Ngày 05 tháng 07 năm 2011, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 09/2011/L-CTN về việc công bố Pháp lệnh quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đồng bộ, nghiêm ngặt đối với việc trang bị, quản lý và sử dụng các loại vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh quy định chi tiết về việc quản lý, trang bị, mua sắm, sản xuất, chế tạo, sửa chữa, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, sử dụng, thu hồi và tiêu hủy vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Đối tượng áp dụng của văn bản bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài cư trú, hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác, các quy định của điều ước quốc tế đó sẽ được ưu tiên áp dụng.

Phân loại vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (Điều 3)

Để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác quản lý, Pháp lệnh đã đưa ra các định nghĩa và phân loại cụ thể đối với từng nhóm đối tượng:

• Vũ khí: Được chia thành nhiều nhóm cụ thể bao gồm vũ khí quân dụng (súng ngắn, súng trường, súng tiểu liên, súng trung liên, các loại pháo, mìn, lựu đạn, bom, ngư lôi, thủy lôi...); súng săn; vũ khí thô sơ (dao găm, kiếm, giáo, mác, lưỡi lê, đao, mã tấu, quả đấm, bản đồ, cung, nỏ...); vũ khí thể thao và các loại vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự.
• Vật liệu nổ: Bao gồm thuốc nổ và các phụ kiện gây nổ. Nhóm này được phân chia thành vật liệu nổ quân dụng (sử dụng cho mục đích quốc phòng, an ninh) và vật liệu nổ công nghiệp (sử dụng cho các hoạt động sản xuất, dịch vụ công nghiệp và dân dụng).
• Công cụ hỗ trợ: Gồm các loại súng bắn đạn nhựa, đạn cao su, hơi cay, chất độc, chất gây mê, từ trường, laser; các loại roi điện, gậy điện, gậy cao su; còng số tám, bàn chông, rào gai; động vật nghiệp vụ và các loại công cụ khác được trang bị để thi hành công vụ nhằm hạn chế, ngăn chặn người hành vi vi phạm pháp luật.

Nguyên tắc quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (Điều 4)

Việc quản lý và sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi sau đây:

• Phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.
• Vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải được trang bị đúng đối tượng, sử dụng đúng mục đích, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tuân thủ đầy đủ quy trình an toàn.
• Cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải bảo đảm các điều kiện về an ninh, trật tự, phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường theo quy định.
• Mọi hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh, kịp thời theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Lệnh 09/2011/L-CTN công bố Pháp lệnh quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2012. Các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ.