Nghị định số 35/2011/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ quy định chi tiết về các biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, nhằm thiết lập hành lang pháp lý vững chắc cho công tác bảo vệ an ninh trật tự trong tình hình mới.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định cụ thể về nội dung, nguyên tắc, thẩm quyền, trách nhiệm và các điều kiện bảo đảm cho việc áp dụng biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội (gọi tắt là biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự). Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm các cơ quan, cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự; cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế cư trú và hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác thì sẽ ưu tiên áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi

• Biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự: Được định nghĩa là cách thức, phương pháp xây dựng pháp luật, ký kết, gia nhập điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế và sử dụng pháp luật, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để bảo vệ an ninh, trật tự.
• Cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự: Là các cơ quan chỉ đạo, chỉ huy và đơn vị nghiệp vụ thuộc lực lượng Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ chuyên trách làm tham mưu, tổ chức và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự.
• Cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự: Là sỹ quan, hạ sỹ quan thuộc các cơ quan chuyên trách nêu trên, được giao nhiệm vụ chuyên trách tham mưu, tổ chức và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự.

Nguyên tắc áp dụng biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự

Việc áp dụng các biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các thỏa thuận quốc tế đã ký kết.
• Nghiêm cấm việc lợi dụng biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền do pháp luật quy định nhằm bảo đảm tính hiệu quả tối đa.
• Phải kết hợp chặt chẽ việc áp dụng biện pháp pháp luật với sức mạnh của quần chúng nhân dân, sức mạnh của các hoạt động ngoại giao, kinh tế, nghiệp vụ, khoa học - kỹ thuật và vũ trang.
• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có trách nhiệm tôn trọng, thực hiện nghiêm chỉnh các yêu cầu và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ cơ quan, cán bộ chuyên trách hoàn thành nhiệm vụ.

Nội dung của biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự

Biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự bao gồm ba nội dung trọng tâm sau:

• Đưa các yêu cầu về bảo vệ an ninh, trật tự vào quá trình xây dựng pháp luật, ký kết, gia nhập điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế và hoàn thiện thể chế pháp lý.
• Chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh các hành vi lợi dụng hoạt động xây dựng pháp luật hoặc hợp tác quốc tế về pháp luật để xâm hại đến chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Sử dụng hiệu quả hệ thống pháp luật, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ an ninh, trật tự; đồng thời triển khai các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan.

Thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan

Nghị định phân định rõ vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể trong việc phối hợp áp dụng biện pháp pháp luật:

• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tổ chức thực hiện các nội dung biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự; kịp thời cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến các hoạt động xây dựng pháp luật, ký kết điều ước quốc tế có nội dung ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự cho cơ quan chuyên trách.
• Trong quá trình lập hồ sơ đề nghị xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật (luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ) hoặc ký kết, gia nhập điều ước, thỏa thuận quốc tế, các Bộ, cơ quan ngang Bộ bắt buộc phải gửi hồ sơ đến Bộ Công an để lấy ý kiến về sự phù hợp và tác động của văn bản đối với yêu cầu bảo vệ an ninh, trật tự.
• Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc các yêu cầu, quyết định của cơ quan, cán bộ chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự theo đúng quy định pháp luật.

Thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự

Cơ quan chuyên trách thuộc Công an nhân dân và Quân đội nhân dân được giao các quyền hạn và trách nhiệm cụ thể:

• Thu thập thông tin, phân tích, đánh giá tình hình để tham mưu, xây dựng chiến lược, chủ trương, chính sách, pháp luật và các giải pháp về sử dụng biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự.
• Tổ chức, chỉ đạo công tác phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh chống lại các hoạt động phá hoại, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; các hoạt động thông qua pháp luật để chuyển hóa chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội hoặc gây rối loạn an ninh, trật tự.
• Yêu cầu hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền quyết định chấm dứt hoặc tạm ngừng các hoạt động xây dựng pháp luật, ký kết, gia nhập điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế hoặc sử dụng pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân nếu các hoạt động này gây ảnh hưởng xấu đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
• Sử dụng các biện pháp nghiệp vụ và các biện pháp cần thiết khác theo quy định của pháp luật để thực thi nhiệm vụ; đồng thời hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Thẩm quyền, trách nhiệm của thủ trưởng và cán bộ chuyên trách

• Thủ trưởng cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh, trật tự có thẩm quyền quyết định việc áp dụng các biện pháp pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ của mình và phân công cán bộ dưới quyền thực hiện nhiệm vụ.
• Cán bộ chuyên trách có trách nhiệm thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ theo sự phân công, chỉ huy của thủ trưởng đơn vị.
• Trong quá trình thực thi nhiệm vụ, cả thủ trưởng và cán bộ chuyên trách phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, các quy tắc nghiệp vụ chuyên môn, kỷ luật của lực lượng vũ trang và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về các hành vi, quyết định của mình.

Ngân sách bảo đảm thực hiện

Nguồn kinh phí bảo đảm cho việc áp dụng biện pháp pháp luật bảo vệ an ninh, trật tự do Ngân sách nhà nước bảo đảm. Nguồn ngân sách này được bố trí cụ thể trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trung ương khác và Ủy ban nhân dân các cấp. Việc lập, chấp hành và quyết toán nguồn ngân sách này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 35/2011/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 7 năm 2011.

Về trách nhiệm thi hành:

• Bộ trưởng Bộ Công an chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện Nghị định trên phạm vi cả nước.
• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện các nội dung của Nghị định trong phạm vi lực lượng Quân đội nhân dân.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.