Ngày 28 tháng 06 năm 2004, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 12/2004/L-CTN về việc công bố Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm công bố chính thức Pháp lệnh Thi hành án dân sự đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XI thông qua ngày 15 tháng 06 năm 2004, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động thi hành án dân sự trên cả nước.

Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 áp dụng đối với các cơ quan thi hành án, người chấp hành án, người được thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án.

Những nội dung cốt lõi trong phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên của Pháp lệnh đặt nền móng nguyên tắc cho toàn bộ hoạt động thi hành án dân sự, cụ thể bao gồm các nội dung sau:

1. Phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh (Điều 1)

• Quy định trình tự, thủ tục thi hành các bản án, quyết định dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của Tòa án nhân dân.
• Quy định việc thi hành quyết định của Trọng tài thương mại Việt Nam và quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành án.
• Xác định rõ trách nhiệm của cơ quan thi hành án dân sự, người được thi hành án, người phải thi hành án và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

2. Bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định được thi hành (Điều 2)

• Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức và mọi công dân tôn trọng.
• Cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định của Tòa án; người phải thi hành án phải tự nguyện thi hành, nếu không tự nguyện thì bị cưỡng chế thi hành theo quy định của pháp luật.

3. Quyền yêu cầu thi hành án của đương sự (Điều 3)

• Người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền tự mình hoặc ủy quyền cho người khác yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành bản án, quyết định theo quy định của pháp luật.
• Đảm bảo quyền chủ động của các bên đương sự trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình thông qua cơ chế thi hành án.

4. Trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức và cá nhân (Điều 4)

• Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế và đơn vị vũ trang nhân dân trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ cơ quan thi hành án dân sự thực hiện nhiệm vụ.
• Mọi cá nhân có trách nhiệm tạo điều kiện và thực hiện các yêu cầu của Chấp hành viên trong quá trình thi hành án theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố có hiệu lực kể từ ngày ký. Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2004, thay thế cho Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 1993.