Năm 1958, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 307-TTg về việc ban hành điều lệ quy định quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu và lễ phục của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc xây dựng quân đội chính quy, thống nhất về trang phục và hệ thống cấp bậc, biểu tượng trong toàn quân.

Điều lệ này áp dụng đối với toàn thể sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ và học sinh đang học tập tại các trường quân sự thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam.

Quy định chung về quân hiệu và phân biệt quân chủng

Quân hiệu của sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam được thiết kế hình tròn có đường kính 32 ly. Ở giữa quân hiệu là ngôi sao vàng năm cánh theo hình sao quốc kỳ, xung quanh được bao bọc bởi hai bông lúa. Phía dưới hai bông lúa có hình nửa bánh xe màu vàng và bên ngoài cùng là vành màu vàng. Để phân biệt các quân chủng, màu sắc nền của quân hiệu được quy định cụ thể:

• Lục quân: Ngôi sao màu vàng đặt trên nền màu đỏ tươi.
• Thủy quân: Ngôi sao màu vàng kết hợp với hình mỏ neo màu đỏ đặt trên nền màu xanh nước biển.
• Không quân: Ngôi sao màu vàng kết hợp với hai cánh chim màu trắng đặt trên nền màu xanh da trời.

Để phân biệt các quân chủng trên trang phục thường dùng, màu sắc của nền phù hiệu và màu sắc của đường viền cấp hiệu được ấn định như sau: Lục quân sử dụng màu đỏ tươi; Thủy quân sử dụng màu tím than; Không quân sử dụng màu xanh da trời.

Cấp hiệu và phù hiệu của sĩ quan

Hệ thống cấp hiệu và phù hiệu dành cho sĩ quan được quy định chi tiết nhằm thể hiện rõ thứ bậc và binh chủng chuyên môn:

• Cấp hiệu sĩ quan: Được đeo ở vai áo, nền màu đồng tươi và đính sao để thể hiện cấp bậc. Cấp Thiếu (Thiếu úy, Thiếu tá, Thiếu tướng) có một sao; cấp Trung (Trung úy, Trung tá, Trung tướng) có hai sao; cấp Thượng (Thượng úy, Thượng tá, Thượng tướng) có ba sao; cấp Đại (Đại úy, Đại tá, Đại tướng) có bốn sao.
• Đặc điểm cấp hiệu theo từng cấp bậc:
  • Cấp Tướng: Sao màu vàng, cúc hình quốc huy màu vàng, nền cấp hiệu dệt nổi kiểu chữ nhân và ô vuông.
  • Cấp Tá: Sao màu bạc, cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa, nền dệt nổi lông ngang và có hai vạch màu bạc đặt ngang.
  • Cấp Úy: Thiết kế tương tự cấp Tá nhưng chỉ có một vạch màu bạc đặt ngang.
  • Chuẩn úy: Thiết kế giống cấp Úy nhưng không có sao trên nền cấp hiệu.
• Phù hiệu sĩ quan: Được đeo ở ve cổ áo nhằm phân biệt các binh chủng và quân chủng. Phù hiệu của cấp Tướng có viền màu vàng, trong khi phù hiệu của cấp Tá và cấp Úy không có đường viền.
• Hình tượng trưng trên phù hiệu: Sĩ quan chỉ huy, chính trị, hậu cần và hành chính thuộc Thủy quân có hình mỏ neo màu bạc; thuộc Không quân có hình hai cánh chim màu bạc; thuộc Bộ binh không có hình tượng trưng. Đối với các binh chủng chuyên môn và kỹ thuật, phù hiệu có các hình tượng trưng riêng biệt:
  • Xe tăng, xe thiết giáp: Hình xe tăng.
  • Công binh: Hình nửa bánh xe và xẻng cuốc.
  • Thông tin: Hình luồng điện.
  • Hóa học: Hình bình hóa học.
  • Pháo binh: Hình hai khẩu súng thần công đặt chéo.
  • Quân y và Thú y: Hình hồng thập tự.
  • Quân nhạc: Hình kèn và sáo.
  • Quân pháp: Hình mộc và hai thanh kiếm đặt chéo.
  • Quân nhu: Hình bó lúa và tấm vải.
  • Quân khí: Hình bánh xe và hai khẩu súng trường đặt chéo.
  • Xe hơi: Hình tay lái và nhíp xe.
  • Kỵ binh: Hình móng ngựa có thanh kiếm và khẩu súng trường đặt chéo.
  • Văn công: Hình dấu hiệu âm nhạc và đàn nguyệt.
  • Thể công: Hình cung tên.

Cấp hiệu và phù hiệu của hạ sĩ quan và binh sĩ

Quy định về trang phục và biểu trưng của hạ sĩ quan, binh sĩ được phân chia rõ ràng giữa các lực lượng:

• Cấp hiệu hạ sĩ quan: Đeo ở vai áo, sử dụng cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa và có các vạch ngang để phân biệt cấp bậc. Hạ sĩ có một vạch ngang; Trung sĩ có hai vạch ngang; Thượng sĩ có ba vạch ngang. Vạch ngang của hạ sĩ quan Lục quân có màu đỏ tươi, của Không quân và Thủy quân có màu vàng. Riêng nền cấp hiệu của hạ sĩ quan Lục quân có màu xám nhạt.
• Phù hiệu kết hợp cấp hiệu của hạ sĩ quan: Đeo ở ve cổ áo, có một vạch màu vàng và đính sao màu bạc để phân biệt cấp bậc (Hạ sĩ: một sao; Trung sĩ: hai sao; Thượng sĩ: ba sao). Nếu thuộc các binh chủng chuyên môn, kỹ thuật thì có thêm hình tượng trưng tương ứng.
• Phù hiệu kết hợp cấp hiệu của binh sĩ: Đeo ở ve cổ áo, sử dụng sao màu bạc để phân biệt cấp bậc (Binh nhì: một sao; Binh nhất: hai sao). Các binh sĩ thuộc binh chủng chuyên môn, kỹ thuật cũng có thêm hình tượng trưng binh chủng trên phù hiệu.
• Cấp hiệu đeo vai của binh sĩ Thủy quân: Khi mặc áo kiểu cổ bẻ xuống lưng, binh sĩ Thủy quân đeo cấp hiệu ở vai với nền màu tím than. Binh nhì có một mỏ neo màu bạc; Binh nhất có một mỏ neo màu bạc và hai vạch màu vàng (kích thước nhỏ hơn vạch của hạ sĩ quan).

Cấp hiệu và phù hiệu của học sinh các trường quân sự

Học sinh đang theo học tại các trường quân sự trong quân đội có hệ thống nhận diện riêng:

• Cấp hiệu: Đeo ở vai áo, có đường viền màu vàng bao quanh và đính một cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa. Đối với học sinh trường Thủy quân, khi mặc áo kiểu cổ bẻ xuống lưng thì đeo cấp hiệu viền màu vàng và đính thêm mỏ neo màu bạc.
• Phù hiệu: Đeo ở ve cổ áo, đặc trưng bởi một vạch màu vàng chạy dọc.

Quy định về lễ phục của cấp Tướng và cấp Tá

Lễ phục dành cho sĩ quan cấp cao được thiết kế trang trọng, thể hiện uy nghiêm của quân đội:

• Lễ phục cấp Tướng:
  • Mũ lưỡi trai: Có viền màu đỏ, quai tết màu vàng và hai cành tùng màu vàng bao quanh quân hiệu.
  • Áo: Thiết kế gài chéo hai hàng cúc. Cổ áo và bác tay đều viền đỏ có hai đường chỉ màu vàng, phía dưới bác tay có thêm một cành tùng màu vàng. Ve áo đính một cành tùng và một sao màu vàng. Cúc áo màu vàng có hình sao giữa hai bông lúa.
  • Quần: Có nẹp màu đỏ dệt kiểu chữ nhân, ở giữa có dọc màu đồng tươi.
  • Các phụ kiện khác: Cà vạt màu đen vào mùa hạ và màu xám nhạt vào mùa đông; sơ mi và găng tay màu trắng; giày da đen ngắn cổ.
• Lễ phục cấp Tá: Được thiết kế tương tự như lễ phục của cấp Tướng nhưng có một số điểm giản lược để phân biệt: Mũ lưỡi trai không có cành tùng; ve áo không đính sao và bác tay không có cành tùng; nẹp và dọc quần có kích thước hẹp hơn so với cấp Tướng.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Nghị định số 307-TTg năm 1958 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tất cả các quy định trước đây trái với điều lệ ban hành kèm theo Nghị định này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết và tổ chức thi hành nghị định này. Ngoài lễ phục của cấp Tướng và cấp Tá đã được quy định cụ thể, các trang bị khác của sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ sẽ do Bộ Quốc phòng nghiên cứu và quy định bổ sung.