Nghị định 115-CP do Hội đồng Chính phủ ban hành năm 1964 nhằm thiết lập Điều lệ cho thuê nhà ở tại các thành phố và thị xã. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất quản lý nhà đất, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thuê và người cho thuê, đồng thời ngăn chặn các hành vi đầu cơ, trục lợi về nhà ở trong giai đoạn bấy giờ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Điều lệ áp dụng chung cho hoạt động thuê nhà ở tại các khu vực thành phố, thị xã trên cả nước. Quy định này không phân biệt chủ thể tham gia là cơ quan nhà nước, xí nghiệp, hợp tác xã, tổ chức xã hội hay cá nhân tư nhân. Đối với các căn nhà tư nhân có diện tích cho thuê từ 20 mét vuông trở xuống vừa dùng để ở vừa cho thuê, Nhà nước áp dụng một số quy định đặc thù mang tính giản lược hơn.

Quy định về hợp đồng thuê nhà:

• Hợp đồng thuê nhà bắt buộc phải lập thành văn bản, ghi rõ thông tin nhân thân (họ tên, nghề nghiệp) của các bên, địa điểm, diện tích chính và phụ, tình trạng nhà, trang thiết bị, giá thuê, thời hạn thuê và các cam kết khác.
• Hợp đồng chỉ có giá trị pháp lý sau khi được đăng ký tại cơ quan quản lý nhà, đất sở tại. Việc sửa đổi, bổ sung, gia hạn hoặc hủy bỏ hợp đồng cũng phải thực hiện thủ tục đăng ký tương tự và được miễn lệ phí đăng ký.
• Khi hợp đồng hết hạn, người thuê được quyền ưu tiên tiếp tục thuê và ký hợp đồng mới. Trong thời gian thương lượng hợp đồng mới, hợp đồng cũ vẫn có giá trị hiệu lực nhưng không quá 03 tháng.
• Người thuê có quyền trả lại nhà trước hạn nhưng phải thông báo trước ít nhất 15 ngày và bàn giao nhà đúng tình trạng ban đầu.

Quy định về việc lấy lại nhà và chuyển nhượng quyền sở hữu:

• Đối với nhà thuộc sở hữu nhà nước: Cơ quan quản lý nhà đất có quyền thu hồi nhà trong hạn hợp đồng để dùng vào việc cần thiết hơn, nhưng phải báo trước 01 tháng và bố trí chỗ ở mới tương đương cho người thuê.
• Đối với nhà thuộc sở hữu tư nhân: Chủ nhà chỉ được lấy lại nhà để ở khi thực sự có nhu cầu, được cơ quan quản lý nhà đất đồng ý và phải báo trước cho người thuê 03 tháng trước khi hết hạn hợp đồng.
• Trường hợp chủ nhà muốn bán nhà: Phải được Ủy ban hành chính cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương cho phép và báo trước cho người thuê 03 tháng. Người đang thuê được quyền ưu tiên mua. Nếu nhà thay đổi chủ sở hữu, người thuê vẫn được tiếp tục ở đến hết hạn hợp đồng.
• Hủy bỏ hợp đồng đơn phương: Bên cho thuê có quyền yêu cầu cơ quan quản lý nhà đất hủy hợp đồng nếu bên thuê không trả tiền nhà từ 03 tháng trở lên, bỏ trống nhà từ 03 tháng không lý do, sử dụng sai mục đích, làm hư hỏng nghiêm trọng hoặc tự ý cho thuê lại.

Giá thuê nhà và phương thức thanh toán:

• Nhà thuộc sở hữu nhà nước phải áp dụng đúng bảng giá do Nhà nước quy định. Nhà thuộc sở hữu tư nhân do hai bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20% so với giá tiêu chuẩn của Nhà nước.
• Giá thuê được tính dựa trên diện tích sử dụng bên trong của các phòng chính (ăn, ở, sinh hoạt), không tính diện tích phụ (bếp, vệ sinh, lối đi, cầu thang) trừ trường hợp diện tích phụ được cải tạo để ở.
• Tiền thuê nhà thanh toán định kỳ hàng tháng. Nếu bên thuê không thể trả trực tiếp hoặc bên cho thuê từ chối nhận, tiền thuê sẽ được gửi vào Ngân hàng và thông báo cho cơ quan quản lý nhà đất.
• Trích lập quỹ sửa chữa: Tư nhân cho thuê nhà phải trích từ 25% đến 40% tiền thuê nhà hàng tháng (sau thuế) để gửi vào tài khoản Ngân hàng làm quỹ dự trữ sửa chữa nhà. Tỷ lệ cụ thể do Ủy ban hành chính cấp tỉnh quyết định.

Nghĩa vụ sử dụng và trách nhiệm sửa chữa nhà cửa:

• Nghĩa vụ của người thuê: Sử dụng đúng mục đích, giữ gìn nhà cửa, không tự ý đục tường, cải tạo kiến trúc, không chứa chất cháy nổ và không tự ý chiếm dụng diện tích sử dụng chung. Nếu làm hư hỏng phải bồi thường hoặc tự sửa chữa.
• Nghĩa vụ của người cho thuê: Sửa chữa các hư hỏng không do lỗi của người thuê. Nếu đã được báo mà không sửa chữa gây tai nạn, chủ nhà phải bồi thường thiệt hại và có thể bị truy tố.
• Trường hợp sửa chữa lớn cần di dời: Chủ nhà phải báo trước 01 tháng. Thời gian di dời tạm thời được cộng nối vào thời hạn hợp đồng. Nhà hư nát có nguy cơ sụp đổ sẽ bị Ủy ban hành chính ra lệnh dỡ bỏ và hủy hợp đồng thuê.
• Cơ chế tài chính cho việc sửa chữa: Chủ nhà tư nhân được rút tiền gửi dự trữ tại Ngân hàng để sửa chữa. Nếu thiếu và chủ nhà phải bỏ thêm tiền túi, họ sẽ được miễn trích lũy gửi ngân hàng cho đến khi bù đủ. Trường hợp chủ nhà không có khả năng tài chính, người thuê có thể ứng trước tiền sửa chữa (được tính thêm 15% chi phí) và trừ dần vào tiền thuê nhà hàng tháng.
• Đối với nhà liền tường, nhiều tầng thuộc nhiều chủ sở hữu khác nhau: Các chủ sở hữu và người thuê phải bàn bạc để cùng phân chia chi phí sửa chữa chung.

Chế độ đặc thù đối với nhà cho thuê diện tích nhỏ (từ 20m2 trở xuống):

• Hợp đồng thuê nhà không bắt buộc phải đăng ký tại cơ quan quản lý nhà đất.
• Giá thuê và việc điều chỉnh giá do hai bên tự thương lượng dựa trên khung giá nhà nước mà không cần cơ quan quản lý xét duyệt.
• Chủ nhà được miễn nghĩa vụ trích từ 25% đến 40% tiền thuê nhà gửi vào Ngân hàng để làm quỹ dự trữ sửa chữa.

Giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm:

• Mọi tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng trước hết do Ủy ban hành chính địa phương hòa giải, giải quyết. Nếu không đạt kết quả, vụ việc sẽ do Tòa án nhân dân xét xử.
• Các hành vi cố ý phá hoại nhà cửa, chiếm giữ nhà trái phép, đầu cơ hoặc trục lợi từ việc cho thuê nhà sẽ bị xử lý nghiêm khắc thông qua các hình thức phê bình, giáo dục, đình chỉ hành vi vi phạm hoặc truy tố trước Tòa án.

Hiệu lực thi hành: Nghị định 115-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, thay thế cho "Điều lệ tạm thời quy định trách nhiệm của người cho thuê nhà và người thuê nhà ở các thành phố và thị xã" ban hành kèm theo Nghị định số 20-CP ngày 27 tháng 06 năm 1960. Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Ủy ban hành chính các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và hướng dẫn thi hành Nghị định này.