Trong thời gian qua, việc thực hiện thủ tục phê duyệt các khoản viện trợ phi dự án là hàng hoá đã qua sử dụng ở hầu hết các đơn vị chưa thực hiện đúng theo quy định tại Điều 18 của Quy chế quản lý và sử dụng viện trợ phi Chính phủ nước ngoài ban hành kèm theo Quyết định số 64/2001/QĐ-TTg ngày 26/4/2001 của Thủ tướng Chính phủ:

- Một số trường hợp vẫn đề nghị nhận các loại hàng cấm nhập khẩu như quần áo cũ, ô tô cũ.

- Hầu hết các lô hàng đã được gửi đến cảng Việt Nam mới được trình xin phép tiếp nhận và không có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền của bên tài trợ là hàng hoá còn chất lượng 80% trở lên. Kết quả là, có trường hợp sau khi nhận hàng, đánh giá chất lượng hàng chỉ còn 50-60%.

- Một số lô hàng viện trợ đã qua sử dụng không được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hoặc được phê duyệt sai thẩm quyền (thay vì phải được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhưng Chủ tịch Uỷ ban nhân dân đã phê duyệt).

Từ tháng 5/2001 đến nay có 36 trường hợp trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong đó chỉ có một trường hợp trình xin phê duyệt trước khi thông báo cho bên viện trợ gửi hàng.

- Hồ sơ gửi Bộ Tài chính để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ở một số trường hợp không đầy đủ. Ví dụ: Chỉ có công văn đề nghị, không có văn bản thoả thuận hay thông báo viện trợ của tổ chức tài trợ, không ghi rõ số lượng mặt hàng, giá trị, tình trạng hàng hoá… như quy định tại Điều 5 khoản 2 của Quy chế, đã gây mất thời gian bổ sung hồ sơ.

Để khắc phục những tồn tại này, thực hiện đúng Quyết định số 64/2001/QĐ-TTg ngày 26/4/2001 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đề nghị các đồng chí lãnh đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố, cơ quan Trung ương của các tổ chức nhân dân (hoặc cấp có thẩm quyền quyết định thành lập đối với các tổ chức không có cơ quan Trung ương) chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện việc tiếp nhận viện trợ phi dự án là hàng hoá đã qua sử dụng đúng quy định tại Điều 5 khoản 2, Điều 6 khoản 1e và Điều 18 của Quy chế. Cụ thể:

- Mọi khoản viện trợ là hàng hoá đã qua sử dụng, đủ giá trị thấp, cũng phải trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

- Không thoả thuận nhận các mặt hàng thuộc diện cấm nhập khẩu (được quy định trong Quyết định số 46/2001/QĐ-TTg ngày 4/4/2001 của Thủ tướng Chính phủ về quản lý xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá thời kỳ 2001-2005).

- Hàng đã qua sử dụng phải có chứng nhận chất lượng của cơ quan có thẩm quyền của nước bên tài trợ là hàng hoá đó còn chất lượng 80% trở lên.

- Chỉ được thông báo cho bên viện trợ gửi hàng khi đã được cấp có thẩm quyền cho phép.

- Hồ sơ để trình phê duyệt gồm:

+ Công văn gửi Bộ Tài chính đề nghị cho phép nhận viện trợ của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan nganh Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thủ trưởng cơ quan Trung ương của các tổ chức nhân dân.

+ Văn bản thoả thuận, cam kết hoặc thông báo viện trợ của bên tài trợ (bằng tiếng nước ngoài và dịch ra tiếng Việt) kèm các chi tiết cụ thể mục đích, nội dung viện trợ, danh mục, số lượng, trị giá lô hàng.

+ Xác nhận của cơ quan có thẩm quyền bên nước tài trợ là hàng hoá còn chất lượng 80% trở lên.

+ Kế hoạch phân phối cho từng đơn vị về số lượng và giá trị trong trường hợp nhà tài trợ gửi chung cho nhiều đơn vị.

Văn bản gửi Bộ Tài chính để trình Thủ tướng Chính phủ đề nghị đồng gửi cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam để các cơ quan có ý kiến tham gia. Đối với các khoản viện trợ có các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước chuyên ngành của Bộ, ngành nào thì phải có ý kiến của các Bộ, ngành đó.

Sau khi đủ hồ sơ hợp lệ và có ý kiến của các cơ quan liên quan Bộ Tài chính sẽ tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.

Bộ Tài chính đề nghị các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cơ quan Trung ương của các tổ chức nhân dân phối hợp chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện đúng các quy định này.