Nghị định số 49/2002/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 103/1999/NĐ-CP ngày 10 tháng 9 năm 1999 về giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê doanh nghiệp nhà nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc thực tế, đẩy nhanh tiến trình sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước có quy mô nhỏ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định quy định việc giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê toàn bộ một doanh nghiệp. Đối tượng áp dụng cụ thể bao gồm:

• Các doanh nghiệp nhà nước độc lập.
• Các doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập của Tổng công ty có vốn Nhà nước ghi trên sổ sách kế toán dưới 5 tỷ đồng, thuộc diện Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần hoặc không cổ phần hóa được.

Nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi

1. Làm rõ khái niệm doanh nghiệp không cần nắm giữ cổ phần hoặc không cổ phần hóa được

Nghị định bổ sung thêm Khoản 19 vào Điều 3 của Nghị định số 103/1999/NĐ-CP để định nghĩa rõ ràng về nhóm đối tượng này, bao gồm hai trường hợp:

• Doanh nghiệp nằm trong phương án tổng thể sắp xếp đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phân loại là doanh nghiệp mà Nhà nước sẽ không nắm giữ bất kỳ tỷ lệ phần trăm vốn nào, đồng thời không thể áp dụng được biện pháp cổ phần hóa.
• Doanh nghiệp thuộc đối tượng cổ phần hóa trong phương án tổng thể sắp xếp đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhưng sau khi cơ quan có thẩm quyền đã áp dụng tất cả các biện pháp theo quy định của pháp luật mà vẫn không thể tiến hành cổ phần hóa thành công.

2. Điều chỉnh thẩm quyền phê duyệt phương án chuyển đổi doanh nghiệp

Nghị định sửa đổi Điều 58 nhằm phân cấp mạnh mẽ hơn cho các Bộ, địa phương và Tổng công ty trong việc quyết định phương án sắp xếp doanh nghiệp quy mô nhỏ dưới 5 tỷ đồng:

• Căn cứ vào đề nghị của Ban Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp, các cá nhân và cơ quan có thẩm quyền bao gồm Bộ trưởng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, và Hội đồng quản trị Tổng công ty 91 có quyền quyết định trực tiếp.
• Nội dung quyết định bao gồm: xác định chỉ tiêu và điều kiện khoán kinh doanh; quyết định giá cho thuê, giá bán doanh nghiệp; phê duyệt phương án giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê đối với các doanh nghiệp có vốn nhà nước ghi trên sổ sách kế toán dưới 5 tỷ đồng.

3. Chuẩn hóa tên gọi các cơ quan chỉ đạo đổi mới doanh nghiệp

Để thống nhất với hệ thống tổ chức mới, Nghị định thực hiện thay đổi cụm từ chỉ tên gọi các ban chỉ đạo như sau:

• Thay thế cụm từ "Ban Đổi mới quản lý doanh nghiệp Trung ương" bằng cụm từ "Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp".
• Thay thế cụm từ "Ban Đổi mới quản lý doanh nghiệp thuộc Bộ, tỉnh, thành phố, Tổng công ty 91" bằng cụm từ "Ban Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp".

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày ký. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để ban hành hướng dẫn thi hành chi tiết.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Hội đồng quản trị Tổng công ty 91 chịu trách nhiệm thi hành. Định kỳ 3 tháng một lần, các cơ quan, đơn vị này phải báo cáo tình hình thực hiện lên Thủ tướng Chính phủ, đồng thời đề xuất các kiến nghị cần thiết để hoàn thiện quá trình triển khai trên thực tế.