Tóm tắt Hiệp định thương mại giữa Việt Nam và Philippines (1978)

Hiệp định thương mại giữa Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa Philippines được ký kết tại Manila vào ngày 9 tháng 1 năm 1978. Đây là văn bản pháp lý đặt nền móng cho việc thiết lập, thúc đẩy và phát triển quan hệ thương mại song phương giữa hai nước trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và phù hợp với luật pháp của mỗi bên.

- Chế độ đãi ngộ tối huệ quốc và các ngoại lệ (Điều 1, Điều 2, Điều 3)

Hiệp định thiết lập nguyên tắc đối xử tối huệ quốc nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại song phương:

• Thúc đẩy quan hệ thương mại: Hai bên cam kết khuyến khích và tạo điều kiện phát triển quan hệ thương mại song phương phù hợp với quy định pháp luật hiện hành của mỗi nước.
• Phạm vi áp dụng chế độ tối huệ quốc (MFN): Chế độ đãi ngộ tối huệ quốc được áp dụng đối với: Thuế và lệ phí hải quan dưới mọi hình thức (bao gồm phương thức thu và các thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu hoặc thanh toán xuất nhập khẩu); các quy tắc và thủ tục hải quan; các loại thuế và lệ phí nội địa áp dụng trực tiếp hoặc gián tiếp lên hàng hóa xuất nhập khẩu; và thủ tục cấp giấy phép xuất nhập khẩu.
• Các trường hợp ngoại lệ không áp dụng MFN: Chế độ tối huệ quốc không áp dụng đối với các ưu đãi đặc biệt hoặc đặc quyền mà một bên dành cho nước khác nhằm thay thế các ưu đãi đã có trước ngày Hiệp định có hiệu lực; các ưu đãi phát sinh từ việc tham gia liên minh thuế quan hoặc khu vực thương mại tự do; các ưu đãi đặc biệt dành cho thương mại biên giới; và các đặc quyền dành cho các nước đang phát triển theo các chương trình hợp tác kinh tế hoặc phát triển thương mại.

- Cơ chế giao dịch thương mại và phương thức thanh toán (Điều 4, Điều 5, Điều 6)

Các quy định về chủ thể giao dịch, danh mục hàng hóa và phương thức thanh toán được quy định cụ thể:

• Chủ thể và giá cả giao dịch: Việc xuất nhập khẩu hàng hóa được thực hiện dựa trên giá cả thị trường thế giới hiện hành. Giao dịch phải thông qua các hợp đồng thương mại ký kết giữa các công ty nhà nước hoặc tổ chức dưới sự giám sát của Nhà nước Việt Nam với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu được ủy quyền hợp pháp của Philippines.
• Danh mục hàng hóa trao đổi: Việc giao thương được định hướng theo Danh mục "A" (hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam) và Danh mục "B" (hàng hóa xuất khẩu của Philippines). Các danh mục này mang tính chất chỉ dẫn, có thể được bổ sung khi có sự nhất trí của hai bên và không làm ảnh hưởng đến việc mua bán các loại hàng hóa khác ngoài danh mục.
• Đồng tiền thanh toán: Mọi khoản thanh toán giữa hai nước được thực hiện bằng các đồng tiền tự do chuyển đổi, phù hợp với các quy định về quản lý ngoại hối và pháp luật hiện hành của mỗi nước.

- Cơ quan đại diện, xúc tiến thương mại và quy định tái xuất (Điều 7, Điều 8, Điều 9)

Để hỗ trợ doanh nghiệp và quản lý luồng hàng hóa, hai bên thống nhất các biện pháp hỗ trợ thương mại:

• Đại diện thương mại: Mỗi bên cho phép bên kia chỉ định đại diện thương mại tại thủ đô của mình (Hà Nội và Manila). Các cơ quan này là một bộ phận gắn liền với cơ quan đại diện ngoại giao và phải tuân thủ pháp luật của nước sở tại.
• Hội chợ và triển lãm thương mại: Hai bên tạo điều kiện thuận lợi cho nhau tham gia hội chợ thương mại và tổ chức triển lãm trên lãnh thổ của mình. Việc miễn thuế, phí đối với hàng hóa, hàng mẫu tham gia hội chợ, cũng như việc bán và định đoạt các hàng hóa này được thực hiện theo quy định pháp luật của nước tổ chức.
• Kiểm soát tái xuất hàng hóa: Hàng hóa được giao dịch theo Hiệp định này chỉ được phép tái xuất sang nước thứ ba sau khi có sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền thuộc nước xuất xứ của hàng hóa đó.

