Nghị định 06/2006/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh. Đây là văn bản pháp lý nền tảng nhằm thiết lập bộ máy quản lý nhà nước chuyên trách, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, thực hiện các biện pháp phòng vệ thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập quốc tế.

Phạm vi áp dụng của Nghị định tập trung vào việc xác định địa vị pháp lý, thẩm quyền hành chính và mô hình tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh. Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp bao gồm Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương), các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và người tiêu dùng hoạt động trên thị trường Việt Nam.

Vị trí và chức năng pháp lý của Cục Quản lý cạnh tranh

Cục Quản lý cạnh tranh là tổ chức trực thuộc Bộ Thương mại, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước về các lĩnh vực:

• Quản lý cạnh tranh, kiểm soát các hành vi hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh.
• Chống bán phá giá, chống trợ cấp và áp dụng các biện pháp tự vệ đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam.
• Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định của pháp luật.
• Phối hợp với các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng trong việc đối phó với các vụ kiện thương mại quốc tế liên quan đến bán phá giá, trợ cấp và tự vệ từ phía nước ngoài.

Cục Quản lý cạnh tranh có tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Competition Administration Department (viết tắt là VCAD). Cục có tư cách pháp nhân, có con dấu hình Quốc huy, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và được cấp kinh phí hoạt động từ ngân sách nhà nước. Trụ sở chính của Cục đặt tại thành phố Hà Nội và được phép thành lập các Văn phòng đại diện tại các tỉnh, thành phố khác dưới sự quyết định của Bộ trưởng Bộ Thương mại.

Nhiệm vụ và quyền hạn chi tiết

Nghị định quy định cụ thể thẩm quyền của Cục Quản lý cạnh tranh trong việc thực thi pháp luật thông qua các nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

• Xây dựng và kiểm tra thể chế: Soạn thảo, trình Bộ trưởng Bộ Thương mại ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, chương trình về cạnh tranh, phòng vệ thương mại và bảo vệ người tiêu dùng. Phát hiện và kiến nghị xử lý các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan khác có nội dung không phù hợp với pháp luật cạnh tranh.
• Thực thi pháp luật cạnh tranh: Thụ lý, tổ chức điều tra các vụ việc hạn chế cạnh tranh để trình Hội đồng cạnh tranh xử lý; trực tiếp điều tra và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh; thẩm định hồ sơ đề nghị hưởng miễn trừ để trình Bộ trưởng Bộ Thương mại hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định; kiểm soát quá trình tập trung kinh tế; xây dựng và quản lý hệ thống thông tin về doanh nghiệp độc quyền, doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường.
• Phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu: Chủ trì, phối hợp điều tra việc nhập khẩu hàng hóa nước ngoài vào Việt Nam để đề xuất áp dụng các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ; kiến nghị Bộ trưởng Bộ Thương mại quyết định áp dụng thuế hoặc các biện pháp phòng vệ tạm thời; báo cáo kết quả điều tra lên Hội đồng xử lý vụ việc để trình Bộ trưởng ban hành quyết định chính thức; hướng dẫn, rà soát việc chấp hành các quyết định phòng vệ thương mại.
• Hỗ trợ kháng kiện quốc tế: Phối hợp với các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong nước để ứng phó với các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ do nước ngoài khởi xướng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
• Bảo vệ người tiêu dùng và giải quyết khiếu nại: Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo thẩm quyền.
• Thẩm quyền hành chính và nghiệp vụ khác: Yêu cầu các tổ chức, cá nhân liên quan cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết cho công tác điều tra; áp dụng các biện pháp ngăn chặn hành chính, xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả; thực hiện hợp tác quốc tế; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý cạnh tranh.

Cơ cấu tổ chức bộ máy

Cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh được thiết kế chuyên sâu, phân định rõ ràng giữa các bộ phận quản lý hành chính, nghiệp vụ điều tra và đơn vị sự nghiệp:

• Bộ máy giúp việc Cục trưởng bao gồm: Ban Điều tra vụ việc hạn chế cạnh tranh; Ban Giám sát và quản lý cạnh tranh; Ban Điều tra và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh; Ban Bảo vệ người tiêu dùng; Ban Xử lý chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ; Ban Hợp tác quốc tế; Văn phòng Cục.
• Các tổ chức sự nghiệp trực thuộc: Trung tâm thông tin; Trung tâm đào tạo điều tra viên.
• Các đơn vị trực thuộc khác: Văn phòng đại diện của Cục Quản lý cạnh tranh tại thành phố Đà Nẵng và Văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Các văn phòng đại diện này có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để phục vụ hoạt động giao dịch.

Chế độ lãnh đạo và quản lý biên chế

Nghị định quy định chặt chẽ về công tác nhân sự và chế độ trách nhiệm của người đứng đầu:

• Cục trưởng: Là người đứng đầu Cục, chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng Bộ Thương mại về toàn bộ hoạt động của Cục. Cục trưởng do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm dựa trên đề nghị của Bộ trưởng Bộ Thương mại.
• Phó Cục trưởng và Lãnh đạo Văn phòng đại diện: Do Bộ trưởng Bộ Thương mại bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm theo đề nghị của Cục trưởng, chịu trách nhiệm trước Cục trưởng về các lĩnh vực công tác được phân công.
• Biên chế: Biên chế của Cục Quản lý cạnh tranh do Bộ trưởng Bộ Thương mại quyết định phân bổ cụ thể trong tổng số biên chế hành chính, sự nghiệp được giao của Bộ Thương mại.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 06/2006/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.

Trách nhiệm thi hành Nghị định thuộc về Bộ trưởng Bộ Thương mại, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh.