Nghị định 100/2009/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về việc thu phụ thu đối với phần dầu lãi được chia của nhà thầu dầu khí khi giá dầu thô trên thị trường biến động tăng cao. Đây là chính sách tài chính quan trọng nhằm điều tiết nguồn thu ngân sách nhà nước từ hoạt động khai thác dầu khí trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động, đồng thời vẫn đảm bảo hài hòa lợi ích của các nhà thầu dầu khí.

Phạm vi điều chỉnh và điều kiện áp dụng thu phụ thu

Nghị định này quy định việc thu phụ thu áp dụng trực tiếp đối với phần dầu lãi được chia của nhà thầu dầu khí (gọi chung là nhà thầu) khi giá dầu thô có biến động tăng. Việc tính thu phụ thu chỉ được thực hiện khi đáp ứng điều kiện: giá bán dầu thô trung bình thực tế của quý biến động tăng cao hơn giá cơ sở của năm tương ứng trên 20%.

Mức thu và phương pháp xác định phụ thu lũy tiến

Nghị định quy định áp dụng mức thu phụ thu lũy tiến từng phần theo các hạn mức biến động giá cụ thể như sau:

• Mức thu phụ thu 50%: Áp dụng đối với sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu khi giá bán dầu thô trung bình của quý thực tế biến động tăng cao hơn giá cơ sở của năm tương ứng từ trên 20% đến 50%. Công thức tính toán được xác định như sau: Mức thu phụ thu = 50% x (Giá bán dầu thô trung bình của quý - 1,2 x Giá cơ sở của năm tương ứng) x Sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu. Trong đó, giá bán dầu thô trung bình của quý do nhà thầu tự tính toán căn cứ vào số liệu thống kê giá bán thực tế hàng ngày của từng quý, khống chế mức tối đa là 150% giá cơ sở của năm tương ứng.
• Mức thu phụ thu 60%: Áp dụng đối với sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu khi giá bán dầu thô trung bình của quý thực tế biến động tăng cao hơn giá cơ sở của năm tương ứng trên 50%. Công thức tính toán được xác định như sau: Mức thu phụ thu = 60% x (Giá bán dầu thô trung bình của quý - 1,5 x Giá cơ sở của năm tương ứng) x Sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu. Trong đó, giá bán dầu thô trung bình của quý thực tế được xác định cao hơn 150% giá cơ sở của năm tương ứng.
• Giá cơ sở của năm tương ứng: Được xác định là mức giá dự tính trong kế hoạch phát triển mỏ đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt tương ứng với năm thực hiện.

Chính sách ưu đãi miễn, giảm thu phụ thu

Nhằm khuyến khích hoạt động đầu tư vào lĩnh vực dầu khí, đặc biệt là các dự án đặc thù, Nghị định đưa ra các quy định ưu đãi cụ thể:

• Đối với dự án dầu khí khuyến khích đầu tư: Áp dụng mức phụ thu ưu đãi là 30% đối với sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu khi giá bán dầu thô trung bình của quý thực tế biến động tăng cao hơn giá cơ sở tương ứng trên 20%. Công thức tính toán cụ thể: Mức thu phụ thu = 30% x (Giá bán dầu thô trung bình của quý - 1,2 x Giá cơ sở của năm tương ứng) x Sản lượng dầu lãi được chia theo quý của nhà thầu.
• Trường hợp đặc biệt: Đối với các dự án cần khuyến khích đầu tư ở mức độ cao hơn, Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và quyết định miễn thu phụ thu đối với từng trường hợp cụ thể.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Quy định về hiệu lực thi hành và trách nhiệm của các cơ quan liên quan được chi tiết hóa nhằm đảm bảo tính minh bạch và nhất quán:

• Hiệu lực thi hành: Nghị định 100/2009/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2010.
• Quy định chuyển tiếp: Đối với các hợp đồng dầu khí đã ký kết hoặc chưa được ký kết nhưng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành thì không áp dụng việc thu phụ thu theo quy định tại Nghị định này.
• Trách nhiệm hướng dẫn và thi hành: Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành các nội dung của Nghị định. Bộ Công Thương có trách nhiệm trình Chính phủ thực hiện việc sửa đổi, bổ sung Hợp đồng mẫu của Hợp đồng chia sản phẩm dầu khí (ban hành kèm theo Nghị định số 139/2005/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2005) để đảm bảo phù hợp với các quy định mới. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.