanh nghiệp phải thực hiện các phương án xử lý như: bán tại thị trường Việt Nam (chuyển tiêu thụ nội địa), xuất trả cho bên đặt gia công, chuyển sang hợp đồng gia công khác, hoặc tiêu hủy tại Việt Nam dưới sự giám sát của cơ quan hải quan.
• Đối với phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất, nếu doanh nghiệp muốn tiêu hủy thì phải lập phương án tiêu hủy chi tiết và thực hiện tiêu hủy theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Nếu chuyển tiêu thụ nội địa thì phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp (nếu có) theo quy định.

4. Quy định về báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư

Báo cáo quyết toán là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp hoạt động gia công nhằm chứng minh tính hợp pháp của lượng nguyên liệu đã nhập khẩu miễn thuế:

• Doanh nghiệp có trách nhiệm nộp báo cáo quyết toán tình hình nhập - xuất - tồn kho nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị cho cơ quan hải quan theo năm tài chính. Thời hạn nộp chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp.
• Số liệu trên báo cáo quyết toán phải thống nhất với hệ thống sổ sách kế toán của doanh nghiệp và định mức thực tế sản xuất đã thông báo với cơ quan hải quan.
• Cơ quan hải quan sẽ thực hiện kiểm tra báo cáo quyết toán dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro. Đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm hoặc số liệu chênh lệch bất thường, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra tình hình sử dụng nguyên liệu tại trụ sở doanh nghiệp.

5. Giải quyết vướng mắc về thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ liên quan đến gia công

Công văn cũng đưa ra các chỉ đạo cụ thể đối với trường hợp sản phẩm gia công được chỉ định giao hàng tại Việt Nam (xuất nhập khẩu tại chỗ):

• Thủ tục giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ phải được thực hiện đồng thời giữa doanh nghiệp xuất khẩu (bên nhận gia công) và doanh nghiệp nhập khẩu tại chỗ theo chỉ định của thương nhân nước ngoài.
• Hồ sơ hải quan phải thể hiện rõ chứng từ chỉ định giao hàng của thương nhân nước ngoài và tờ khai hải quan đối ứng của hai bên mua - bán tại Việt Nam.

Tóm lại, Công văn số 5849/TCHQ-GSQL là cơ sở pháp lý quan trọng giúp chuẩn hóa quy trình quản lý nhà nước đối với hoạt động gia công xuất khẩu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ đúng quy trình thủ tục, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và tranh chấp thuế phát sinh.