Ngày 30 tháng 12 năm 2020, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 17/2020/L-CTN về việc công bố Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng số 02/2020/UBTVQH14. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về chăm sóc đời sống vật chất, tinh thần cho người có công và thân nhân của họ, thể hiện sâu sắc truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh quy định cụ thể về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng nhằm bảo đảm tính bao quát và công bằng trong việc thực hiện chính sách ưu đãi:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định về đối tượng, nguyên tắc, chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng; nguồn lực thực hiện; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện chính sách, chế độ ưu đãi người có công với cách mạng.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với người có công với cách mạng, thân nhân của người có công với cách mạng và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện chính sách, chế độ ưu đãi người có công với cách mạng.

Các nhóm đối tượng người có công với cách mạng

Pháp lệnh đã hệ thống hóa và quy định chi tiết 12 nhóm đối tượng người có công với cách mạng bao gồm:

• Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945.
• Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
• Liệt sĩ.
• Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
• Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
• Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến.
• Thương binh, bao gồm cả thương binh loại B được công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993; người hưởng chính sách như thương binh.
• Bệnh binh.
• Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.
• Người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày.
• Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế.
• Người có công giúp đỡ cách mạng.

Quy định về thân nhân của người có công với cách mạng

Để làm cơ sở áp dụng các chế độ chăm sóc, hỗ trợ đi kèm, Pháp lệnh giải thích rõ các đối tượng được xác định là thân nhân của người có công với cách mạng, bao gồm:

• Cha đẻ, mẹ đẻ của người có công.
• Vợ hoặc chồng của người có công.
• Con đẻ, con nuôi hợp pháp của người có công (bao gồm con dưới 18 tuổi hoặc từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học hoặc bị khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng).
• Người có công nuôi liệt sĩ (người đã có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ, thời gian nuôi dưỡng theo quy định của Chính phủ).

Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2021. Các quy định tại các điều khoản đầu này đặt nền móng pháp lý vững chắc cho việc triển khai đồng bộ, toàn diện các chính sách ưu đãi cụ thể ở các chương tiếp theo.