Nghị định 10/2005/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về cờ truyền thống, cờ hiệu, biểu tượng, hải quan hiệu, phù hiệu, cấp hiệu, trang phục và giấy chứng minh hải quan của lực lượng Hải quan Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập hệ thống nhận diện chính thức, trang nghiêm cho ngành Hải quan, phục vụ công tác quản lý nhà nước và thực thi nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định về cờ truyền thống, cờ hiệu, biểu tượng, hải quan hiệu, phù hiệu, cấp hiệu, trang phục và giấy chứng minh hải quan. Đối tượng áp dụng của Nghị định là toàn thể cán bộ, công chức, viên chức (gọi chung là công chức) đang công tác trong ngành Hải quan.

Mục đích sử dụng các biểu trưng hải quan

• Cờ truyền thống: Sử dụng trong các cuộc mít tinh kỷ niệm ngày lễ, ngày truyền thống, trưng bày trong nhà truyền thống và các sinh hoạt trọng thể khác của ngành Hải quan.
• Cờ hiệu hải quan: Gắn trên các phương tiện tuần tra, kiểm soát của lực lượng Hải quan.
• Biểu tượng hải quan: Dùng để gắn lên cờ hiệu, cờ truyền thống, in trên một số loại giấy tờ, biểu mẫu, phương tiện công tác chuyên dùng, vật lưu niệm và các biểu trưng khác; hoặc sử dụng một phần biểu tượng (hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én) trên hải quan hiệu, cấp hiệu để phân biệt với các lực lượng khác.
• Hải quan hiệu: Gắn trên mũ kê pi và mũ mềm hải quan.
• Phù hiệu hải quan: Cành tùng đơn đeo trên ve cổ áo trang phục hải quan nhằm thể hiện tính thẩm mỹ và sự trang nghiêm.
• Cấp hiệu hải quan: Mang trên vai áo trang phục để phân biệt chức vụ của lãnh đạo hải quan các cấp và ngạch của công chức chuyên môn nghiệp vụ.
• Trang phục hải quan: Gồm áo, quần (lễ phục, xuân - hè, thu - đông), mũ kê pi, mũ mềm, cà vạt, thắt lưng, giầy và các trang phục niên hạn khác (áo quần bảo hộ lao động, găng tay, tất...).
• Giấy chứng minh hải quan: Chứng nhận hình ảnh, thông tin cá nhân, chức vụ, ngạch và đơn vị công tác của công chức, do Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan cấp để sử dụng khi thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan.

Quy chuẩn chi tiết về Cờ, Biểu tượng và Hải quan hiệu

• Cờ truyền thống: Hình chữ nhật, chiều rộng 1,40m và chiều dài 2,10m. Nền vải màu đỏ, ở giữa có ngôi sao năm cánh màu vàng. Phía trên góc trái có hàng chữ in hoa màu vàng "BẢO VỆ LỢI ÍCH CHỦ QUYỀN QUỐC GIA" (xếp thành 2 dòng), dưới hai hàng chữ là biểu tượng của Hải quan Việt Nam.
• Cờ hiệu hải quan: Hình tam giác cân, vải màu xanh da trời, cạnh đáy bằng 2/3 chiều cao, ở giữa có hình biểu tượng hải quan. Kích thước treo trên tàu tuần tra lớn là đáy 0,60m, cao 0,90m; trên các phương tiện khác (ca nô, bo bo, xe ô tô, xe mô tô 3 bánh) là đáy 0,30m, cao 0,45m.
• Biểu tượng hải quan: Hình tròn nền màu xanh nước biển; bên trong có hình lá chắn nền màu đỏ. Trong lá chắn phía trên có ngôi sao 5 cánh màu vàng, ở giữa có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng. Phía trên có chữ in hoa "HẢI QUAN VIỆT NAM" màu vàng; phía dưới có chữ tiếng Anh "VIET NAM CUSTOMS" màu vàng. Hai bên hình tròn ngoài có 2 cành vạn tuế màu vàng, ngoài cùng có đường viền màu đỏ.
• Hải quan hiệu: Bằng kim loại hình vành khuyên, cao 60mm, rộng 54mm. Phía trên có hình Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đường kính 28mm. Dưới Quốc huy có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng; dưới cùng có chữ "HẢI QUAN" màu vàng trên nền đỏ, bao quanh là cành tùng màu vàng.

Quy định về Phù hiệu và Cấp hiệu hải quan

Phù hiệu hải quan: Là cành tùng đơn bằng kim loại màu vàng, đeo trên ve cổ áo trang phục xuân - hè, thu - đông và lễ phục. Riêng phù hiệu của lãnh đạo Tổng cục Hải quan có thêm 01 ngôi sao bằng kim loại màu vàng gắn ở cạnh phía trong của cành tùng.

Cấp hiệu hải quan: Cấu tạo gồm nền cấp hiệu (vải nỉ màu xanh nước biển, kích thước 48mm x 120mm, vát nhọn đầu; riêng lãnh đạo Tổng cục có nền hoa văn màu vàng), cúc cấp hiệu (kim loại bạc, đường kính 20mm, hình ngôi sao giữa hai bông lúa), biểu tượng phụ (lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én bằng kim loại vàng cho lãnh đạo, bạc cho công chức), vạch ngang (vàng cho lãnh đạo, bạc cho công chức) và sao (vàng, vân nổi, 18mm, trưởng 2 sao, phó 1 sao; công chức chuyên môn không có sao).

Quy định cấp hiệu cụ thể cho từng cấp chức vụ:

• Lãnh đạo Tổng cục Hải quan: Nền cấp hiệu màu vàng cam dệt nổi hoa văn vàng, viền đỏ rộng 3mm. Đầu to cấp hiệu có 03 vạch ngang màu vàng, phía trên có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng. Tổng cục trưởng mang 2 sao màu vàng; Phó Tổng cục trưởng mang 1 sao màu vàng.
• Lãnh đạo Cục, Vụ và tương đương: Nền cấp hiệu màu xanh nước biển; đầu to có 3 vạch ngang màu vàng; phía trên có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng. Cấp trưởng mang 2 sao; Cấp phó mang 1 sao.
• Lãnh đạo Chi cục, Đội kiểm soát hải quan và tương đương: Nền cấp hiệu màu xanh nước biển; đầu to có 2 vạch ngang màu vàng; phía trên có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng. Cấp trưởng mang 2 sao; Cấp phó mang 1 sao.
• Lãnh đạo cấp Đội thuộc Chi cục, cấp Tổ thuộc Đội kiểm soát và tương đương: Nền cấp hiệu màu xanh nước biển; đầu to có 1 vạch ngang màu vàng; phía trên có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu vàng. Cấp trưởng mang 2 sao; Cấp phó mang 1 sao.
• Công chức chuyên môn, nghiệp vụ: Nền cấp hiệu màu xanh nước biển, giữa có hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én bằng kim loại màu trắng. Đầu to gắn các vạch ngang và vạch chữ "vê" (>) màu bạc để phân biệt ngạch: Ngạch kiểm tra viên cao cấp (3 vạch ngang); Ngạch kiểm tra viên chính (2 vạch ngang); Ngạch kiểm tra viên (1 vạch ngang); Ngạch kiểm tra viên trung cấp (2 vạch chữ "vê" nằm ngang); Ngạch nhân viên (1 vạch chữ "vê" nằm ngang).

Quy chuẩn về Trang phục hải quan

• Lễ phục: Áo mùa đông màu ghi hồng, ve nhọn, cổ thụt, thân sau có cầu vai. Ngực có 4 cúc kim loại màu vàng nhạt khắc nổi hình lá chắn và biểu tượng phụ. Áo nam có 4 túi nổi; áo nữ có 2 túi dưới nổi. Áo mùa hè cộc tay, không lót. Quần màu ghi hồng kiểu âu phục dùng chung cho cả lễ phục đông và hè.
• Trang phục xuân - hè: Quần màu xanh đen kiểu âu phục (nam) hoặc Jíp màu xanh đen dài quá gối, xẻ sau (nữ). Áo nam kiểu bờ lu dông màu xanh da trời, cộc tay, 2 túi ngực nổi. Áo nữ kiểu sơ mi chiết ly màu xanh da trời, cộc tay, 2 túi dưới.
• Trang phục thu - đông: Áo màu xanh đen. Áo nam giống lễ phục nhưng đầu cổ và đầu ve bằng nhau, có 4 túi nổi. Áo nữ kiểu vest, cầu vai có đỉa đeo cấp hiệu. Quần màu xanh đen kiểu âu phục dùng chung cho nam và nữ.
• Áo mặc trong và phụ kiện: Áo sơ mi trắng dài tay cổ đứng thắt ca ra vát màu xanh đen (có in biểu tượng hải quan). Giầy da màu đen thấp cổ buộc dây. Lực lượng chống buôn lậu được trang bị giầy vải cao cổ đặc chủng chống thấm nước, chịu nhiệt và chống vật nhọn.
• Mũ hải quan: Mũ kê pi có đai sợi kim tuyến vàng, lưỡi trai đen. Loại màu xanh đen thêu chữ "HẢI QUAN VIỆT NAM" màu vàng dùng cho xuân - hè và thu - đông; loại màu ghi hồng dùng cho lễ phục. Mũ mềm màu xanh đen thêu biểu tượng vàng và chữ bạc. Mũ bông thêu biểu tượng vàng và chữ bạc.
• Trang phục chống rét và đi mưa: Áo mưa màu tím than (lực lượng tuần tra có thêm bộ quần áo mưa vinilon có in biểu tượng ở cánh tay trái). Áo bông màu xanh đen và áo len dài tay màu ghi cổ tim (đều có thêu biểu tượng ở cánh tay trái).
• Trang phục niên hạn khác: Thắt lưng, găng tay trắng (lễ tết), găng tay ghi (tuần tra mùa đông), ủng và quần áo bảo hộ lao động. Tiêu chuẩn cấp phát cụ thể hàng năm do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định.

Quy định về Giấy chứng minh hải quan

Giấy chứng minh hải quan có hình chữ nhật, dài 88mm, rộng 65mm, được quy định chi tiết hai mặt:

• Mặt trước: Nền màu đỏ, viền vàng xung quanh cách mép 4mm. Phía trên in chữ "CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM" màu vàng. Chính giữa in biểu tượng hải quan (25mm x 25mm). Phía dưới in chữ "GIẤY CHỨNG MINH HẢI QUAN" màu vàng.
• Mặt sau: Nền màu vàng nhạt in hoa văn, giữa in chìm hình lồng chìa khóa, mỏ neo, cánh én màu trắng. Bên trái có biểu tượng nhỏ (15mm x 15mm), ảnh chân dung 3x4 mặc trang phục hải quan, dưới ảnh ghi số chứng minh (số hiệu công chức). Bên phải ghi Quốc hiệu, Tiêu ngữ, chữ "GIẤY CHỨNG MINH" màu đỏ, họ tên, năm sinh, chức vụ, đơn vị công tác, ngày cấp, chức danh người cấp ký tên và đóng dấu.

Hành vi bị nghiêm cấm và Hiệu lực thi hành

Nghị định nghiêm cấm mọi cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân thực hiện các hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán và sử dụng trái phép cờ hiệu, biểu tượng, hải quan hiệu, cấp hiệu, phù hiệu, trang phục và giấy chứng minh hải quan.

Nghị định 10/2005/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo và thay thế hoàn toàn Nghị định số 18/2000/NĐ-CP ngày 29 tháng 5 năm 2000 của Chính phủ. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành.