Công văn số 997/TCT-ĐTNN của Tổng cục Thuế là văn bản hướng dẫn quan trọng dành cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (ĐTNN), nhằm làm rõ các điều kiện, nguyên tắc và thủ tục pháp lý để được áp dụng mức thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) ưu đãi 0% đối với hoạt động xuất khẩu hàng hóa.

Theo hướng dẫn từ Tổng cục Thuế, hàng hóa xuất khẩu chỉ được áp dụng thuế suất thuế GTGT 0% khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau đây:

• Hợp đồng xuất khẩu hợp pháp: Doanh nghiệp phải có hợp đồng bán, gia công hàng hóa xuất khẩu hoặc hợp đồng ủy thác xuất khẩu được ký kết hợp pháp với đối tác nước ngoài hoặc tổ chức trong khu phi thuế quan theo đúng quy định của pháp luật thương mại.
• Tờ khai hải quan hoàn thành thủ tục: Phải có tờ khai hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu đã làm xong thủ tục hải quan theo quy định của pháp luật về hải quan. Đây là minh chứng pháp lý bắt buộc thể hiện hàng hóa thực tế đã được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực phi thuế quan.
• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng: Doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa xuất khẩu qua ngân hàng. Việc thanh toán phải tuân thủ đúng các quy định về quản lý ngoại hối và hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Tổng cục Thuế cũng lưu ý các trường hợp không được hưởng mức thuế suất ưu đãi 0% mà phải áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định tiêu dùng nội địa, bao gồm:

• Hàng hóa xuất khẩu nhưng không đáp ứng được một trong ba điều kiện bắt buộc nêu trên (thiếu hợp đồng, thiếu tờ khai hải quan hoặc thiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng hợp lệ).
• Các dịch vụ, hàng hóa cung cấp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài nhưng địa điểm thực hiện hoặc tiêu dùng lại nằm trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam.
• Các nhóm hàng hóa đặc thù không thuộc đối tượng áp dụng thuế suất 0% theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng hiện hành.

Trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế, nếu doanh nghiệp không xuất trình đủ hồ sơ chứng từ, cơ quan thuế sẽ xử lý theo các nguyên tắc sau:

• Trường hợp thiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng: Nếu doanh nghiệp có tờ khai hải quan và hợp đồng hợp lệ nhưng không có chứng từ thanh toán qua ngân hàng, doanh nghiệp không được áp dụng thuế suất 0% mà phải tính và nộp thuế GTGT theo mức thuế suất quy định đối với hàng hóa tiêu thụ trong nước, đồng thời không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào tương ứng của số hàng hóa này.
• Trường hợp thiếu tờ khai hải quan: Nếu hàng hóa xuất khẩu không có tờ khai hải quan, doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai, tính và nộp thuế GTGT như hàng hóa tiêu thụ nội địa.

Để đảm bảo quyền lợi được hoàn thuế và áp dụng thuế suất 0%, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống chứng từ thanh toán, đối chiếu tờ khai hải quan và hoàn thiện các điều khoản trong hợp đồng xuất khẩu. Việc lưu trữ hồ sơ khoa học và chặt chẽ sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt hành chính khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.