Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức đưa các quy định mới sửa đổi của Bộ luật Tố tụng hình sự vào đời sống pháp luật, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn và cam kết quốc tế của Việt Nam.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm việc công bố và triển khai thi hành các nội dung sửa đổi, bổ sung của Bộ luật Tố tụng hình sự trên phạm vi toàn quốc. Đối tượng áp dụng trực tiếp là các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, cùng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động tố tụng hình sự.

Mục đích và ý nghĩa của việc ban hành Lệnh công bố

• Công bố kịp thời đạo luật sửa đổi nhằm thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đúng lộ trình.
• Giải quyết những vướng mắc, khó khăn phát sinh trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt là trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp.
• Tăng cường vai trò, trách nhiệm của lực lượng Công an cấp cơ sở trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm ngay từ địa bàn dân cư.

Các nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi được công bố

• Tăng cường thẩm quyền cho Công an xã: Sửa đổi, bổ sung quy định cho phép Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an có thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền. Quy định này giúp tận dụng tối đa năng lực của lực lượng Công an xã chính quy, bảo đảm mọi nguồn tin về tội phạm được xử lý nhanh chóng, kịp thời.
• Sửa đổi quy định khởi tố theo yêu cầu của bị hại: Bỏ quy định khởi tố theo yêu cầu của bị hại đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu. Sự thay đổi này giúp các cơ quan tiến hành tố tụng chủ động khởi tố vụ án mà không cần phụ thuộc vào đơn yêu cầu của chủ thể quyền, bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Bổ sung căn cứ tạm đình chỉ do nguyên nhân bất khả kháng: Bổ sung quy định cho phép tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; tạm đình chỉ điều tra; tạm đình chỉ vụ án trong giai đoạn truy tố vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh. Quy định này tháo gỡ khó khăn pháp lý khi hết thời hạn giải quyết theo luật định nhưng cơ quan tiến hành tố tụng không thể thực hiện các hoạt động tố tụng do các yếu tố khách quan không thể khắc phục được.

Hiệu lực thi hành của văn bản

Lệnh công bố của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2021, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ và vững chắc cho công tác tố tụng hình sự trong tình hình mới.