Nghị định 59/2016/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2016, quy định chi tiết về Chứng minh quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định về Chứng minh quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân; bao gồm trình tự, thủ tục, thẩm quyền cấp, thu hồi, tạm giữ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Đối tượng áp dụng trực tiếp là quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng thuộc lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Mục đích sử dụng và nguyên tắc cấp Chứng minh

• Mục đích sử dụng: Chứng minh tư cách pháp lý của người được cấp là quân nhân chuyên nghiệp, công nhân hoặc viên chức quốc phòng đang phục vụ trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân; phục vụ công tác quản lý nhân sự của Bộ Quốc phòng và thực hiện các giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật.
• Nguyên tắc cấp: Mỗi quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng chỉ được cấp một Chứng minh duy nhất với một số hiệu riêng biệt, được trích xuất và quản lý thống nhất từ cơ sở dữ liệu do Bộ Quốc phòng quản lý.

Thời hạn sử dụng và các hành vi bị nghiêm cấm

• Thời hạn sử dụng: Thời hạn sử dụng tối đa của Chứng minh là 12 năm kể từ ngày cấp. Đối với các trường hợp có thời gian phục vụ còn lại dưới 12 năm, thời hạn của Chứng minh sẽ được tính theo thời gian phục vụ thực tế còn lại của cá nhân đó.
• Các hành vi bị nghiêm cấm: Nghiêm cấm mọi hành vi làm giả, làm sai lệch thông tin, dữ liệu trên Chứng minh; hủy hoại, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép Chứng minh; cấp, đổi, cấp lại, thu hồi hoặc tạm giữ Chứng minh trái với các quy định tại Nghị định này.

Quy cách và nội dung thể hiện trên các loại Chứng minh

Các loại Chứng minh đều có kích thước chuẩn là 85,60 mm x 53,98 mm, trang trí hai mặt với khung viền và hoa văn nền đặc trưng, cụ thể:

• Chứng minh quân nhân chuyên nghiệp: Có màu hồng sen. Mặt trước in chìm hình Quốc huy (đường kính 21 mm), tiêu đề quốc hiệu, hình Quân hiệu (đường kính 10 mm) ở bên trái, ảnh chân dung và hạn sử dụng ở phía dưới bên trái. Phía bên phải Quân hiệu là dòng chữ màu đỏ cờ "CHỨNG MINH QUÂN NHÂN CHUYÊN NGHIỆP", đi kèm số hiệu, họ tên, ngày tháng năm sinh, đơn vị cấp, ngày cấp, chữ ký và dấu của người có thẩm quyền.
• Chứng minh công nhân quốc phòng: Có màu xanh trời. Các chi tiết trang trí và thông tin tương tự như Chứng minh quân nhân chuyên nghiệp nhưng dòng chữ tiêu đề màu đỏ cờ là "CHỨNG MINH CÔNG NHÂN QUỐC PHÒNG".
• Chứng minh viên chức quốc phòng: Có màu vàng chanh. Các chi tiết trang trí và thông tin tương tự nhưng dòng chữ tiêu đề màu đỏ cờ là "CHỨNG MINH VIÊN CHỨC QUỐC PHÒNG".
• Nội dung mặt sau (áp dụng chung cho cả 3 loại): Thể hiện các thông tin cá nhân bao gồm quê quán, nơi đăng ký hộ khẩu thường trú, đặc điểm nhận dạng và nhóm máu của người được cấp.

Quy định về cấp lần đầu, cấp đổi và cấp lại Chứng minh

• Cấp lần đầu: Áp dụng đối với các cá nhân mới được quyết định tuyển chọn, tuyển dụng vào hàng ngũ quân nhân chuyên nghiệp, công nhân hoặc viên chức quốc phòng.
• Cấp đổi: Thực hiện khi Chứng minh hết hạn sử dụng (12 năm) hoặc bị hư hỏng; khi thay đổi đối tượng bố trí sử dụng; thay đổi các thông tin cá nhân (họ tên, ngày sinh, hộ khẩu thường trú) hoặc thay đổi nhận dạng do thương tích, phẫu thuật thẩm mỹ, chỉnh hình.
• Cấp lại: Áp dụng đối với các trường hợp bị mất Chứng minh.

