Nghị định số 13/2010/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13 tháng 04 năm 2007 về chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm điều chỉnh, nâng cao mức trợ cấp và mở rộng các chính sách hỗ trợ, bảo đảm an sinh xã hội cho các đối tượng yếu thế trong xã hội phù hợp với sự thay đổi của mức sống tối thiểu.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các đối tượng bảo trợ xã hội thuộc diện được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng, hỗ trợ kinh phí chăm sóc, cấp thẻ bảo hiểm y tế, hỗ trợ mai táng phí và các chế độ cứu trợ đột xuất khác tại cộng đồng hoặc tại các cơ sở bảo trợ xã hội.

Sửa đổi, bổ sung các đối tượng bảo trợ xã hội

Nghị định tiến hành sửa đổi, chuẩn hóa định nghĩa và phạm vi của một số nhóm đối tượng bảo trợ xã hội cụ thể bao gồm:

• Người tàn tật nặng không có khả năng lao động hoặc không có khả năng tự phục vụ.
• Người mắc bệnh tâm thần thuộc các loại tâm thần phân liệt, rối loạn tâm thần đã được cơ quan y tế chuyên khoa tâm thần điều trị nhiều lần nhưng chưa thuyên giảm.
• Hộ gia đình có từ 02 người trở lên là người tàn tật nặng không có khả năng tự phục vụ hoặc người mắc bệnh tâm thần thuộc diện quy định nêu trên.

Quy định mức chuẩn và mức trợ cấp xã hội hàng tháng

Nghị định nâng mức chuẩn để xác định mức trợ cấp xã hội hàng tháng lên 180.000 đồng (tương ứng với hệ số 1). Khi mức sống tối thiểu của dân cư thay đổi, mức chuẩn này sẽ được điều chỉnh cho phù hợp. Mức trợ cấp cụ thể cho từng nhóm đối tượng được quy định như sau:

• Đối tượng bảo trợ xã hội sống tại cộng đồng do xã, phường, thị trấn quản lý:
  • Trẻ em mồ côi, trẻ bị bỏ rơi: Hưởng mức từ 180.000 đồng (hệ số 1,0) đến 360.000 đồng (hệ số 2,0) tùy thuộc vào độ tuổi (dưới hoặc từ 18 tháng tuổi trở lên) và tình trạng tàn tật nặng hoặc nhiễm HIV/AIDS.
  • Người cao tuổi cô đơn, không nơi nương tựa: Hưởng mức từ 180.000 đồng (hệ số 1,0) đến 360.000 đồng (hệ số 2,0) tùy theo độ tuổi (dưới 85 tuổi hoặc từ 85 tuổi trở lên) và tình trạng tàn tật nặng.
  • Người tàn tật nặng không có khả năng lao động hưởng mức 180.000 đồng (hệ số 1,0); người tàn tật nặng không có khả năng tự phục vụ hưởng mức 360.000 đồng (hệ số 2,0).
  • Người mắc bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn tâm thần chưa thuyên giảm hưởng mức 270.000 đồng (hệ số 1,5).
  • Hộ gia đình nhận nuôi dưỡng trẻ em mồ côi, trẻ bị bỏ rơi: Hưởng mức từ 360.000 đồng (hệ số 2,0) đến 540.000 đồng (hệ số 3,0) tính theo số lượng và tình trạng của trẻ được nhận nuôi.
  • Hộ gia đình có người tàn tật nặng không tự phục vụ hoặc người mắc bệnh tâm thần: Hưởng mức từ 360.000 đồng (hệ số 2,0 - đối với hộ có 2 người) đến 720.000 đồng (hệ số 4,0 - đối với hộ có từ 4 người trở lên).
  • Người đơn thân nghèo đang nuôi con: Hưởng mức từ 180.000 đồng (hệ số 1,0) đến 360.000 đồng (hệ số 2,0) tùy thuộc vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe của con.
• Đối tượng sống trong nhà xã hội tại cộng đồng do cấp xã quản lý: Hưởng mức trợ cấp hàng tháng thấp nhất là 360.000 đồng (hệ số 2,0).
• Đối tượng sống trong các cơ sở bảo trợ xã hội:
  • Trẻ em mồ côi, trẻ bị bỏ rơi: Hưởng mức từ 360.000 đồng (hệ số 2,0) đến 450.000 đồng (hệ số 2,5) tùy độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
  • Người cao tuổi cô đơn, người tàn tật nặng: Hưởng mức trợ cấp nuôi dưỡng 360.000 đồng (hệ số 2,0).
  • Người mắc bệnh tâm thần: Hưởng mức trợ cấp nuôi dưỡng 450.000 đồng (hệ số 2,5).
• Nguyên tắc áp dụng mức hưởng: Trường hợp đối tượng thuộc diện hưởng nhiều mức trợ cấp khác nhau thì chỉ được hưởng một mức cao nhất. Riêng đối với người đơn thân nghèo đang nuôi con mà bản thân thuộc diện hưởng trợ cấp tàn tật, tâm thần hoặc người cao tuổi thì vẫn được hưởng đồng thời cả hai chế độ trợ cấp.

Chế độ bảo hiểm y tế và hỗ trợ y tế

Các đối tượng bảo trợ xã hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế, bao gồm:

• Người tàn tật nặng không có khả năng lao động hoặc tự phục vụ; người mắc bệnh tâm thần.
• Trẻ em mồ côi, người cao tuổi cô đơn, người nhiễm HIV thuộc hộ nghèo, trẻ em được nhận nuôi dưỡng tại cộng đồng và con của người đơn thân nghèo.
• Hỗ trợ kinh phí mua thuốc chữa bệnh thông thường; riêng người nhiễm HIV/AIDS được hỗ trợ điều trị nhiễm trùng cơ hội với mức 250.000 đồng/người/năm.

Chế độ hỗ trợ mai táng phí

Khi các đối tượng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp hàng tháng qua đời, gia đình hoặc cơ quan, cá nhân tổ chức mai táng sẽ được hỗ trợ chi phí mai táng với mức 3.000.000 đồng. Trường hợp đối tượng thuộc diện được hỗ trợ nhiều mức mai táng phí khác nhau thì chỉ áp dụng một mức hỗ trợ cao nhất.

Mức trợ cấp cứu trợ đột xuất

Nghị định quy định chi tiết mức trợ cấp cứu trợ đột xuất thấp nhất đối với các cá nhân, hộ gia đình gặp thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn nghiêm trọng:

• Đối với hộ gia đình:
  • Có người chết, mất tích: Hỗ trợ 4.500.000 đồng/người.
  • Có người bị thương nặng: Hỗ trợ 1.500.000 đồng/người.
  • Có nhà bị đổ, sập, trôi, cháy, hỏng nặng hoặc phải di dời khẩn cấp do sạt lở đất, lũ quét: Hỗ trợ 6.000.000 đồng/hộ; nếu hộ gia đình sống ở vùng khó khăn theo quy định của Thủ tướng Chính phủ thì mức hỗ trợ là 7.000.000 đồng/hộ.
• Đối với cá nhân:
  • Cứu đói đột xuất: Hỗ trợ 15 kg gạo/người/tháng, thời gian hỗ trợ từ 1 đến 3 tháng.
  • Người gặp rủi ro ngoài vùng cư trú bị thương nặng mà gia đình không biết để chăm sóc: Hỗ trợ 1.500.000 đồng/người.
  • Người lang thang xin ăn trong thời gian tập trung chờ đưa về nơi cư trú: Hỗ trợ tiền ăn 15.000 đồng/người/ngày (tối đa không quá 30 ngày; trường hợp đặc biệt tối đa không quá 90 ngày với mức trợ cấp bằng mức nuôi dưỡng tại cơ sở bảo trợ xã hội).
  • Người gặp rủi ro ngoài vùng cư trú bị chết mà không có người thân mai táng: Cơ quan, đơn vị hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã đứng ra tổ chức mai táng được hỗ trợ kinh phí tối thiểu là 3.000.000 đồng.

Nguồn kinh phí và trách nhiệm tổ chức thực hiện

• Nguồn kinh phí: Kinh phí thực hiện các chính sách trợ giúp thường xuyên, nuôi dưỡng, hoạt động bộ máy, đầu tư xây dựng cơ sở bảo trợ xã hội, tuyên truyền, khảo sát thống kê và quản lý đối tượng thuộc ngân sách cấp nào thì do ngân sách cấp đó bảo đảm theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
• Trách nhiệm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì hướng dẫn thực hiện Nghị định; tuyên truyền, phổ biến chính sách; tổ chức khảo sát, thống kê và xây dựng phần mềm quản lý đối tượng bảo trợ xã hội.
• Trách nhiệm của Bộ Tài chính: Hướng dẫn bố trí kinh phí thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội và phối hợp kiểm tra việc sử dụng nguồn kinh phí này tại các Bộ, ngành, địa phương.
• Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Tổ chức thực hiện chế độ trợ giúp xã hội; bảo đảm kinh phí cho các cơ quan chuyên môn thực hiện nhiệm vụ; thí điểm thực hiện chi trả trợ cấp xã hội thông qua các cơ quan cung cấp dịch vụ tại những địa phương có đủ điều kiện.

Hiệu lực thi hành

Nghị định số 13/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13 tháng 4 năm 2010.

Các đối tượng đang hưởng chính sách trợ giúp xã hội theo Nghị định số 67/2007/NĐ-CP được chuyển sang hưởng mức trợ cấp mới quy định tại Nghị định này kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2010. Đối với các đối tượng mới phát sinh, thời điểm hưởng trợ cấp được tính từ ngày ghi trong quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện.