Nghị định 186-HĐBT được ban hành năm 1982 bởi Hội đồng Bộ trưởng, kèm theo Điều lệ phát hành báo chí nhằm thiết lập một hệ thống quản lý, phân phối báo chí thống nhất, nhanh chóng và hiệu quả trên phạm vi cả nước. Văn bản này quy định chi tiết về trách nhiệm của các cơ quan xuất bản, cơ sở in ấn, đơn vị vận tải, ngành bưu điện và quyền lợi, nghĩa vụ của người đọc trong hoạt động phát hành báo chí.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Điều lệ này áp dụng đối với tất cả các cơ quan xuất bản báo chí, các nhà máy in, các đơn vị vận tải (đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải), ngành bưu điện, các cơ quan, xí nghiệp, trường học, hợp tác xã, các đại lý phát hành tư nhân hoặc tập thể, và toàn thể người đọc báo chí trong và ngoài nước.

Trách nhiệm của cơ quan xuất bản, nhà in và đơn vị vận tải

• Nhiệm vụ của cơ quan xuất bản: Phải bảo đảm báo chí xuất bản đúng giờ, đúng kỳ hạn và phối hợp với ngành bưu điện để tuyên truyền, vận động nhân dân mua và đọc báo. Cơ quan xuất bản có trách nhiệm kiểm tra việc phát hành của bưu điện, thực hiện đúng thể thức xuất bản đã đăng ký. Đặc biệt, ngoại trừ số lượng báo chí giữ lại làm nghiệp vụ hoặc biếu tặng, cơ quan xuất bản không được tự tổ chức phát hành hoặc giao cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác ngoài ngành bưu điện thực hiện việc phát hành.
• Thời gian bàn giao báo chí: Đối với báo hàng ngày phát hành buổi sáng, thời gian giao muộn nhất bắt đầu từ 2 giờ sáng và phải hoàn thành trước 6 giờ sáng. Đối với báo hàng tuần hoặc xuất bản từ hai đến ba kỳ một tháng, phải giao trước ngày xuất bản in trên báo một ngày. Đối với tạp chí, tập san phải giao đúng kỳ hạn xuất bản in trên bìa. Nếu có sự chậm trễ vì lý do chính đáng, cơ quan xuất bản phải thông báo cho bưu điện và người đọc, đồng thời in rõ các thông tin xuất bản trên từng số báo.
• Phương thức giao nhận và chi phí: Việc giao nhận được thực hiện tại cơ quan phát hành theo quy cách đóng gói tiêu chuẩn nếu số lượng quá lớn. Chi phí vận chuyển từ nhà in đến cơ quan phát hành do cơ quan xuất bản chịu trách nhiệm. Cơ quan xuất bản cũng phải chịu trách nhiệm vật chất đối với các ấn phẩm bị thu hồi hoặc đình chỉ, đồng thời chi trả phí phát hành cho ngành bưu điện trên nguyên tắc bù đắp chi phí hợp lý.
• Trách nhiệm của nhà in: Phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan xuất bản và bưu điện để thực hiện đúng hợp đồng, bảo đảm in đúng giờ, đủ số lượng. Bộ Văn hóa có trách nhiệm chỉ đạo và tạo điều kiện cho các nhà in hoàn thành kế hoạch.
• Trách nhiệm của ngành vận tải: Các ngành giao thông vận tải, hàng không, hàng hải phải ưu tiên vận chuyển báo chí nhanh chóng, an toàn và đúng kỳ hạn.
• Hợp đồng kinh tế: Hàng năm, các cơ quan xuất bản, bưu điện, vận tải phải ký kết hợp đồng kinh tế trước cuối năm trước để thực hiện cho năm sau.

Quy định về đại lý phát hành và thay đổi thông tin xuất bản

• Đại lý phát hành: Các tập thể hoặc cá nhân muốn làm đại lý bán lẻ báo chí (tại chỗ hoặc lưu động) phải được sự thỏa thuận của cơ quan bưu điện cấp quận, huyện, thị xã và phải đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật. Các cơ quan, xí nghiệp, trường học cần cử nhân sự kiêm nhiệm công tác phát hành nội bộ và được hưởng thù lao theo quy định của Tổng cục Bưu điện.
• Thay đổi thông tin xuất bản: Mọi thay đổi về tên báo, kỳ hạn, số trang, giá bán phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép và thông báo cho ngành bưu điện. Thay đổi dài hạn phải báo trước ít nhất hai tháng trước ngày áp dụng để kịp in vào mục lục hàng năm. Thay đổi nhất thời (số đặc biệt, đột xuất) phải báo trước ít nhất 15 ngày. Trường hợp tăng giá, bưu điện chỉ thanh toán theo giá mới sau khi có văn bản hướng dẫn của Tổng cục Bưu điện.

Quan hệ giữa ngành bưu điện và người đọc

• Phương thức phát hành: Ngành bưu điện thực hiện nhận đăng ký đặt mua theo thời hạn và bán lẻ từng số hoặc theo hạn ngắn. Người đọc có thể đặt mua báo chí trong nước và nhập khẩu tại các cơ sở bưu điện gần nhất.
• Thanh toán và giá cả: Người mua phải trả tiền ngay khi đặt mua. Nếu giá báo tăng trong thời hạn đặt mua, người đọc không phải trả thêm tiền. Nếu giá giảm, người đọc được hoàn trả tiền thừa. Tiền thừa không nhận lại sau một năm kể từ khi hết hạn đặt mua sẽ được nộp vào ngân sách Nhà nước.
• Nhận báo và xử lý báo chí tồn đọng: Người đọc có thể nhận báo tại nhà, nơi làm việc hoặc tại bưu điện. Đối với cơ quan, tổ chức, việc giao nhận được thực hiện qua nhân viên văn thư, thường trực hoặc hộp thư riêng; cơ quan tự chịu trách nhiệm nếu xảy ra mất mát sau khi bưu điện đã bàn giao đủ. Báo chí không có người nhận hoặc sai địa chỉ được lưu giữ trong ba tháng, sau đó sẽ bị xử lý thanh lý nộp ngân sách.
• Giải quyết khiếu nại và bồi thường: Người đọc có quyền khiếu nại miễn phí cước bưu chính trong vòng ba tháng nếu báo bị mất, chậm hoặc thiếu. Bưu điện phải giải quyết trong vòng bảy ngày (tối đa một tháng nếu cần điều tra). Nếu lỗi do bưu điện, phải bồi thường bằng hiện vật cùng số hoặc bồi thường bằng tiền từ một đến ba lần giá in trên báo. Nếu đã bồi thường nhưng sau đó xác định không phải lỗi của bưu điện, người nhận phải hoàn trả lại. Bưu điện được miễn trách nhiệm bồi thường trong trường hợp thiên tai, địch họa.

Chế tài xử phạt vi phạm

• Hình thức xử lý: Những cá nhân có hành vi lấy cắp báo chí hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm gây mất mát, chậm trễ, hư hỏng báo chí, làm thiệt hại đến tài sản Nhà nước và quyền lợi người tiêu dùng sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Tùy theo mức độ vi phạm, người vi phạm sẽ bị kỷ luật hành chính, bồi thường thiệt hại vật chất hoặc bị truy tố trước pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm hướng dẫn

Nghị định 186-HĐBT và Điều lệ phát hành báo chí kèm theo có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tất cả các quy định trước đây trái với Điều lệ này đều bị bãi bỏ. Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết thi hành Điều lệ. Bộ trưởng Tổng thư ký Hội đồng Bộ trưởng, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.