Hiệp định vận tải đường bộ giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được ký kết tại Hà Nội ngày 22 tháng 11 năm 1994. Đây là văn bản pháp lý song phương quan trọng, thiết lập khuôn khổ pháp lý cho hoạt động vận tải đường bộ liên quốc gia, thúc đẩy giao thương kinh tế, phát triển du lịch và tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa hai nước.

Thông tin cơ bản của Hiệp định:

• Tên văn bản: Hiệp định vận tải đường bộ giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Trung Quốc (1994).
• Ngày ký ban hành: 22/11/1994.
• Địa điểm ký kết: Hà Nội, Việt Nam.
• Đại diện ký kết phía Việt Nam: Ông Bùi Văn Sướng (thay mặt Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam).
• Đại diện ký kết phía Trung Quốc: Ông Đường Gia Triều (thay mặt Chính phủ nước CHND Trung Hoa).

Nội dung chi tiết các quy định cốt lõi của Hiệp định:

1. Phạm vi áp dụng và đối tượng thực hiện vận tải (Điều 1 & Điều 2)

• Hiệp định cho phép tiến hành hoạt động vận chuyển hàng hóa và hành khách (bao gồm cả khách du lịch) qua lại giữa hai nước bằng đường bộ thông qua các cửa khẩu biên giới đã được mở và được hai bên thống nhất thỏa thuận.
• Hoạt động vận tải này phải do các doanh nghiệp vận tải được thành lập hợp pháp theo pháp luật của nước mình thực hiện, sử dụng các phương tiện vận tải đường bộ đã đăng ký hợp pháp tại Việt Nam hoặc Trung Quốc.
• Cơ quan có thẩm quyền quản lý trực tiếp Hiệp định bao gồm: Bộ Giao thông vận tải và cơ quan được Bộ ủy quyền (đối với phía Việt Nam); Bộ Giao thông và cơ quan được Bộ ủy quyền (đối với phía Trung Quốc).
• Phương tiện vận tải đường bộ được định nghĩa cụ thể: Đối với vận tải hàng hóa gồm ô tô, rơ moóc và sơ mi rơ moóc kéo theo ô tô; đối với vận tải hành khách gồm ô tô từ 4 chỗ ngồi trở lên (không kể ghế lái) và các loại ô tô, rơ moóc kéo theo để chở hành lý đi cùng.

2. Phương thức vận tải và quản lý giấy phép hoạt động (Điều 3 & Điều 4)

• Hoạt động vận chuyển hàng hóa và hành khách được triển khai theo phương thức chuyển tải dựa trên các hợp đồng kinh tế được ký kết trực tiếp giữa các doanh nghiệp vận tải của hai nước.
• Địa điểm thực hiện việc chuyển tải hành khách và hành lý được quy định đặt tại các thị trấn, thị xã hoặc thành phố thuộc các tỉnh biên giới của hai nước. Các vấn đề phát sinh khác như tổ chức vận tải, tuyến đường, kho bãi, xếp dỡ, phí giao thông sẽ do cơ quan có thẩm quyền hai bên thỏa thuận cụ thể.
• Cơ quan có thẩm quyền của mỗi nước chịu trách nhiệm cấp giấy phép vận chuyển cho phương tiện của nước kia hoạt động trên lãnh thổ của mình. Quy trình, thủ tục trao đổi và quản lý giấy phép vận chuyển sẽ do hai bên cùng bàn bạc và thống nhất.

3. Quy định vận hành phương tiện và yêu cầu đối với người điều khiển (Điều 5 đến Điều 9)

• Tuân thủ pháp luật sở tại: Phương tiện vận tải của một bên khi hoạt động trên lãnh thổ của bên kia bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật và các quy định về vận tải đường bộ của nước sở tại.
• Vận chuyển đặc biệt: Trường hợp phương tiện vượt quá giới hạn kích thước, trọng tải quy định (có tải hoặc không tải) hoặc khi vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, doanh nghiệp vận tải phải xin giấy phép đặc biệt từ cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại và bắt buộc phải di chuyển đúng tuyến đường được chỉ định trong giấy phép.
• Nhận diện phương tiện: Phương tiện lưu thông giữa hai nước được phép mang biển số đăng ký của nước mình, nhưng bắt buộc phải gắn phù hiệu đặc trưng do cơ quan có thẩm quyền của hai bên quy định.
• Cấm vận tải nội địa (Cabotage): Phương tiện vận tải của nước này tuyệt đối không được phép thực hiện việc vận chuyển hàng hóa hoặc hành khách giữa hai điểm nằm trong lãnh thổ của nước kia.
• Chứng từ vận tải: Hoạt động vận chuyển hàng hóa phải áp dụng mẫu vận đơn thống nhất của nước mình, có tham khảo và đối chiếu với các mẫu vận đơn thông dụng theo thông lệ quốc tế.
• Yêu cầu đối với lái xe: Người điều khiển phương tiện phải sở hữu giấy phép lái xe quốc gia hoặc quốc tế phù hợp với loại xe đang điều khiển theo đúng giấy đăng ký xe do nước mình cấp. Lái xe phải luôn mang theo giấy phép lái xe và các giấy tờ liên quan để xuất trình ngay khi có yêu cầu của cơ quan chức năng nước sở tại.

