Giới thiệu chung về Công văn số 808/TCHQ-KTTT

Công văn số 808/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng gửi đến Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Văn bản này tập trung hướng dẫn, chấn chỉnh và thống nhất quy trình kiểm tra hồ sơ hoàn thuế, không thu thuế tại trụ sở của người nộp thuế (doanh nghiệp). Mục tiêu cốt lõi là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, đảm bảo tính chính xác của việc hoàn thuế, đồng thời phòng chống các hành vi gian lận, trục lợi tiền thuế từ ngân sách nhà nước.

Nguyên tắc phân loại và lựa chọn đối tượng kiểm tra

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện phân loại hồ sơ hoàn thuế và xác định đối tượng kiểm tra theo các nguyên tắc chặt chẽ:

• Đối với hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, kiểm tra sau: Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế theo nguyên tắc quản lý rủi ro. Thời hạn kiểm tra là trong vòng 5 năm kể từ ngày ban hành quyết định hoàn thuế, không thu thuế.
• Đối với hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau: Tiến hành kiểm tra thực tế tại trụ sở doanh nghiệp trước khi ban hành quyết định hoàn thuế đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao, hoặc các trường hợp khác theo quy định của Luật Quản lý thuế.
• Tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp kiểm tra: Tập trung vào các doanh nghiệp có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn, mặt hàng có thuế suất cao, doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường trong việc kê khai định mức sản xuất, hoặc doanh nghiệp có lịch sử chấp hành pháp luật hải quan chưa tốt.

Nội dung kiểm tra trọng tâm tại trụ sở doanh nghiệp

Khi tiến hành kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, đoàn kiểm tra của cơ quan hải quan phải tập trung vào các nội dung cốt lõi sau:

• Kiểm tra tính hợp pháp và đồng bộ của hồ sơ: Đối chiếu toàn bộ chứng từ trong hồ sơ hoàn thuế (tờ khai hải quan, hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán) với sổ sách kế toán, chứng từ kế toán thực tế phát sinh tại doanh nghiệp.
• Xác minh dòng tiền thanh toán: Kiểm tra kỹ lưỡng các chứng từ thanh toán qua ngân hàng để đảm bảo giao dịch mua bán, xuất nhập khẩu là có thật, đúng quy định về quản lý ngoại hối và đủ điều kiện để được hoàn thuế.
• Kiểm tra định mức thực tế sản xuất: Đối với loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu, cơ quan hải quan phải kiểm tra thực tế quy trình sản xuất, định mức sử dụng nguyên liệu, vật tư và tỷ lệ hao hụt để xác định lượng nguyên liệu cấu thành trong sản phẩm xuất khẩu đã được kê khai chính xác hay chưa.
• Xác định tính trung thực của việc xuất khẩu: Kiểm tra, đối chiếu để đảm bảo toàn bộ sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu xin hoàn thuế thực tế đã được xuất khẩu ra nước ngoài hoặc xuất khẩu tại chỗ đúng quy định.

Xử lý kết quả kiểm tra và tổ chức thực hiện

Công văn đưa ra các chỉ đạo cụ thể nhằm xử lý nghiêm các sai phạm phát hiện qua công tác kiểm tra và tăng cường hiệu quả phối hợp:

• Xử lý vi phạm về thuế: Trường hợp phát hiện doanh nghiệp kê khai sai lệch, gian lận để được hoàn thuế, cơ quan hải quan thực hiện thu hồi quyết định hoàn thuế, ban hành quyết định ấn định thuế, truy thu số tiền thuế đã hoàn sai và áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
• Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra: Đối với các vụ việc có dấu hiệu tội phạm trốn thuế, gian lận thuế nghiêm trọng, cơ quan hải quan có trách nhiệm chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Cập nhật thông tin hệ thống: Toàn bộ kết quả kiểm tra hồ sơ hoàn thuế tại doanh nghiệp phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời vào hệ thống thông tin quản lý của ngành Hải quan để phục vụ công tác đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo.
• Phối hợp liên ngành và nội bộ: Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm tra sau thông quan, thanh tra hải quan và chi cục hải quan nơi mở tờ khai để tránh trùng lặp, chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp.