Nghị định số 53/2004/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về việc kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác dân tộc thuộc Ủy ban nhân dân các cấp nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực dân tộc trong tình hình mới.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy quản lý nhà nước về công tác dân tộc tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã trên phạm vi cả nước, đặc biệt là tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống hoặc có các đặc điểm đặc thù về địa lý, an ninh, quốc phòng.

Nguyên tắc kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác dân tộc

• Tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác dân tộc, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
• Phù hợp với nhiệm vụ, khối lượng công việc và yêu cầu thực tiễn ở địa phương về công tác dân tộc.
• Tinh gọn, hiệu quả; tổ chức sở, ban, phòng quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực phù hợp với chủ trương cải cách hành chính.

Tiêu chí và mô hình tổ chức làm công tác dân tộc cấp tỉnh

Thành lập Ban Dân tộc là cơ quan tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, có con dấu và tài khoản riêng khi đáp ứng ít nhất một trong ba tiêu chí sau:

• Có trên 20.000 (hai mươi nghìn) người dân tộc thiểu số sống tập trung thành cộng đồng làng, bản.
• Có dưới 5.000 (năm nghìn) người dân tộc thiểu số đang cần Nhà nước tập trung giúp đỡ, hỗ trợ phát triển.
• Có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở địa bàn xung yếu về an ninh, quốc phòng; địa bàn xen canh, xen cư; biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số nước ta và nước láng giềng thường xuyên qua lại.

Đối với những tỉnh có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nhưng chưa đáp ứng các điều kiện nêu trên thì tổ chức làm công tác dân tộc theo một trong hai mô hình:

• Ban Dân tộc trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Ủy ban nhân dân tỉnh về công tác chuyên môn; Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí, phương tiện và điều kiện làm việc.
• Sở có chức năng quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực, trong đó có công tác dân tộc và công tác chuyên môn khác có liên quan nhiều đến công tác dân tộc, trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Tiêu chí và mô hình tổ chức làm công tác dân tộc cấp huyện

Căn cứ đặc điểm, khối lượng công việc quản lý nhà nước về dân tộc trên địa bàn huyện, việc tổ chức cơ quan làm công tác dân tộc cấp huyện được thực hiện như sau:

Thành lập Phòng Dân tộc thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện khi đáp ứng một trong hai tiêu chí:

• Có ít nhất 5.000 (năm nghìn) người dân tộc thiểu số đang cần Nhà nước tập trung giúp đỡ, hỗ trợ phát triển.
• Có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở địa bàn xung yếu về an ninh, quốc phòng; địa bàn xen canh, xen cư; biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số nước ta và nước láng giềng thường xuyên qua lại.

Đối với những huyện có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nhưng chưa đủ các tiêu chí nêu trên thì tổ chức theo một trong các mô hình:

• Thành lập phòng quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực, trong đó có công tác dân tộc và công tác chuyên môn khác có liên quan nhiều đến công tác dân tộc trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện (phải bảo đảm số phòng ở cấp huyện theo quy định của Chính phủ).
• Bố trí cán bộ chuyên trách công tác dân tộc trong Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân hoặc phòng chuyên môn khác hiện có của Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Tổ chức làm công tác dân tộc cấp xã

Đối với xã, phường, thị trấn có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn, không thành lập tổ chức riêng biệt. Thay vào đó, phân công một Ủy viên Ủy ban nhân dân cấp xã kiêm nhiệm theo dõi, tổ chức thực hiện công tác dân tộc tại địa phương.

Thẩm quyền thành lập cơ quan làm công tác dân tộc

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào nguyên tắc và tiêu chí quy định tại Nghị định này để xây dựng đề án kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác dân tộc các cấp của địa phương, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét, quyết định.
• Những tỉnh đã thành lập cơ quan làm công tác dân tộc trước đó thì không phải làm thủ tục thành lập lại.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của cơ quan làm công tác dân tộc theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc; đồng thời gửi báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ và Ủy ban Dân tộc về công tác kiện toàn tại địa phương.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

• Hiệu lực thi hành: Nghị định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo.
• Trách nhiệm hướng dẫn và thi hành: Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc và Bộ trưởng Bộ Nội vụ có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi thực hiện Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định.