Nghị định 203-CP được ban hành năm 1962 bởi Hội đồng Chính phủ nhằm quy định những nguyên tắc cơ bản về quản lý phương tiện vận tải đường biển, bảo đảm an toàn và trật tự giao thông trong hải phận, các cảng và khúc sông tàu biển có thể ra vào của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định áp dụng đối với tất cả các phương tiện đi biển thuộc cơ quan Nhà nước, xí nghiệp quốc doanh, công tư hợp doanh, hợp tác xã, tập đoàn hoặc cá nhân (bao gồm cả phương tiện vận tải và phương tiện chuyên dùng như tàu kéo, tàu cuốc, tàu hoa tiêu, tàu thuyền đánh cá). Các phương tiện của Quân đội nhân dân và Công an nhân dân vũ trang được miễn trừ một số thủ tục đăng ký nhưng bắt buộc phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về an toàn giao thông đường biển. Ngoài ra, nghị định cũng áp dụng đối với tàu thuyền nước ngoài hoạt động trong hải phận Việt Nam.

1. Quy định về quản lý, đăng ký và kiểm tra kỹ thuật phương tiện đi biển

• Cơ quan quản lý: Bộ Giao thông vận tải phân công cho các Sở, Ty Giao thông vận tải, Ty Cảng vụ, cơ quan đăng ký và kiểm tra giao thông đường biển thực hiện việc xếp loại, đăng ký, cấp giấy tờ, khám xét phương tiện và phối hợp với Cảnh sát nhân dân kiểm tra an toàn.
• Giấy phép đi lại và kiểm định: Phương tiện chỉ được hoạt động khi có giấy phép đi lại (chỉ cấp khi đủ điều kiện an toàn, vệ sinh). Việc đóng mới, cải tạo, sửa chữa lớn làm thay đổi tính chất phương tiện phải được duyệt thiết kế trước khi thi công. Phương tiện phải được khám xét định kỳ hoặc bất thường; nếu không đạt yêu cầu, cơ quan quản lý có quyền tạm thu hồi giấy phép.
• Giấy tờ trên tàu: Sau khi đăng ký, phương tiện được cấp các giấy tờ cần thiết. Thuyền trưởng có trách nhiệm bảo quản và xuất trình khi có yêu cầu; nếu thiếu giấy tờ khi lưu thông, thuyền trưởng phải chịu trách nhiệm.

2. Quy định về thuyền bộ, lao động và bằng cấp chuyên môn

• Định biên và quản lý nhân sự: Trừ bè mảng và thuyền đánh cá nhỏ, mỗi phương tiện phải có Thuyền trưởng chỉ huy và định biên số lượng công nhân viên do cơ quan có thẩm quyền ấn định. Tất cả công nhân viên phải đăng ký để được cấp "sổ công nhân viên trên tàu" (hoặc hộ chiếu nếu đi nước ngoài). Mọi thay đổi nhân sự phải được phê duyệt và ghi nhận vào sổ danh sách.
• Yêu cầu bằng cấp: Thuyền trưởng, thợ máy, thợ điện trên phương tiện cơ giới phải có bằng cấp do cơ quan Giao thông vận tải cấp. Vô tuyến điện viên phải có bằng do Tổng cục Bưu điện và truyền thanh cấp. Việc đào tạo, sát hạch cho nhân sự tàu đánh cá có sự phối hợp giữa Bộ Giao thông vận tải và Tổng cục Thủy sản.

3. Bảo đảm an toàn giao thông và bảo vệ công trình hàng hải

• Cấm cản trở giao thông: Nghiêm cấm các hành vi cản trở giao thông đường biển. Phương tiện không được neo đậu trong luồng lạch trừ trường hợp bất khả kháng. Việc cắm đăng, đáy, chà rào đánh cá phải theo hướng dẫn của cơ quan chức năng để không gây trở ngại luồng lạch và phải có tín hiệu cảnh báo theo quy định.
• Bảo vệ công trình cảng: Nghiêm cấm làm hư hại cầu tàu, nhà đèn, phao tiêu; tuyệt đối cấm buộc tàu vào phao chỉ luồng. Nếu gây hư hại phải bồi thường; nếu làm xê dịch phao phải báo ngay cho Ban Giám đốc Cảng.
• Xây dựng công trình: Mọi công trình xây dựng, thiết bị lắp đặt tại các vịnh, khúc sông tàu biển ra vào được phải có sự cho phép của Bộ Giao thông vận tải; trong phạm vi cảng phải được Ban Giám đốc Cảng thỏa thuận.
• Xử lý phương tiện bị đắm, cạn: Thuyền trưởng phải báo cáo ngay và đặt biển cảnh báo nguy hiểm. Chủ phương tiện có trách nhiệm trục vớt theo thời hạn quy định; nếu quá hạn, cơ quan chức năng sẽ tự trục vớt và chủ phương tiện chịu mọi chi phí. Nếu từ chối trục vớt hoặc không thanh toán chi phí, chủ phương tiện sẽ mất quyền sở hữu đối với phương tiện đó.

4. Quy chế đối với tàu thuyền nước ngoài

• Cảng mở giao dịch: Chỉ có 4 cảng được mở để giao dịch với nước ngoài gồm: Hải Phòng, Hòn Gai, Cẩm Phả, Bến Thủy. Tàu buôn nước ngoài chỉ được ra vào các cảng này để giao nhận hàng và chở khách. Tàu đánh cá nước ngoài được phép hoạt động chỉ được đậu tại các bến do Bộ Giao thông vận tải quy định sau khi thống nhất với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Tổng cục Thủy sản.
• Thủ tục ra vào và hoạt động: Tàu buôn nước ngoài phải xin phép Bộ Giao thông vận tải trước khi vào cảng, cung cấp đầy đủ thông tin về tàu, thuyền viên, hành khách và hàng hóa. Khi neo đậu và di chuyển trong hải phận Việt Nam, tàu phải treo quốc kỳ nước mình, và phải treo thêm quốc kỳ Việt Nam vào các ngày quốc lễ của Việt Nam. Trường hợp bất khả kháng phải lánh nạn ở nơi khác, thuyền trưởng phải báo ngay cho chính quyền địa phương.
• Hoa tiêu bắt buộc: Tàu nước ngoài ra vào các cảng quy định bắt buộc phải sử dụng hoa tiêu dẫn đường. Thuyền trưởng vẫn chịu trách nhiệm an toàn cho tàu và có quyền đình chỉ hoa tiêu nếu phát hiện yếu kém nghiệp vụ. Nếu xảy ra tai nạn do lỗi hoa tiêu, hoa tiêu bị xử lý hình sự còn chủ tàu chịu trách nhiệm dân sự.

5. Cứu nạn và giải quyết tai nạn đâm va

• Nghĩa vụ cứu nạn: Khi xảy ra tai nạn trong hải phận Việt Nam, Thuyền trưởng phải lập tức thực hiện các biện pháp khẩn cấp để cứu người và hàng hóa. Trong tai nạn đâm va, tàu không bị nạn hoặc bị nhẹ có nghĩa vụ tối đa cứu giúp tàu bị nạn. Các tàu khác đi ngang qua hoặc nhận được tín hiệu cứu nạn cũng phải tham gia ứng cứu và chỉ được rời đi khi không còn cần thiết.
• Báo cáo tai nạn: Thuyền trưởng phải báo tin ngay cho chính quyền địa phương hoặc Cảng Hải Phòng (nếu có thiết bị vô tuyến) và lập báo cáo chi tiết. Trường hợp đâm va, cả hai thuyền trưởng đều phải báo cáo.

6. Kiểm soát, xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp

• Chấp hành kiểm soát: Tất cả phương tiện (kể cả của quân đội, công an vũ trang và tàu nước ngoài) phải chấp hành luật lệ giao thông đường biển và chịu sự kiểm soát của cơ quan chức năng.
• Chế tài xử lý: Hành vi vi phạm trật tự, an toàn tại cảng và hải phận sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền. Vi phạm nghiêm trọng gây tai nạn hoặc thiệt hại tài sản sẽ bị truy tố trước Tòa án; phương tiện vi phạm có thể bị tạm giữ để điều tra.
• Giải quyết tranh chấp nước ngoài: Mọi tranh chấp giữa chủ tàu nước ngoài với các cơ quan, xí nghiệp Việt Nam về việc ra vào cảng, hợp đồng vận chuyển, xếp dỡ, cứu hộ, bồi thường... đều thuộc thẩm quyền xét xử của Ủy ban Trọng tài hàng hải Việt Nam.
• Thẩm quyền lập biên bản và tuần tra: Các chức danh có quyền lập biên bản vi phạm gồm: Thanh tra hàng hải; Trưởng, Phó Ty Cảng vụ (và người được ủy quyền); Giám đốc, Phó Giám đốc Sở Vận tải, Trưởng, Phó Ty Giao thông (và người được ủy quyền); Trưởng, Phó Ty Công an (và người được ủy quyền). Lực lượng tuần tra của Công an nhân dân vũ trang và Cảnh sát nhân dân phối hợp với cơ quan Giao thông vận tải để kiểm soát và duy trì trật tự.

7. Điều khoản thi hành và hiệu lực

• Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải chịu trách nhiệm quy định chi tiết thi hành Nghị định này.
• Các Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản và Ủy ban hành chính các khu, tỉnh, thành phố miền biển chịu trách nhiệm thi hành.

Hiệu lực thi hành: Nghị định có hiệu lực kể từ ngày ban hành (năm 1962) và được triển khai thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc dưới sự hướng dẫn chi tiết của Bộ Giao thông vận tải.