Lệnh của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công bố Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc chấm dứt hiệu lực của Pháp lệnh nghĩa vụ lao động công ích là một bước ngoặt pháp lý quan trọng, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong chính sách lao động và nghĩa vụ công dân của Nhà nước phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản này có phạm vi áp dụng trên toàn lãnh thổ Việt Nam, tác động trực tiếp đến mọi công dân trong độ tuổi lao động có nghĩa vụ đóng góp lao động công ích theo quy định cũ. Đồng thời, văn bản cũng áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, Ủy ban nhân dân các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý và giám sát việc thực hiện nghĩa vụ lao động công ích tại địa phương.

Nội dung cốt lõi của việc chấm dứt hiệu lực Pháp lệnh

Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đưa ra các quyết sách đồng bộ nhằm bãi bỏ hoàn toàn chế độ lao động công ích bắt buộc, cụ thể bao gồm các nội dung sau:

• Chấm dứt hoàn toàn nghĩa vụ lao động công ích bắt buộc: Kể từ ngày văn bản có hiệu lực, Pháp lệnh nghĩa vụ lao động công ích ngày 10 tháng 9 năm 1999 chính thức hết hiệu lực thi hành. Công dân không còn nghĩa vụ phải trực tiếp tham gia lao động công ích hàng năm hoặc nộp tiền thay thế nghĩa vụ lao động công ích cho ngân sách địa phương.
• Giải quyết các vấn đề tồn đọng trong giai đoạn chuyển tiếp: Đối với các khoản nợ đóng góp bằng tiền hoặc ngày công lao động công ích phát sinh trước thời điểm Pháp lệnh hết hiệu lực, các cơ quan chức năng tiến hành rà soát và thực hiện việc miễn thu, không tiếp tục truy thu nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, đặc biệt là hộ nghèo, đồng bào vùng sâu, vùng xa và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Chuyển đổi cơ chế huy động nguồn lực xã hội: Xóa bỏ cơ chế huy động lao động mang tính cưỡng bức, chuyển sang cơ chế khuyến khích đóng góp tự nguyện của nhân dân. Việc đầu tư, xây dựng và duy tu các công trình công cộng, hạ tầng nông thôn sẽ được thực hiện bằng nguồn ngân sách nhà nước kết hợp với các chương trình mục tiêu quốc gia và sự đóng góp tự nguyện, tự quản của cộng đồng dân cư.
• Trách nhiệm rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật: Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các văn bản quy phạm pháp luật, các quyết định, hướng dẫn liên quan đến nghĩa vụ lao động công ích đã ban hành trước đây để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật mới.
• Tăng cường công tác tuyên truyền và giám sát: Các cơ quan thông tin đại chúng và chính quyền địa phương có trách nhiệm phổ biến rộng rãi chủ trương bãi bỏ nghĩa vụ lao động công ích đến toàn thể nhân dân; đồng thời giám sát chặt chẽ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lạm thu hoặc ép buộc người dân lao động dưới mọi hình thức trái quy định pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Nghị quyết về việc chấm dứt hiệu lực của Pháp lệnh nghĩa vụ lao động công ích chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2007. Việc chấm dứt hiệu lực của Pháp lệnh này không chỉ giải phóng sức lao động cho người dân mà còn thể hiện sự nghiêm túc của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế, đặc biệt là Công ước số 29 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về lao động cưỡng bức hoặc bắt buộc.