4. Hoạt động kinh doanh, thanh toán và ưu đãi thuế quan (Điều 10 đến Điều 13)

• Các vấn đề cụ thể liên quan đến hoạt động kinh doanh vận chuyển hàng hóa và hành khách sẽ do các tổ chức, doanh nghiệp của hai bên trực tiếp thương lượng, ký kết hợp đồng và giải quyết.
• Việc thanh toán và quyết toán các chi phí phát sinh từ hoạt động vận tải phải phù hợp với các quy định về thanh toán đã được thỏa thuận giữa hai Chính phủ hoặc giữa các cơ quan tài chính được ủy quyền của hai bên.
• Chính sách miễn thuế nhập khẩu: Trong quá trình vận chuyển, các loại hàng hóa sau đây sẽ được miễn thuế nhập khẩu khi mang vào lãnh thổ của nước kia: Nhiên liệu chứa trong các két tiêu chuẩn được lắp đặt theo thiết kế kỹ thuật của nhà sản xuất phương tiện; dầu bôi trơn cần thiết để bổ sung cho động cơ trong hành trình; các phụ tùng và dụng cụ dự phòng cần thiết để sửa chữa xe dọc đường. Các phụ tùng thay thế chưa sử dụng hoặc phụ tùng hỏng tháo ra từ xe phải được mang trở lại nước xuất xứ.
• Nghĩa vụ bảo hiểm: Doanh nghiệp vận tải bắt buộc phải mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba cho phương tiện vận tải hoạt động theo quy định của Hiệp định này.

5. Thủ tục kiểm soát biên giới và thứ tự ưu tiên thông quan (Điều 14 & Điều 15)

• Các thủ tục về biên phòng, hải quan, kiểm dịch y tế, kiểm dịch động thực vật được thực hiện theo các điều ước quốc tế đa phương mà hai bên cùng tham gia hoặc các hiệp định song phương đã ký kết.
• Chính sách ưu tiên thông quan: Các phương tiện vận tải chở người bệnh nặng, người già yếu, người tàn tật, vận chuyển động vật sống, hàng tươi sống hoặc phương tiện vận tải hành khách chạy theo tuyến cố định sẽ được ưu tiên làm nhanh các thủ tục biên phòng, hải quan và kiểm dịch tại cửa khẩu.

6. Cơ chế hợp tác, giải quyết tranh chấp và hiệu lực thi hành (Điều 16 đến Điều 20)

• Cơ quan thẩm quyền của hai bên sẽ duy trì mối liên hệ trực tiếp, tiến hành hiệp thương khi có đề nghị để giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến việc trao đổi giấy phép, chia sẻ kinh nghiệm và thông tin quản lý vận tải.
• Đối với các vấn đề phát sinh không được quy định trong Hiệp định này hoặc các điều ước quốc tế khác mà hai bên tham gia, việc giải quyết sẽ căn cứ theo pháp luật quốc gia của mỗi bên. Trường hợp có tranh chấp phát sinh từ việc áp dụng pháp luật quốc gia, hai bên sẽ giải quyết thông qua thương lượng.
• Mọi tranh chấp liên quan đến việc giải thích hoặc thực hiện các điều khoản của Hiệp định này sẽ được hai bên giải quyết thông qua đàm phán và thương lượng ngoại giao.
• Hiệp định này không làm ảnh hưởng đến quyền lợi và nghĩa vụ của hai nước đối với các điều ước quốc tế khác mà mỗi bên đã ký kết hoặc tham gia.
• Thời hạn hiệu lực và gia hạn: Hiệp định có hiệu lực trong thời hạn 03 năm kể từ ngày ký. Hiệu lực của Hiệp định sẽ tự động kéo dài thêm từng kỳ 03 năm tiếp theo, trừ khi một trong hai bên gửi thông báo bằng văn bản đề nghị chấm dứt hiệu lực trước ngày hết hạn ít nhất 06 tháng. Trong thời gian Hiệp định có hiệu lực, mọi đề xuất sửa đổi, bổ sung sẽ được thực hiện thông qua đường ngoại giao và có hiệu lực sau khi hai bên đạt được văn bản thỏa thuận chính thức.