Nghị định 651-TTg được ban hành năm 1955 bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm quy định chi tiết chế độ tiền lương đối với công nhân làm việc tại các công trường. Văn bản này thiết lập các mức lương cơ bản, phụ cấp chức vụ và các quyền lợi bảo đảm xã hội cho người lao động, đồng thời liên kết chặt chẽ với hệ thống thang lương chung của Nhà nước được ban hành trong cùng thời kỳ nhằm đồng bộ hóa chính sách đãi ngộ đối với cán bộ, công chức, viên chức và công nhân trên toàn quốc.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với toàn bộ công nhân trực tiếp sản xuất, lao động thủ công, lao động thường và cán bộ phụ trách các bộ phận công tác tại các công trường xây dựng, giao thông, thủy lợi. Bên cạnh đó, văn bản cũng đính kèm các quy định về thang lương áp dụng cho cán bộ hành chính từ cấp huyện đến trung ương, cán bộ kỹ thuật, công nhân tại các xí nghiệp chính phủ và doanh nghiệp quốc gia.

Chế độ lương và phụ cấp tại các công trường (Nghị định 651-TTg)

• Mức lương chuẩn chung: Kể từ ngày 01 tháng 12 năm 1955, mức lương ấn định chung cho công nhân làm việc trên các công trường là 27.000 đồng/tháng. Mức lương này là căn cứ để các Bộ sở quan phối hợp với Bộ Lao động và Bộ Tài chính xây dựng các định mức lương khoán việc hoặc thuê công nhật phù hợp với tính chất từng loại lao động. Các mức lương khoán hoặc công nhật này có thể cao hơn mức 27.000 đồng/tháng tùy thuộc vào độ phức tạp của công việc.
• Mức lương đối với công việc nhẹ: Đối với các công việc có tính chất nhẹ nhàng trên công trường (ví dụ như đan sọt, làm quang gành...), mức lương có thể được áp dụng ngang với mức tối thiểu là 26.000 đồng/tháng.
• Phụ cấp chức vụ cho cán bộ phụ trách: Ngoài tiền lương bản thân, những cán bộ chịu trách nhiệm quản lý, phụ trách các bộ phận công tác tại công trường sẽ được hưởng thêm một khoản phụ cấp chức vụ. Khoản phụ cấp này do Bộ sở quan phối hợp với Bộ Lao động và Bộ Tài chính thống nhất ấn định.
• Quyền lợi xã hội và phụ cấp đặc biệt: Công nhân làm việc trên công trường được hưởng đầy đủ các chế độ trợ cấp xã hội khi gặp rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động. Đối với các khoản phụ cấp đặc biệt khác (như phụ cấp dành cho công nhân miền Nam tập kết), Liên Bộ Lao động - Tài chính sẽ chịu trách nhiệm ban hành hướng dẫn quy định cụ thể.

Hệ thống thang lương hành chính 17 bậc (Ban hành kèm theo Nghị định 650-TTg)

Thang lương này áp dụng để xếp lương cho các vị trí lãnh đạo chính quyền, cán bộ, nhân viên cơ quan hành chính từ cấp huyện lên đến Trung ương:

• Các bậc lương tiêu biểu:
  • Bậc 1 (Cao nhất): Chỉ số 615, mức lương 159.900 đồng. Áp dụng cho các vị trí trong Chính phủ và Ban thường trực Quốc hội.
  • Bậc 2: Chỉ số 525, mức lương 136.500 đồng.
  • Bậc 3: Chỉ số 445, mức lương 115.700 đồng.
  • Bậc 4: Chỉ số 375, mức lương 97.500 đồng.
  • Bậc 5: Chỉ số 315, mức lương 81.900 đồng.
  • Bậc 6: Chỉ số 265, mức lương 68.900 đồng.
  • Bậc 7: Chỉ số 230, mức lương 59.800 đồng.
  • Bậc 8: Chỉ số 210, mức lương 54.600 đồng.
  • Bậc 9: Chỉ số 190, mức lương 49.400 đồng.
  • Bậc 10: Chỉ số 170, mức lương 44.200 đồng.
  • Bậc 11: Chỉ số 155, mức lương 40.300 đồng.
  • Bậc 12: Chỉ số 140, mức lương 36.400 đồng.
  • Bậc 13: Chỉ số 130, mức lương 33.800 đồng.
  • Bậc 14: Chỉ số 120, mức lương 31.200 đồng.
  • Bậc 15: Chỉ số 113, mức lương 29.380 đồng.
  • Bậc 16: Chỉ số 106, mức lương 27.560 đồng.
  • Bậc 17 (Thấp nhất): Chỉ số 100, mức lương 26.000 đồng.
• Phân cấp chức vụ chính quyền địa phương:
  • Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên Ủy ban hành chính (UBHC) cấp khu và thành phố Hà Nội, Hải Phòng.
  • Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên UBHC cấp tỉnh và thành phố Nam Định.
  • Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên UBHC cấp huyện.
  • Quy định đặc thù khu vực: Khu vực Vĩnh Linh xếp vào các bậc 8, 9, 10. Quận nội thành Hà Nội xếp vào các bậc 10, 11, 12. Quận ngoại thành Hà Nội, châu thuộc khu tự trị Thái Mèo xếp vào các bậc 11, 12, 13. Chức danh tại các thị xã sẽ có quy định riêng sau.
• Khung bậc lương cho cán bộ giữ chức vụ khiển (quản lý, điều hành):
  • Trường hợp đặc biệt (Bậc 4 đến bậc 6): Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Quốc gia, Ủy ban cải cách ruộng đất Trung ương, các văn phòng thuộc Thủ tướng phủ; Trưởng, phó ban Thống nhất, Ban Quan hệ Bắc Nam, Ban Dân tộc.
  • Trường hợp đặc biệt (Bậc 5 đến bậc 7): Ủy viên các Ủy ban, Ban nêu trên; Chánh, phó văn phòng Thủ tướng phủ.
  • Cơ quan Trung ương: Chánh, Phó Tổng cục trưởng, Giám đốc Nha/Sở/Vụ/Viện/Cục, Chánh/Phó Chủ nhiệm Tổng công ty Mậu dịch Quốc doanh (Bậc 6 đến bậc 9); Trưởng, phó phòng nghiệp vụ trực thuộc Bộ, phòng thuộc Văn phòng Thủ tướng phủ (Bậc 8 đến bậc 11); Trưởng, phó phòng nghiệp vụ thuộc Tổng cục/Nha/Sở/Vụ/Viện/Cục/Tổng công ty, phòng hành chính/văn thư/kế toán/quản trị (Bậc 9 đến bậc 13).
  • Cơ quan cấp khu: Giám đốc, Phó Giám đốc các ngành chuyên môn khu; Chánh án, Phó Chánh án, Công tố ủy viên, Thẩm phán Tòa án nhân dân khu; Chánh, Phó văn phòng UBHC khu (Bậc 7 đến bậc 11); Trưởng, phó phòng cấp khu (Bậc 10 đến bậc 13).
  • Cơ quan cấp tỉnh: Trưởng, phó các ngành chuyên môn tỉnh; Chánh án, Phó Chánh án, Công tố ủy viên, Thẩm phán Tòa án nhân dân tỉnh (Bậc 10 đến bậc 13); Trưởng, phó các phòng của tỉnh (Bậc 12 đến bậc 14).

Hệ thống thang lương kỹ thuật 11 bậc

Áp dụng đối với cán bộ và nhân viên kỹ thuật trực tiếp làm công tác chuyên môn kỹ thuật tại các cơ quan, xí nghiệp Chính phủ và doanh nghiệp quốc gia. Thang lương được chia theo 5 nhóm ngành sản nghiệp chính với mức lương cụ thể từ bậc 11 (thấp nhất) đến bậc 1 (cao nhất):

