Lệnh công bố Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 là văn bản pháp lý quan trọng do Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành nhằm công bố chính thức đạo luật đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2013. Văn bản này đặt nền móng cho việc triển khai đồng bộ các biện pháp siết chặt kỷ luật tài chính, tối ưu hóa việc quản lý và sử dụng hiệu quả ngân sách, tài sản nhà nước, tài nguyên thiên nhiên cũng như nguồn nhân lực của quốc gia.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết về phạm vi, đối tượng áp dụng và các điều khoản nguyên tắc đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013:

Phạm vi điều chỉnh của Luật (Điều 1)

Luật quy định toàn diện về các hoạt động thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong các lĩnh vực trọng điểm thuộc khu vực công và xã hội, bao gồm:

• Quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tiền, tài sản nhà nước, vốn nhà nước.
• Quản lý, sử dụng lao động, thời gian lao động trong khu vực nhà nước.
• Quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên (đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, rừng và các nguồn tài nguyên khác).
• Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân nhằm xã hội hóa phong trào tiết kiệm.

Đối tượng áp dụng rộng rãi (Điều 2)

Luật áp dụng đối với mọi chủ thể có liên quan đến việc quản lý, sử dụng các nguồn lực công và xã hội, cụ thể:

• Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
• Đơn vị vũ trang nhân dân.
• Đơn vị sự nghiệp công lập.
• Doanh nghiệp nhà nước (doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc giữ cổ phần, vốn góp chi phối).
• Các tổ chức, cá nhân khác có quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, vốn nhà nước, tài sản nhà nước, lao động và tài nguyên thiên nhiên.
• Công dân Việt Nam; tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về tiết kiệm, chống lãng phí theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, Luật định nghĩa rõ ràng các khái niệm cơ bản:

• Tiết kiệm: Là việc giảm bớt hao phí trong sử dụng nguồn lực nhưng vẫn đạt được mục tiêu, chỉ tiêu định trước hoặc vượt chỉ tiêu đề ra với chi phí thấp hơn so với định mức, tiêu chuẩn, chế độ.
• Lãng phí: Là việc quản lý, sử dụng nguồn lực vượt quá định mức, tiêu chuẩn, chế độ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc không đạt được mục tiêu, chỉ tiêu đã được phê duyệt, gây thiệt hại hoặc thất thoát nguồn lực.
• Định mức, tiêu chuẩn, chế độ: Là các giới hạn cho phép về số lượng, chất lượng, mức chi, tiêu chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để áp dụng trong quản lý, sử dụng các nguồn lực.

Các nguyên tắc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (Điều 4)

Hoạt động thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc chủ đạo sau:

• Phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, từ khâu lập, phê duyệt dự toán đến quyết toán, từ khâu hoạch định chính sách đến thực thi thực tế trong mọi hoạt động sản xuất, sinh hoạt và công tác.
• Phải gắn liền với việc cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng và bảo đảm hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.
• Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản và các nguồn lực khác để tạo điều kiện cho công tác kiểm tra, giám sát.
• Đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong việc tổ chức thực hiện, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm gây lãng phí.
• Phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên và nhân dân trong việc phát hiện, ngăn ngừa lãng phí.

Hiệu lực thi hành

Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2014, thay thế hoàn toàn cho Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2005.