Lệnh công bố Luật thống kê 2015 được ban hành bởi Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào ngày 08 tháng 12 năm 2015, nhằm công bố Luật thống kê số 89/2015/QH13 đã được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 10. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc cải cách, hiện đại hóa hoạt động thống kê, phục vụ đắc lực cho công tác hoạch định chính sách và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng (Điều 1 và Điều 2)

Luật Thống kê 2015 xác định rõ ranh giới pháp lý và các nhóm chủ thể chịu sự điều chỉnh trực tiếp, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh: Luật quy định toàn diện về hoạt động thống kê và việc sử dụng thông tin thống kê nhà nước; hệ thống tổ chức thống kê nhà nước; hoạt động thống kê ngoài thống kê nhà nước và các cơ chế phối hợp, giám sát liên quan.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin thống kê; các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động thống kê; và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác, sử dụng thông tin thống kê trên lãnh thổ Việt Nam.

Hệ thống giải thích từ ngữ chuyên ngành (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất và chuẩn hóa trong quá trình thực thi, luật đã đưa ra định nghĩa pháp lý rõ ràng cho các khái niệm cốt lõi:

• Hoạt động thống kê: Là chuỗi quy trình khoa học bao gồm việc xác định nhu cầu thông tin; thiết kế phương án; thu thập, xử lý, tổng hợp, phân tích, dự báo, công bố và lưu trữ thông tin về các hiện tượng kinh tế - xã hội.
• Thông tin thống kê: Gồm số liệu thống kê và các bản phân tích, thuyết minh đi kèm nhằm phản ánh đặc trưng bản chất của hiện tượng kinh tế - xã hội trong không gian và thời gian cụ thể.
• Chỉ tiêu thống kê: Phản ánh đặc trưng lượng trong sự thống nhất với chất của hiện tượng kinh tế - xã hội.
• Điều tra thống kê: Một trong những hình thức thu thập thông tin thống kê chủ yếu theo phương án cụ thể được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Các nguyên tắc cơ bản của hoạt động thống kê (Điều 4)

Hoạt động thống kê và việc sử dụng thông tin thống kê phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nền tảng sau:

• Đối với hoạt động thống kê nhà nước: Phải bảo đảm tính trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ và kịp thời. Độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ thống kê. Thống nhất về phương pháp, tiêu chuẩn và đơn vị đo lường. Công khai, minh bạch và có khả năng so sánh quốc tế.
• Đối với hoạt động thống kê ngoài nhà nước: Tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, tự chịu trách nhiệm; không được xâm phạm lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.
• Đối với việc sử dụng thông tin: Bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng đối với thông tin thống kê nhà nước đã được công bố; giữ bí mật thông tin của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thu thập và sử dụng.

Hiệu lực thi hành

Luật Thống kê 2015 có hiệu lực thi hành nhằm thay thế hoàn toàn cho Luật Thống kê năm 2003, tạo hành lang pháp lý mới, đồng bộ và đáp ứng tốt hơn yêu cầu hội nhập quốc tế của Việt Nam.