Trình tự, thủ tục thực hiện cấp, đổi, cấp lại

• Bước 1: Cá nhân hoàn thiện tờ khai theo mẫu quy định. Trường hợp cấp đổi do thay đổi thông tin hoặc cấp lại do bị mất phải có đơn đề nghị và xác nhận của Thủ trưởng đơn vị quản lý trực tiếp.
• Bước 2 (Cấp Trung đoàn và tương đương): Cơ quan quản lý nhân sự tiến hành chụp ảnh, lấy vân tay, đối chiếu thông tin với cơ sở dữ liệu quản lý, hoàn thiện hồ sơ và báo cáo lên cấp trên trực tiếp trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thiện thủ tục.
• Bước 3 (Cấp Sư đoàn và tương đương): Cơ quan quản lý nhân sự kiểm tra, tổng hợp hồ sơ của các đơn vị thuộc quyền và báo cáo lên cấp trên trực tiếp trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thiện thủ tục.
• Bước 4 (Đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng): Cơ quan quản lý nhân sự kiểm tra, hoàn chỉnh thủ tục và trình Thủ trưởng đơn vị ký duyệt cấp Chứng minh trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thiện thủ tục.

Thẩm quyền cấp, thu hồi và tạm giữ Chứng minh

• Thẩm quyền cấp: Do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể đối với từng cấp trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân.
• Trường hợp thu hồi: Thu hồi khi cá nhân thôi phục vụ trong lực lượng thường trực; khi được cấp đổi Chứng minh mới (thu hồi Chứng minh cũ); hoặc khi bị tước danh hiệu quân nhân, buộc thôi việc. Cơ quan nhân sự cấp Trung đoàn, Sư đoàn và tương đương có trách nhiệm thu hồi, quản lý và hủy Chứng minh theo quy định.
• Trường hợp tạm giữ: Chứng minh bị tạm giữ trong thời gian cá nhân bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành án phạt tù. Trong thời gian này, cơ quan tạm giữ có thể cho phép cá nhân sử dụng Chứng minh để thực hiện các giao dịch hợp pháp. Sau khi chấp hành xong và nếu tiếp tục được phục vụ trong quân đội, cá nhân sẽ được nhận lại Chứng minh.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân

• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: Chỉ đạo xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý, bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất; quy định quy cách, phôi mẫu, chất liệu Chứng minh; tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm liên quan.
• Cá nhân được cấp Chứng minh: Có trách nhiệm bảo quản, sử dụng Chứng minh đúng mục đích; xuất trình khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; đặc biệt phải để lại Chứng minh tại đơn vị quản lý khi xuất cảnh ra nước ngoài.
• Cơ quan, tổ chức và công dân khác: Có trách nhiệm giám sát, phát hiện và thông báo kịp thời cho cơ quan quân đội hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về các hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng Chứng minh.

Biện pháp xử lý vi phạm

• Đối với quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng có hành vi sử dụng sai mục đích, sửa chữa, cho mượn, làm mất hoặc lưu giữ Chứng minh trái phép thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật quân đội hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Đối với các cá nhân khác có hành vi làm giả, hủy hoại, chiếm đoạt hoặc sử dụng Chứng minh của người khác vào bất kỳ mục đích gì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

Nghị định 59/2016/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2016. Nghị định này bãi bỏ Quyết định số 1973/2000/QĐ-BQP ngày 18 tháng 9 năm 2000 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về Chứng minh quân đội. Đối với các Chứng minh quân đội đã được cấp trước ngày 01 tháng 7 năm 2016, giá trị sử dụng vẫn được bảo đảm cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2019.