- Biện pháp tự vệ, giải quyết tranh chấp và cơ chế tham vấn (Điều 10, Điều 11, Điều 12, Điều 13)

Hiệp định thiết lập các cơ chế bảo vệ an ninh quốc gia, giải quyết tranh chấp và duy trì đối thoại:

• Giải quyết tranh chấp: Mọi tranh chấp phát sinh từ các giao dịch thương mại nếu không thể giải quyết bằng thương lượng, hòa giải sẽ được đưa ra giải quyết bằng trọng tài theo đúng các điều khoản quy định trong hợp đồng.
• Quyền áp dụng biện pháp tự vệ: Hiệp định không giới hạn quyền của mỗi bên trong việc áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đạo đức, trật tự hoặc an ninh xã hội; bảo vệ động thực vật khỏi dịch bệnh; bảo vệ cán cân thanh toán và vị thế tài chính đối ngoại; ngăn chặn thiệt hại hoặc đe dọa thiệt hại đối với các ngành sản xuất nội địa; và bảo vệ các di sản nghệ thuật, lịch sử, khảo cổ quốc gia.
• Cơ chế tham vấn song phương: Hai bên gặp gỡ ít nhất một lần mỗi năm để trao đổi về các vấn đề cùng quan tâm và thúc đẩy hợp tác thương mại. Cuộc họp phải được tổ chức tại địa điểm thống nhất trong vòng không quá 90 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu từ bên kia.
• Hiệu lực đối với hợp đồng dở dang: Các quy định của Hiệp định vẫn tiếp tục áp dụng đối với các hợp đồng đã được ký kết và triển khai trong thời gian Hiệp định có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành tại thời điểm Hiệp định hết hiệu lực.

- Hiệu lực, sửa đổi và ngôn ngữ của Hiệp định (Điều 14)

Các điều khoản cuối cùng quy định về tính pháp lý, thời hạn và ngôn ngữ của Hiệp định:

• Hiệu lực và gia hạn: Hiệp định có hiệu lực kể từ ngày hai bên trao đổi văn bản phê chuẩn. Hiệp định có hiệu lực trong vòng một năm và tự động gia hạn thêm từng năm một, trừ khi một bên thông báo bằng văn bản về ý định chấm dứt Hiệp định trước khi hết hạn ít nhất ba tháng.
• Sửa đổi, bổ sung: Đề nghị sửa đổi, bổ sung phải được gửi bằng văn bản. Bên nhận đề nghị có trách nhiệm phản hồi trong vòng 120 ngày. Các điều khoản sửa đổi chỉ có hiệu lực khi được sự nhất trí của cả hai bên.
• Ngôn ngữ văn bản: Hiệp định được lập thành hai bản gốc bằng tiếng Việt, tiếng Philippine và tiếng Anh. Trong trường hợp có sự khác biệt về mặt giải thích nghĩa giữa bản tiếng Việt và tiếng Philippine, bản tiếng Anh sẽ được dùng làm căn cứ pháp lý có hiệu lực quyết định.

- Danh mục hàng hóa xuất khẩu song phương kèm theo Hiệp định

Đính kèm Hiệp định là hai danh mục hàng hóa xuất khẩu chủ lực mang tính chất định hướng giữa hai quốc gia:

Danh mục A: Hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Philippines

• Ăng tơ ra xít (Than đá).
• Apatít và Supe phốt phát.
• Bột tan, hóa chất và dược phẩm.
• Lạc và dầu lạc.
• Chè.
• Hải sản chế biến đông lạnh.
• Tinh dầu.
• Phần cứng, công cụ máy móc và động cơ nhỏ.
• Hàng văn phòng, hàng dệt may và sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Danh mục B: Hàng hóa xuất khẩu từ Philippines sang Việt Nam

• Dầu dừa và các sản phẩm chế biến từ dừa khác.
• Lá cây thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá khác.
• Hóa chất (như nhựa PVC, Canxi Cacbua).
• Sản phẩm từ gai Manila (vải, dây, sợi).
• Vật liệu xây dựng (gỗ xẻ, gỗ dán, xi măng, gạch men kính, nhựa lát, ống PVC, dây và cáp điện...).
• Máy móc nông nghiệp (máy xới đất cỡ nhỏ và các loại máy nông nghiệp cỡ nhỏ khác).
• Tỏi và các sản phẩm rau quả khác.