Chỉ thị số 35/2005/CT-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức thực hiện Nghị định thư Kyoto thuộc Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu là văn bản pháp lý quan trọng, đặt nền móng cho việc triển khai các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và thực hiện Cơ chế phát triển sạch (CDM) tại Việt Nam.

Bối cảnh và mục tiêu cốt lõi của Chỉ thị

Việt Nam đã phê chuẩn Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) và Nghị định thư Kyoto. Để thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế, đồng thời tận dụng các cơ hội hỗ trợ tài chính và chuyển giao công nghệ tiên tiến thông qua Cơ chế phát triển sạch (CDM), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị này nhằm phân công trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương trong việc tổ chức thực hiện.

Nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Tài nguyên và Môi trường

Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao vai trò là cơ quan đầu mối quốc gia thực hiện UNFCCC và Nghị định thư Kyoto tại Việt Nam. Các nhiệm vụ cụ thể bao gồm:

• Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Nghị định thư Kyoto.
• Thực hiện vai trò là Cơ quan thẩm quyền quốc gia về CDM (DNA) tại Việt Nam, chịu trách nhiệm tiếp nhận, thẩm định và phê duyệt các tài liệu dự án CDM.
• Xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn quy trình, thủ tục xây dựng, thẩm định và phê duyệt các dự án CDM phù hợp với quy định quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam.
• Chủ trì hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức và năng lực cho các tổ chức, doanh nghiệp và người dân về biến đổi khí hậu và cơ chế CDM.

Trách nhiệm phối hợp của các Bộ, ngành liên quan

Để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai, Chỉ thị quy định rõ trách nhiệm của các Bộ quản lý chuyên ngành trong việc thúc đẩy các dự án giảm phát thải:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Phối hợp lồng ghép các hoạt động thực hiện Nghị định thư Kyoto và CDM vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài cho các dự án CDM.
• Bộ Tài chính: Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng cơ chế tài chính áp dụng cho các dự án CDM, bao gồm các quy định về thuế, phí và lệ phí liên quan đến việc chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải được chứng nhận (CERs).
• Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương): Thúc đẩy các dự án CDM trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng tái tạo.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Nghiên cứu và triển khai các dự án CDM trong lĩnh vực lâm nghiệp (trồng rừng, tái trồng rừng) và nông nghiệp giảm phát thải.
• Bộ Khoa học và Công nghệ: Hỗ trợ việc nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ sạch, công nghệ thân thiện với môi trường phục vụ cho các dự án giảm phát thải khí nhà kính.

Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các bộ, ngành liên quan để thực hiện các nội dung sau:

• Tuyên truyền, phổ biến kiến thức về biến đổi khí hậu và cơ chế CDM tại địa phương nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn tiến hành khảo sát, xây dựng và triển khai thực hiện các dự án CDM.
• Lồng ghép các mục tiêu giảm phát thải và ứng phó với biến đổi khí hậu vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ý nghĩa và tác động của Chỉ thị đối với công tác ứng phó biến đổi khí hậu

Chỉ thị số 35/2005/CT-TTg là bước đi chiến lược mở đường cho việc hình thành thị trường carbon sơ khai tại Việt Nam thông qua cơ chế CDM. Văn bản này không chỉ giúp Việt Nam thực hiện tốt nghĩa vụ thành viên quốc tế mà còn tạo ra kênh thu hút vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ hiện đại, góp phần bảo vệ môi trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đất nước.