Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga ký kết năm 1991 là văn kiện pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc duy trì, củng cố và phát triển quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại song phương. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và phân tích chuyên sâu toàn bộ nội dung cốt lõi của Hiệp định này.

- Thông tin tổng quan về văn bản

• Tên văn bản: Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Xô viết Liên bang Nga (1991).
• Ngày ký ban hành: Ngày 15 tháng 08 năm 1991 tại Matxcơva.
• Ngôn ngữ văn bản: Được lập thành hai bản bằng tiếng Việt và tiếng Nga, cả hai văn bản đều có giá trị pháp lý ngang nhau.
• Hiệu lực: Có hiệu lực kể từ ngày ký và tiếp tục có hiệu lực cho đến khi một trong hai bên thông báo chấm dứt bằng văn bản trước ít nhất 06 tháng.

- Nguyên tắc thiết lập và phát triển quan hệ thương mại (Điều 1, Điều 2, Điều 3)

• Cơ sở giao dịch: Việc giao dịch hàng hóa và cung ứng dịch vụ được thực hiện thông qua các hợp đồng kinh tế ký kết trực tiếp giữa các thành viên được ủy quyền hợp lệ của hai nước để tiến hành hoạt động kinh tế đối ngoại.
• Phương thức thanh toán: Áp dụng thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi, tính toán theo thời giá thị trường thế giới và tuân thủ các điều kiện thông lệ trong thương mại quốc tế.
• Danh mục định hướng: Hai bên có thể cùng nhau lập ra các danh mục định hướng về khối lượng, chủng loại hàng hóa và dịch vụ ưu tiên hàng đầu để duy trì mối quan hệ kinh tế cần thiết, tuy nhiên danh mục này không mang tính chất hạn chế.
• Tạo điều kiện thuận lợi: Cam kết xây dựng các hành lang pháp lý, kinh tế, tài chính thuận lợi nhằm thúc đẩy đa dạng hình thức hợp tác như: thiết lập quan hệ trực tiếp, thành lập xí nghiệp liên doanh, chuyên môn hóa và hợp tác hóa sản xuất, cũng như các nghiệp vụ đổi hàng (trao đổi hàng hóa).
• Chế độ tối huệ quốc (MFN): Hai bên dành cho nhau chế độ tối huệ quốc đối với tất cả các vấn đề liên quan đến hợp tác kinh tế và thương mại song phương.
• Cấp phép xuất nhập khẩu: Các cơ quan có thẩm quyền của hai nước cam kết kịp thời cấp giấy phép xuất nhập khẩu trong phạm vi thẩm quyền đối với các hợp đồng đã ký kết khi có yêu cầu pháp lý.

- Quy định về kiểm soát tái xuất khẩu hàng hóa (Điều 4)

• Hàng hóa được giao dịch trong khuôn khổ Hiệp định này chỉ được phép tái xuất sang nước thứ ba khi có sự đồng ý trước bằng văn bản từ phía người xuất khẩu. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi thương mại và tránh các tranh chấp phát sinh ngoài tầm kiểm soát của các bên ký kết.

- Định hướng hợp tác dài hạn trong các lĩnh vực trọng điểm (Điều 5)

• Hai bên thống nhất tiếp tục duy trì và phát triển mối quan hệ hợp tác đã hình thành thông qua các chương trình dài hạn có mục tiêu cụ thể. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm tổ hợp nông công nghiệp, sản xuất hàng công nghiệp nhẹ và các ngành công nghiệp phụ trợ khác.

- Cơ chế thanh toán và vai trò của hệ thống ngân hàng (Điều 6)

• Các ngân hàng được ủy quyền của Việt Nam và Xô viết Liên bang Nga có trách nhiệm chủ động gặp gỡ và thỏa thuận về thể thức kỹ thuật thanh toán. Thời hạn thực hiện việc thỏa thuận này là trong vòng 01 tháng kể từ ngày Hiệp định chính thức có hiệu lực, nhằm đảm bảo cơ sở hạ tầng tài chính thông suốt cho các hoạt động kinh tế đối ngoại.

- Cơ chế giám sát thông qua Ủy ban hỗn hợp (Điều 7)

• Thành lập Ủy ban: Thành lập một Ủy ban hỗn hợp bao gồm đại diện của cả hai nước Việt Nam và Xô viết Liên bang Nga.
• Chức năng nhiệm vụ: Ủy ban có nhiệm vụ theo dõi, xem xét tiến trình thực hiện các điều khoản trong Hiệp định, đồng thời nghiên cứu và soạn thảo các khuyến nghị, giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - thương mại song phương.
• Cơ chế hoạt động: Ủy ban hỗn hợp sẽ tổ chức các phiên họp luân phiên tại Việt Nam và Xô viết Liên bang Nga theo sự thỏa thuận thống nhất giữa hai bên.

- Giải quyết tranh chấp phát sinh (Điều 8)

• Mọi bất đồng, tranh chấp phát sinh liên quan đến việc giải thích hoặc áp dụng các điều khoản của Hiệp định này sẽ được hai bên ưu tiên giải quyết một cách hòa bình thông qua con đường thương lượng trực tiếp.

- Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp (Điều 9)

• Hiệu lực bắt đầu: Hiệp định chính thức phát sinh hiệu lực kể từ ngày ký (ngày 15 tháng 08 năm 1991).
• Chấm dứt hiệu lực: Hiệp định duy trì hiệu lực vô thời hạn cho đến khi một trong hai bên gửi thông báo bằng văn bản cho bên kia về ý định chấm dứt Hiệp định. Thông báo này phải được gửi trước thời điểm chấm dứt dự kiến ít nhất 06 tháng.
• Điều khoản chuyển tiếp bảo hộ hợp đồng: Trong trường hợp Hiệp định hết hiệu lực, các điều khoản quy định tại đây vẫn tiếp tục được áp dụng đối với tất cả các hợp đồng kinh tế đã được ký kết trong thời gian Hiệp định có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thực hiện tại thời điểm chấm dứt.