Nghị định 304-NĐ năm 1957 do Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện ban hành quy định chi tiết về thể lệ quản lý đường ngang, nhằm thiết lập trật tự, bảo đảm an toàn giao thông tại các điểm giao cắt giữa đường sắt và đường bộ hoặc giữa các tuyến đường sắt với nhau.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thể lệ này áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân tham gia giao thông đường bộ, đường sắt, người điều khiển phương tiện, người dắt súc vật, người đi bộ khi di chuyển qua các khu vực đường ngang, cầu chung, cũng như các cơ quan, cán bộ có trách nhiệm quản lý, vận hành hệ thống đường sắt và giao thông công cộng tại Việt Nam.

Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật đối với đường ngang

• Định nghĩa đường ngang: Là những vị trí đường sắt giao cắt với đường bộ hoặc một tuyến đường sắt khác trên cùng một cao độ, hoặc đi chung trên cùng một tuyến của cầu chung.
• Thiết bị kỹ thuật bắt buộc: Tại đường ngang, trong lòng đường sắt phải lắp đặt ray hố bánh song hành với ray chính. Khu vực hai bên ngoài ray chính và khoảng giữa hai ray hố bánh phải được rải đá hoặc lát ván bằng phẳng với mặt ray.
• Hệ thống biển báo: Đối với các đường ngang thường xuyên có xe cơ giới qua lại, bắt buộc phải lắp đặt biển báo trước trên cả đường sắt và đường bộ theo đúng quy trình quản lý kỹ thuật đường sắt.
• Điều cấm tuyệt đối: Nghiêm cấm tất cả các loại xe cộ băng qua đường sắt tại những vị trí không được trang bị đầy đủ các thiết bị kỹ thuật tiêu chuẩn nêu trên.

Thẩm quyền thành lập và phân loại đường ngang

• Thẩm quyền quyết định: Việc thành lập một đường ngang mới phải được sự cho phép bằng Nghị định của Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện, dựa trên đề nghị phối hợp từ Chủ nhiệm Tổng cục Đường sắt và Giám đốc Nha Giao thông.
• Phân loại đường ngang: Đường ngang được chia thành hai loại chính:
  • Đường ngang loại A: Là những đường ngang không bố trí người gác. Người tham gia giao thông khi qua đây phải tự giác chấp hành nghiêm chỉnh luật lệ đi đường hiện hành và tự chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu để xảy ra tai nạn.
  • Đường ngang loại B: Là những đường ngang có bố trí nhân viên gác liên tục cả ngày lẫn đêm, được trang bị hệ thống rào chắn và tín hiệu cảnh báo nghiêm ngặt.

Quy tắc an toàn và vận hành tại đường ngang loại B

• Hệ thống tín hiệu bảo vệ:
  • Về phía đường bộ: Bố trí thiết bị chặn ngang đường và biển tín hiệu màu đỏ (hoặc đèn đỏ vào ban đêm) ở hai bên đường ngang để bắt buộc xe cộ dừng lại.
  • Về phía đường sắt: Bố trí cột tín hiệu hoặc biển tín hiệu màu đỏ (hoặc đèn đỏ vào ban đêm) ở hai bên đường ngang để bắt buộc xe lửa dừng lại.
• Nguyên tắc phối hợp tín hiệu: Khi cho phép người và xe cộ đường bộ qua đường ngang, tín hiệu đường sắt phải hoạt động để bắt xe lửa dừng lại phía ngoài. Ngược lại, khi xe lửa qua, hệ thống chắn và tín hiệu đường bộ phải bắt xe cộ dừng lại phía ngoài thanh chắn. Tuyệt đối không để tín hiệu của cả hai bên cùng cho phép lưu thông một lúc.
• Hành vi bị nghiêm cấm: Tuyệt đối cấm người dân và người tham gia giao thông cản trở công việc của nhân viên gác đường ngang; cấm tụ tập, dừng đỗ trong phạm vi đường ngang hoặc tự ý vận hành, can thiệp vào các thiết bị, tín hiệu bảo vệ.

Quy định lưu thông qua cầu chung và cầu có nhịp quay

• Lưu thông trên cầu chung: Các đối tượng như đàn súc vật, xe cút kít, xích lô, xe ba gác, xe bò, xe ngựa, xe ô tô chỉ được phép di chuyển qua cầu theo từng chiều một dưới sự điều khiển trực tiếp của người gác cầu (trừ trường hợp có quy định riêng biệt). Các xe có tổng trọng tải vượt quá giới hạn cho phép của cầu không được đi qua, trừ khi có giấy phép đặc biệt do Chủ nhiệm Tổng cục Đường sắt cấp. Người đi bộ và người điều khiển phương tiện phải tuân thủ tuyệt đối hiệu lệnh của người gác cầu.
• Lưu thông qua cầu có nhịp quay:
  • Khi nhịp cầu quay chưa được cố định ở vị trí an toàn cho giao thông trên cầu, hệ thống chắn và tín hiệu phải hoạt động để bắt buộc tàu hỏa, các phương tiện đường bộ và người đi bộ dừng lại ngoài phạm vi cầu.
  • Thời gian mở nhịp cầu quay phục vụ giao thông đường thủy phải tuân theo khung giờ quy định của Tổng cục Đường sắt và được niêm yết công khai ở hai đầu cầu. Giao thông đường sắt trên cầu phải được khôi phục hoàn toàn trước giờ tàu chạy ít nhất 20 phút.
  • Phương tiện đường thủy (tàu, ca-nô, thuyền) muốn qua cầu quay phải neo đậu cách cầu tối thiểu 100 mét, phát tín hiệu còi hoặc ra hiệu xin mở cầu và chỉ được tiến lên khi có hiệu lệnh cho phép của người phụ trách mở cầu. Hoa tiêu phải chấp hành tuyệt đối mệnh lệnh của người điều khiển mở cầu.

Biện pháp thi hành và chế tài xử lý vi phạm

• Hướng dẫn chi tiết: Các biện pháp kỹ thuật và vận hành chi tiết đối với đường ngang loại B do Chủ nhiệm Tổng cục Đường sắt xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện thông qua và phải được niêm yết công khai tại các đầu cầu, đường ngang.
• Chế tài xử phạt: Cá nhân vi phạm các quy định tại thể lệ này sẽ bị xử lý nghiêm khắc tùy theo mức độ:
  • Phê bình hoặc cảnh cáo.
  • Bồi thường thiệt hại nếu gây tổn thất cho tài sản của Nhà nước hoặc nhân dân.
  • Trường hợp vi phạm gây tai nạn nghiêm trọng, thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản, người vi phạm sẽ bị truy tố trước tòa án và xử lý theo quy định của hình luật chung.
• Trách nhiệm thi hành: Chánh văn phòng Bộ Giao thông và Bưu điện, Chủ nhiệm Tổng cục Đường sắt, Giám đốc Nha Giao thông và Giám đốc Cục Vận tải đường thủy chịu trách nhiệm thi hành các quy định tại Nghị định này kể từ ngày ban hành.