• Nhóm 1 (Các loại mỏ): Bậc 11 có chỉ số 104 (27.040 đồng); tăng dần đến bậc 1 có chỉ số 300 (78.000 đồng).
• Nhóm 2 (Hóa chất, điện, chế tạo máy móc, quân giới, giao thông đường biển, đường sắt, xi măng, chế biến phốt phát): Bậc 11 có chỉ số 104 (27.040 đồng); tăng dần đến bậc 1 có chỉ số 295 (76.700 đồng).
• Nhóm 3 (Kiến trúc, cầu đường, vô tuyến điện, khí tượng, nước, vận tải ô tô, thủy lợi, điện tín, giao thông sông, lâm nghiệp, xe điện): Bậc 11 có chỉ số 104 (27.040 đồng); tăng dần đến bậc 1 có chỉ số 292 (75.920 đồng).
• Nhóm 4 (Dệt, giấy, da, điện ảnh, in, chế tạo gỗ, chế tạo dược phẩm): Bậc 11 có chỉ số 104 (27.040 đồng); tăng dần đến bậc 1 có chỉ số 288 (74.880 đồng).
• Nhóm 5 (Chế biến thực phẩm, diêm, chè, thuốc lá, xà phòng, quốc doanh nông nghiệp): Bậc 11 có chỉ số 101 (27.040 đồng); tăng dần đến bậc 1 có chỉ số 285 (74.100 đồng).

Hệ thống thang lương công nhân 8 bậc

Áp dụng cho công nhân trực tiếp sản xuất tại các xí nghiệp Chính phủ, doanh nghiệp quốc gia và các cơ quan nhà nước. Thang lương phân chia theo 5 nhóm ngành sản nghiệp từ bậc 8 (thấp nhất) đến bậc 1 (cao nhất):

• Nhóm 1 (Các loại mỏ): Bậc 8 có chỉ số 110 (28.600 đồng); bậc 1 có chỉ số 210 (54.600 đồng).
• Nhóm 2 (Hóa chất, điện, chế tạo máy móc, quân giới, giao thông đường biển, đường sắt, xi măng, chế biến phốt phát): Bậc 8 có chỉ số 107 (27.820 đồng); bậc 1 có chỉ số 204 (53.040 đồng).
• Nhóm 3 (Kiến trúc, cầu đường, vô tuyến điện, khí tượng, nước, vận tải ô tô, thủy lợi, điện tín, giao thông sông, lâm nghiệp, xe điện): Bậc 8 có chỉ số 106 (27.560 đồng); bậc 1 có chỉ số 202 (52.520 đồng).
• Nhóm 4 (Dệt, giấy, da, điện ảnh, in, chế tạo gỗ, chế tạo dược phẩm): Bậc 8 có chỉ số 104 (27.040 đồng); bậc 1 có chỉ số 198 (51.480 đồng).
• Nhóm 5 (Chế biến thực phẩm, diêm, chè, thuốc lá, xà phòng, quốc doanh nông nghiệp): Bậc 8 có chỉ số 103 (26.780 đồng); bậc 1 có chỉ số 196 (50.960 đồng).

Hệ thống thang lương lao động thường 6 bậc

Áp dụng cho đối tượng lao động thường làm các công việc giản đơn tại các xí nghiệp Chính phủ và doanh nghiệp quốc gia (như gác cổng, quét dọn, liên lạc, giặt quần áo, cần vụ, giữ ngựa, làm vườn, cấp dưỡng, giữ trẻ, khuân vác...):

• Bậc 6 (Thấp nhất): Chỉ số 100, mức lương 26.000 đồng.
• Bậc 5: Chỉ số 106, mức lương 27.560 đồng.
• Bậc 4: Chỉ số 113, mức lương 29.380 đồng.
• Bậc 3: Chỉ số 120, mức lương 31.200 đồng.
• Bậc 2: Chỉ số 130, mức lương 33.800 đồng.
• Bậc 1 (Cao nhất): Chỉ số 148, mức lương 36.400 đồng.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị định 651-TTg có hiệu lực áp dụng đối với các mức lương công trường kể từ ngày 01 tháng 12 năm 1955. Tất cả các thể lệ, quy định trước đây trái với nghị định này đều bị bãi bỏ. Các Bộ trưởng Bộ Lao động, Bộ Tài chính và các Bộ sở quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại văn bản này. Kế hoạch sắp xếp chi tiết cho các đối tượng cán bộ nghiên cứu, nhân viên hành chính quản trị khác vào thang lương chung sẽ do Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm ban hành hướng dẫn cụ thể.