Ngày 14 tháng 12 năm 2004, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 22/2004/L-CTN về việc công bố Luật An ninh quốc gia, được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 6 ngày 03 tháng 12 năm 2004. Đây là văn bản pháp lý nền tảng, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hệ thống pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia, giữ vững ổn định chính trị và chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Luật An ninh quốc gia năm 2004 quy định về chính sách an ninh quốc gia; nguyên tắc, nhiệm vụ, biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, công dân trong việc bảo vệ an ninh quốc gia. Đối tượng áp dụng của Luật bao gồm cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam; cá nhân nước ngoài, tổ chức nước ngoài cư trú, hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Giải thích các khái niệm và thuật ngữ cốt lõi

Để bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất và chính xác, Luật đã định nghĩa rõ ràng các khái niệm cơ bản liên quan đến an ninh quốc gia:

• An ninh quốc gia: Được định nghĩa là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
• Bảo vệ an ninh quốc gia: Là việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh làm thất bại hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia và loại trừ các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.
• Hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia: Là những hành vi cố ý xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, an ninh quốc phòng, đối ngoại, trật tự an toàn xã hội.
• Mối đe dọa đối với an ninh quốc gia: Là những hiện tượng, tình huống khách quan hoặc chủ quan có khả năng gây nguy hại lớn, trực tiếp đến an ninh quốc gia nếu không được ngăn chặn kịp thời.
• Cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia: Gồm các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy và các đơn vị nghiệp vụ thuộc lực lượng Công an nhân dân, Quân đội nhân dân và Bộ đội Biên phòng được giao nhiệm vụ chuyên trách thực hiện hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia.

Các nguyên tắc hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia

Hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau đây nhằm bảo đảm tính pháp trị và hiệu quả thực tiễn:

• Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
• Đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý thống nhất của Nhà nước; huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc và hệ thống chính trị, trong đó lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia làm nòng cốt.
• Kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia với nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; phối hợp có hiệu quả giữa hoạt động đối ngoại, quốc phòng với hoạt động an ninh.
• Chủ động phòng ngừa, chủ động tấn công, tích cực đấu tranh, ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu, hành vi xâm phạm an ninh quốc gia; hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả thiệt hại xảy ra.

Hiệu lực thi hành

Lệnh số 22/2004/L-CTN công bố Luật An ninh quốc gia năm 2004 có hiệu lực thi hành đồng bộ với thời điểm Luật có hiệu lực, bắt đầu từ ngày 01 tháng 7 năm 2005.